Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie skargi na przewlekłość

Pismem oznaczonym datą 25 listopada 2025 r., które wpłynęło do Sądu

Najwyższego 1 grudnia 2025 r. M.S. i G.S. (dalej: Wnioskodawcy) zastępowani

przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli wniosek o wyłączenie SSN […] z

rozpoznania skargi zarejestrowanej pod sygnaturą I NSP 190/25 dotyczącej

przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie

pod sygnaturą I ACa 1955/22 z uwagi na pogląd sędziego wyrażony w

postanowieniu o zawieszeniu postępowania z dnia 13 listopada 2025 r.,

a polegający na bezterminowym i nie dającym się przewidzieć czasowo

zawieszeniu postępowania ze skargi na przewlekłość (której celem jest

przeciwdziałanie przewlekłości) do czasu przeprowadzenia zmian legislacyjnych

I NSP 190/25

2

usuwających wady procesowe określone w wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r.

(C 718-21 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r. Wałęsa

przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Zdaniem Wnioskodawców, sposób procedowania sędziego w niniejszej

sprawie wyłącza rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania, w dającym się

przewidzieć terminie, jak również zaprzecza prawu strony do rozpoznania sprawy

w rozsądnym terminie, jak też prawu do sądu w ogóle. W oczywisty sposób

wypełnia to dyspozycję art. 49 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego, który mówi

o braku bezstronności sędziego, w tym wypadku bezstronności rozumianej szerzej

jako rozpoznanie sprawy w ramach konstytucyjnych gwarancji prawa do Sądu.

Postępowanie w przedmiocie skargi na przewlekłość samo prowadzić

ma do nadzoru oraz organizacji sadownictwa i unikać przewlekłości, natomiast

w niniejszym przypadku prowadzi do jeszcze większej przewlekłości postępowania

przed Sądem Najwyższym. Pomimo złożenia skargi w kwietniu 2025 r., skarga

do dnia złożenia wniosku nie została rozpoznana, pomimo jednobrzmiącej regulacji

ustawowej (art. 11 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawą strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki), nakazującej rozpoznanie skargi na przewlekłość

w terminie 2 miesięcy. Co więcej, została zawieszona na kolejny nieokreślony

termin.

SSN […] złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że nie jest ani nie był

pełnomocnikiem żadnej ze stron postępowania, nie zna stron postępowania

głównego ani incydentalnego, ani ich pełnomocników. Nie wykonywał zastępstwa

procesowego w sprawie, ani nie doradzał w sprawie. Nie utrzymuje stosunków

ze stronami ani ich pełnomocnikami, które mogłyby wzbudzać jakiekolwiek

uzasadnione wątpliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego

żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby

I NSP 190/25

3

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „instytucja wyłączenia

sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych

elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje;

z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz utwierdza społeczne

zaufanie do sądu, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych

konfliktów sumienia” (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.2007 r.,

II CZ 13/07).

Wykładnia art. 49 § 1 k.p.c. daje podstawy do sformułowania dwóch

przesłanek mających wpływ na uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.

Po pierwsze, jest to obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do jego

bezstronności występująca w okolicznościach konkretnej sprawy (postanowienie

Sądu Najwyższego z 16.01.2025 r., I ZO 188/24). Po drugie, wątpliwość ta powinna

mieć charakter uzasadniony (postanowienie Sądu Najwyższego z 16.12.2019 r.,

II CO 208/19). Podkreślić należy, że nie jest wystarczające subiektywne

przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego, lecz niezbędne jest

oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się zweryfikować

okolicznościach przemawiających za wyłączeniem sędziego od rozpoznania

sprawy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia tych

przesłanek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12.10.2020 r., III CO 49/20).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić

należy, że nie występują obiektywne i uzasadnione wątpliwości, które podważałyby

bezstronność SSN […] w rozpoznaniu sprawy oznaczonej sygnaturą akt I NSP

190/25. Wywiedziony wniosek ma charakter abstrakcyjny i jako taki nie może

zatem odnieść zamierzonego skutku. Wnioskodawcy wyjaśniając swoje

stanowisko, nie odnieśli się w żaden sposób ani do przedmiotu sprawy,

ani do występujących w niej podmiotów. Natomiast okoliczności przywołane

we wniosku, tj. zawieszenie postępowania a nawet jego ewentualna przewlekłość

nie mogą stanowić podstawy wyłączenia.

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.

[a.ł]

I NSP 190/25

4

Paweł Księżak