Sąd Apelacyjny przewlekle prowadził apelację, skarżąca dostanie 2500 zł

I. I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z 8 stycznia 2026 r. (data nadania w urzędzie

pocztowym), J. Z.-G. (dalej także: Skarżąca), zastępowana przez profesjonalnego

pełnomocnika, wniosła o:

1. stwierdzenie, że w sprawie sądowej prowadzonej przez Sąd Apelacyjny

w Warszawie pod sygnaturą akt V ACa […] nastąpiła przewlekłość

postępowania;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zarejestrowaną pod sygn.

V ACa […] zalecenia dostarczenia odpisu apelacji stronie powodowej,

zalecenia wyznaczenie terminu rozprawy, nie późniejszego niż koniec

czerwca 2026 roku, nakazując dokonanie czynności w terminie tygodnia

od zwrotu akt sprawy;

3. przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na rzecz Skarżącej kwoty 20.000,00 złotych;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych,

oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia kończącego sprawę do dnia zapłaty;

5. dokonanie zwrotu opłaty sądowej w wysokości 200 złotych.

Uzasadniając wniesioną skargę Skarżąca wskazała, że w sprawie wystąpiła

bezczynność, która nie znajduje żadnego usprawiedliwienia.

I NSP 15/26

3

I.2. W odpowiedzi na skargę z 10 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego

w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

II. II.1. 5 czerwca 2020 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew

Skarżącej przeciwko […] S.A. w W. (dalej także: Pozwany). Sprawa prowadzona

była pod sygn. XXV C […]. 30 kwietnia 2024 r. zapadł wyrok w pierwszej instancji.

Od tego wyroku apelację wniósł Pozwany.

II.2. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie

18 czerwca 2024 r. Tego samego dnia sporządzono raport z losowania,

a na podstawie zarządzenia z 19 czerwca 2024 r. sprawa została wpisana

do repertorium V ACa […] i przedstawiona referendarzowi sądowemu celem

podjęcia czynności związanych z nadaniem biegu apelacji.

II.3. 8 stycznia 2026 r. Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania

w sprawie.

II.4. Na podstawie zarządzenia z 14 stycznia 2026 r. odpis apelacji został

doręczony pełnomocnikowi powoda, a akta sprawy zostały przedstawione

Przewodniczącemu Wydziału, zgodnie z kolejnością wpływu do danego referatu.

15 stycznia 2026 r. Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy

na 19 marca 2026 r. W dniu tym wydany został wyrok oddalający apelację.

III. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

I NSP 15/26

4

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

III.2. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć

wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy

bądź niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19;

z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20;

z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania

apelacyjnego wskazuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej

na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia

apelacji (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;

z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;

z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).

III.3. Standardy co do trwania postępowania sądowego określił w orzecznictwie

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał ten stwierdził, ze dla oceny

tego, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona bierze się pod uwagę

szczególne warunki sprawy, uwzględnienia się kryteria takie jak skomplikowanie

(stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę

oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. np. wyroki ETPCz: z 14 stycznia 2003 r.,

skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. M. A. Nowicki,

I NSP 15/26

5

Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego

procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo

Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). W utrwalonym orzecznictwie

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznano przy tym, że sprawa

jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji

(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.

w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach

powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego

2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02).

Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne,

pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi

(wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie

Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia

Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r.,

I NSP 35/23).

Zgodnie z ustawą oraz utrwalonym orzecznictwem ETPCz przy ocenie

terminowości procedowania przez sąd, którego postępowania dotyczy skarga,

należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, w tym te związane z ilością spraw

w sądzie i wymogiem rozpoznawania ich zgodnie z kolejnością wpływu.

III.4. W niniejszej sprawie, akta wraz z apelacją Pozwanego wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 18 czerwca 2024 r. Tego samego dnia

sporządzono raport z losowego przydziału sprawy, a 19 czerwca 2024 r. sprawa

została wpisana do właściwego repertorium. Przez kolejne ponad 18 miesięcy

w sprawie nie podejmowano żadnych czynności; przede wszystkim nie zbadano

apelacji pod kątem formalnym, a co za tym idzie – nie doręczono odpisu apelacji

stronie przeciwnej. Nastąpiło to dopiero na podstawie zarządzenia z 14 stycznia

2026 r., po wniesieniu przez Skarżącą skargi na przewlekłość postępowania

w sprawie. 15 stycznia 2026 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej.

III.5. Przedstawiony przebieg czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny

w Warszawie wskazuje, że postępowanie w sprawie prowadzone jest przewlekle

przede wszystkim dlatego, że apelacja została zbadana pod kątem spełnienia

I NSP 15/26

6

wymogów formalnych dopiero po 18 miesiącach od dnia wpływu apelacji do sądu.

