SN odrzucił skargę na przewlekłość wznowienia, bo opóźnienia dotyczyły incydentów

Pismem z dnia 30 marca 2025 r., D.M. (dalej jako „skarżący”), za

pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na przewlekłość

postępowania prowadzonego pod sygn. akt V KO 76/24 w sprawie wznowienia

postepowania z urzędu. W skardze, wniesionej na podstawie stosownych

przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony

do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym

lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j.: Dz.U. 2018, poz. 75; dalej: ustawa o skardze

na przewlekłość postępowania, u.s.p.p.), skarżący wystąpił z wnioskami o:

I NSP 154/26

2

1. stwierdzenie, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym

pod sygn. akt V KO 76/24 nastąpiła przewlekłość postepowania;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 20 000 zł (słownie: dwadzieścia

tysięcy złotych) od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego, tytułem sumy

pieniężnej rekompensującej przewlekłość postępowania;

3. zalecenie Prezesowi Sądu Najwyższego Zbigniewowi Kapińskiemu podjęcia

w wyznaczonym terminie niezbędnych czynności, które doprowadzą

do rozpoznania sprawy wnioskodawcy bez nieuzasadnionej zwłoki –

w szczególności poprzez wyznaczenie składu sędziowskiego spełniającego

kryteria bezstronności i niezawisłości w rozumieniu art. 6 EKPCz;

4. doręczeniu odpisu skargi przez sąd: Prezesowi Sądu Najwyższego

Zbigniewowi Kapińskiemu jako Prezesowi Sądu, którego bezczynność

spowodowało przewlekłość postepowania oraz Sądowi Najwyższemu

jako podmiotowi zobowiązanemu do wypłaty sumy pieniężnej wskazanej

w pkt 2;

5. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania od Skarbu

Państwa – Sądu Najwyższego, w tym zwrotu poniesionych kosztów

zastępstwa według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 6 maja 2026 r. Sąd Najwyższy, Izba Karna przesłał akta

w sprawie o sygn. akt V KO 76/24 do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga [ o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem

Najwyższym podlegała odrzuceniu.

I NSP 154/26

3

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: ustawa o skardze na przewlekłość) - strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 5 ustawy o skardze na przewlekłość, skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość

postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Równocześnie,

stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość, dla stwierdzenia,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony i niekontrowersyjny pozostaje

pogląd, że przez "tok postępowania w sprawie" w znaczeniu przyjętym w art. 2

ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy, należy rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy"

("rozpoznanie sprawy co do istoty"; art. 12 ust. 3 i art. 16 ustawy o skardze

na przewlekłość), a nie postępowanie zażaleniowe jako incydentalne

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 listopada 2012 r., KSP 15/12; 24 września

2014 r., III SPP 206/14; 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14; 16 czerwca 2015 r.,

III SPP 12/15; 10 stycznia 2017 r., III SPP 65/16; 6 lutego 2018 r., WSP 2/17;

10 lipca 2019 r., I NSP 63/19; 24 marca 2021 r., I NSP 191/20).

Pogląd ten pozostał aktualny również po zmianie dokonanej z dniem

6 stycznia 2017 r. ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo

o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r.

poz. 2103), ale i uzyskał dodatkowe wsparcie w treści znowelizowanego art. 2

I NSP 154/26

4

ust. 1 i 2 ustawy o skardze na przewlekłość. Zgodnie z art. 2 ust. 1 in principio

w aktualnym brzmieniu, strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych. Brzmienie to wyraźnie wiąże możliwość złożenia skargi

na przewlekłość z postępowaniem co do istoty sprawy.

Przepisy ustawy z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony

do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym

lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki nie przewidują odrębnej skargi na przewlekłość

postępowania incydentalnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada

2014 r., III SPP 227/14, OSNP 2017, nr 1, poz. 13). To oznacza,

że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania zażaleniowego,

jako incydentalnego (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 13 listopada

2014 r., III SPP 227/14; 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15; 10 stycznia 2017 r.,

III SPP 65/16; 10 lipca 2019 r., I NSP 63/19 oraz 22 sierpnia 2024 r., I NSP 286/24,

LEX nr 3748299). Incydentalny charakter ma także postępowanie zażaleniowe

w zakresie kosztów postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca

2019 r., I NSP 94/18) jak również postępowania w przedmiocie wyłączenia

sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego .2018 r., WSP 2/17,

LEX nr 2439963; z 24 września 2014 r., III SPP 206/14, OSNP 2016, nr 7, poz. 97).

Analizując akta sprawy objętej niniejszą skargą, Sąd Najwyższy dostrzegł,

że w istocie Skarżący w uzasadnieniu skargi na przewlekłość nie wskazuje

na przewlekłość na etapie postępowania o wznowienie, ale na etapie postępowań

o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego wobec złożonych w tym zakresie siedmiu

wniosków. Postępowanie zainicjowane przez skarżącego kolejnymi wnioskami

o wyłączenie sędziów nie dotyczy istoty sprawy jaką pozostaje wznowienie

postępowań karnych. Uwzględniając aktywność strony skarżącej i potrzebę

podejmowania przez Izbę Karną Sąd Najwyższego szeregu czynności

I NSP 154/26

5

procesowych wobec składanych wniosków o wyłączenie wskazanych imiennie

Sędziów Sądu Najwyższego brak jest w ogóle podstaw do stwierdzenia,

że postępowanie o wznowienie toczy się dłużej, niż to jest konieczne nawet biorąc

pod uwagę to, że minęło 20 miesięcy od daty wniesienia przedmiotowego wniosku.

Analizując chronologicznie podejmowane czynności ze strony Izby Karnej

Sądu Najwyższego każdy wniosek skarżącego o wyłączenie wskazanych imiennie

sędziów Sądu Najwyższego był rozpoznawany bezzwłocznie.

Niezależnie od powyższego skarga na przewlekłość postępowania

o wyłączenie sędziów jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie

art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz w związku z art. 8 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie opłaty od skargi orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze

na przewlekłość.

[a.ł]

Janusz Niczyporuk