Skarga na przewlekłość zażalenia odrzucona, bo postępowanie zażaleniowe jest incydentalne

Pismem z 8 kwietnia 2026 r. (data prezentaty Sądu Apelacyjnego

w Warszawie) A. Ł. (dalej: „skarżący”) wniósł za pośrednictwem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie do Sądu Najwyższego skargę na przewlekłość w

sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. V Acz

1039/24. Pismem z 14 kwietnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił

skargę Sądowi Najwyższemu.

W przedmiotowej skardze skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Sąd

Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. V ACz 1039/24;

2. stwierdzenie, że przewlekłość miała charakter rażący i długotrwały

z uwagi na wielomiesięczne zaniechanie sporządzenia uzasadnienia postanowienia

I NSP 180/26

2

z 25 lipca 2024 r. pomimo skutecznego wniosku strony oraz wielokrotnych wezwań

sądu apelacyjnego do przekazania akt;

3. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego do niezwłocznego sporządzenia

i doręczenia skarżącemu uzasadnienia postanowienia z 25 lipca 2024 r. w sprawie

V ACz 1039/24;

4. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego do podjęcia w oznaczonym terminie

czynności niezbędnych do sporządzenia uzasadnienia postanowienia,

w szczególności zapewnienia akt sprawy II C 1069/18 prowadzonej przed Sądem

Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie;

5. rozstrzygnięcie przez sąd, według jego uznania, w przedmiocie

ewentualnego przyznania skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawia

art 12 ust. 4 ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść

skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, istnieje zamknięty

katalog postępowań, w których określonym podmiotom przysługuje uprawnienie

do wniesienia skargi na przewlekłość (por. postanowienia Sądu Najwyższego z:

29 listopada 2018 r., I NSP 39/18; 6 grudnia 2011 r., KSP 11/11; 29 października

2009 r., KSP 18/09).

I NSP 180/26

3

Natomiast w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość

postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.

Według utrwalonego orzecznictwa przepisy ustawy o skardze

na przewlekłość nie przewidują możliwości wniesienia tej skargi w postępowaniu

wpadkowym. Sąd Najwyższy od dawna formułuje pogląd, że przez

„tok postępowania w sprawie” w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, należy rozumieć „postępowanie co do istoty

sprawy”, a nie postępowanie zażaleniowe jako incydentalne (uboczne),

którego bieg nie powoduje „przejścia” rozpoznania istoty sprawy do sądu wyższej

instancji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 listopada 2012 r.,

KSP 15/12; 24 września 2014 r., III SPP 206/14; 13 listopada 2014 r.,

III SPP 227/14; 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15; 10 stycznia 2017 r.,

III SPP 65/16; 18 czerwca 2021 r., I NSP 39/21; 6 września 2023 r., I NSP 10/23).

To oznacza, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania

zażaleniowego jako postępowania incydentalnego (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14; 16 czerwca 2015 r.,

III SPP 12/15; 10 stycznia 2017 r., III SPP 65/16; 6 lutego 2018 r., WSP 2/17;

18 czerwca 2021 r., I NSP 39/21).

Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy

ustalił, że skarżący domaga się stwierdzenia przewlekłości postępowania

zażaleniowego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, którego przedmiotem jest

zaniechanie sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 25 lipca 2024 r.

oddalającego zażalenie skarżącego. W takim stanie rzeczy nie ulega wątpliwości,

że postępowanie w przedmiocie rozpoznania zażalenia ma charakter incydentalny

i – jak już była o tym mowa – z tej racji nie jest objęte ustawą o skardze

na przewlekłość. W konsekwencji – wobec treści art. 3 ustawy o skarze

na przewlekłość – wniesioną skargę należy odrzucić.

Obok tego Sąd Najwyższy wskazuje, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość, wniesienie skargi na przewlekłość postępowania jest

dopuszczalne wyłącznie w toku postępowania, którego ta skarga dotyczy.

W przeciwnym razie musi być ona uznana za niedopuszczalną z mocy prawa.

I NSP 180/26

4

W niniejszej sprawie postępowanie V ACz 1039/24 przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie zostało zakończone postanowieniem z 25 lipca 2024 r. a odpis jego

uzasadnienia doręczony pełnomocnikowi skarżącego 7 kwietnia 2026 r. Skarżący

wniósł natomiast skargę na powyższe postępowanie pismem z 8 kwietna 2026 r.,

czyli poza tokiem postępowania.

Niezależnie od powyższego, Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że skarga

na przewlekłość postępowania nie obejmuje sytuacji, kiedy postępowanie zostało

zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem, a sąd nie sporządził i nie doręczył

jego uzasadnienia. Przesądza o tym art. 2 w zw. z art. 5 ustawy o skardze

na przewlekłość.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 395 § 1

w zw. z art. 397 § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość, orzeka jak w sentencji postanowienia.

[D.Z.]

[r.g.]