Sąd Najwyższy odrzucił skargę na przewlekłość zażalenia, bo ustawa jej nie przewiduje

I NSP 150/26

2

Pismem z 11 marca 2026 r. (data prezentaty Sądu Okręgowego

w Katowicach) pełnomocnik M. J. (dalej: „skarżący”) złożył skargę na przewlekłość

postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie III CZ 196/25.

Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania i o zasądzenie

od organu na rzecz strony kwoty, jaką Sąd procedujący w sprawie skargi uzna

za uzasadnioną w celach prewencyjnych, lecz nie mniej niż 6000 zł,

tytułem przewlekłości postępowania, kosztów zastępstwa prawnego oraz wniósł

o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie skarżący w skardze złożył

również w trybie art. 49 k.p.c. wniosek o wyłączenie imiennie wskazanych sędziów

Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego został złożony w treści

skargi, a zatem jeszcze przed wyznaczeniem składu orzekającego w niniejszym

postępowaniu ze skargi na przewlekłość postępowania. W związku z powyższym

wskazać należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego

z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19, wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego

do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny, zaś sędzia objęty takim wnioskiem

może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego wniosek. Zważyć również należy,

że zgodnie z obowiązującym od 1 lipca 2023 r. art. 531 § 1 pkt 3 k.p.c.

niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego niebędącego członkiem

składu orzekającego. W konsekwencji wniosek taki podlega odrzuceniu

jako niedopuszczalny.

Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy wskazuje, że zgodnie z Uchwałą

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r.,

III CZP 44/23, której nadano moc zasady prawnej, wniosek o wyłączenie sędziego

od rozpoznania sprawy oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących

powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych; w takiej sytuacji stosuje

się per analogiam art. 531 § 2 i 3 k.p.c.

Przepis art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

I NSP 150/26

3

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725,

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) zawiera zamknięty katalog postępowań,

w których określonym podmiotom przysługuje uprawnienie do wniesienia skargi

na przewlekłość (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 listopada 2018 r.,

I NSP 39/18; 6 grudnia 2011 r., KSP 11/11; 29 października 2009 r., KSP 18/09).

Powyższe nakazuje przyjąć, że w postępowaniach innych niż wymienione

w katalogu określonym w art. 3 ustawy o skardze na przewlekłość skarga

nie przysługuje. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w katalogu tym nie zostało

uwzględnione postępowanie wywołane wnioskiem o zbadanie spełnienia przez

sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, ale i postępowania zażaleniowe

na orzeczenia zapadłe w wyniku rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania.

Z treści skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącego wynika,

że dotyczy ona postępowania wywołanego skargą na naruszenie prawa strony

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, toczącego się

przed Sądem Najwyższym pod sygn. III CZ 196/25 oraz złożonego przez

skarżącego środka zaskarżenia w postaci zażalenia na postanowienie z 6 lutego

2026 r., któremu nie nadano biegu na podstawie art. 3943 § 3 i 4 k.p.c.

w zw. z art. 29 § 24 ustawy o Sądzie Najwyższym. Jak podkreślono powyżej,

w postępowaniach tego rodzaju ustawodawca nie przewidział możliwości

wniesienia skargi na przewlekłość, a zatem skarga ta jest niedopuszczalna

i jako taka podlega odrzuceniu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 395 § 1

w zw. z art. 397 § 11 w zw. z 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Konsekwencją odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania,

wobec jej niedopuszczalności jest zbędność orzekania w przedmiocie wniosku

skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w tym zakresie

należało więc umorzyć na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

w zw. z art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 355 k.p.c.

I NSP 150/26

4

Marek Dobrowolski

s.h.

[a.ł]