Dostrzegalne jest przy tym, że dopiero wniesienie rozpatrywanej skargi skłoniło sąd

do podjęcia odpowiednich działań w sprawie. Zdaniem Sądu Najwyższego tak długi

czas procedowania, a przede wszystkim brak zbadania apelacji pod względem

formalnym przez tak długi okres od dnia wpływu sprawy do sądu nie znajduje

uzasadnienia – nawet wobec konieczności rozpoznawania spraw według kolejności

wpływu. Należało też uwzględnić, że żadna ze stron nie przyczyniła się swoim

zachowaniem do przedłużenia postępowania w sprawie. Sprawa nie należy też

do skomplikowanych pod względem faktycznym czy prawnym.

Bez znaczenia dla powyższych wniosków Sądu Najwyższego pozostaje

argumentacja Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie odnosząca się do wzrostu

wpływu spraw w ostatnich latach oraz trudnej sytuacji kadrowej wydziału.

Według utrwalonego orzecznictwa znaczny wpływ spraw, problemy kadrowe,

jak i inne kłopoty organizacyjne pozostają bez wpływu na stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę. Wskazuje się

przy tym, że państwo ponosi odpowiedzialność za zapewnienie właściwej

organizacji sądownictwa, w tym należytej obsady kadrowej sądów

(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; z 24 maja

2019 r., I NSP 29/19; z 5 czerwca 2019 r., I NSP 39/19; 27 października 2020 r.,

I NSP 145/20; z 9 grudnia 2020 r., I NSP 179/20).

Sąd Najwyższy dostrzega, że argumenty podnoszone przez Prezesa

znajdują uzasadnienie z perspektywy Sądu, Sędziego oraz Prezesa Sądu.

Perspektywa strony – której służy skarga – jest jednak inna i nie ma dla niej

znaczenia to, że obsada Sądu jest niewystarczająca w stosunku do wpływających

spraw, obciążenie referatów sędziów bardzo duże, a sprawy należy rozpoznawać

zgodnie z kolejnością wpływu. Strona oczekuje sprawnego i szybkiego

procedowania, zgodnie z ustawą oraz ze standardami wypracowanymi

przez ETPCz oraz SN.

W związku z powyższym, na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.p.p.,

Sąd Najwyższy orzekł, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

doszło do przewlekłości postępowania.

I NSP 15/26

7

III.6. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie

skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2 000

do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 złotych

za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego,

ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.

Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy

pieniężnej w tej samej sprawie.

W orzecznictwie przyjmuje się, że suma pieniężna zasądzana w związku

ze stwierdzoną przewlekłością ma stanowić swoistą rekompensatę za zwłokę

w rozpoznaniu sprawy, a oprócz tego ma charakter sankcji dla państwa za wadliwe

zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 marca 2018 r., III SPP 14/18; z 22 stycznia 2019 r., I NSP 64/18; z 9 grudnia

2020 r., I NSP 149/20; z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Wysokość zasądzonej

sumy powinna uwzględniać okoliczności sprawy i być proporcjonalna do wielkości

zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego (m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 29 października 2014 r., KSP 8/14; z 14 października 2020 r.,

I NSP 111/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 161/20).

Postępowanie w sprawie rozpoczęło się wniesieniem pozwu przez Skarżącą,

który wpłynął do Sądu Okręgowego w Warszawie 5 czerwca 2020 r. Łączny czas

trwania postępowania liczony od dnia wpływu pozwu do Sądu Okręgowego

w Warszawie do dnia rozpoznania niniejszej skargi wynosi 5 lat i 9 miesięcy.

Biorąc pod uwagę powyższe, a także mając na względzie, że dotychczas w sprawie

nie przyznano Skarżącej żadnej kwoty pieniężnej tytułem rekompensaty

za przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącej

od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 2.500 zł za okres

od 18 czerwca 2024 r. (tj. od dnia wpływu apelacji do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie) do 19 marca 2026 r. Dalej idące żądanie skargi nie znajdowało

uzasadnienia i podlegało oddaleniu.

III.7. Zgodnie z art. 12 ust 2 u.s.p.p., na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd

zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich

I NSP 15/26

8

czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście

zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.

Z nadesłanych akt sprawy Sądu Apelacyjnego w Warszawie wynika,

że Skarżącej doręczono odpis apelacji Pozwanego oraz wyznaczono termin

rozprawy, na którym wydany został wyrok. Wydanie odpowiednich zaleceń stało się

zatem bezprzedmiotowe.

III.8. Na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. Sąd Najwyższy nakazał Skarbowi

Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie zwrócić opłatę od skargi uiszczoną

przez Skarżącą.

III.9. Na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie r Sąd Najwyższy zasądził

od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz Skarżącej kwotę

257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powiększonego o opłatę

skarbową od pełnomocnictwa.

Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski

sk

[a.ł]