Sąd Najwyższy stwierdził przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym i przyznał po 2500 zł

Pismem oznaczonym datą 23 kwietnia 2026 r. N.M. i J.M. (dalej: „Skarżący”)

zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki, wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w sprawie o sygn. akt I ACa 3062/23 zawisłej

przed

Sądem Apelacyjnym w Warszawie, nastąpiła przewlekłość

postępowania,

2. zlecenie Sądowi prowadzącemu postępowanie podjęcia odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie, w tym wyznaczenie terminu rozprawy

apelacyjnej,

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżących kwoty po 5000 zł,

4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na rzecz każdego ze Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W treści uzasadnienia wskazano, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przez Sąd I instancji rozpoczęło się 14 maja 2021 r. (data rejestracji)

i zakończyło się 16 maja 2023 r. wydaniem wyroku. Akta sprawy wraz z apelacją

pozwanego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 16 października 2023 r.

Pomimo, iż od wpływu akt do Sądu Apelacyjnego upłynęło już 30 miesięcy,

w sprawie nie doszło do wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej.

Stan bezczynności Sądu trwa już zatem 30 miesięcy. Pomimo złożenia stosownych

wniosków oraz ponagleń, do dnia złożenia skargi Sąd II instancji nie wyznaczył

rozprawy w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł

o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 205/26

3

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

I NSP 205/26

4

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca

2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżących, który wpłynął do Sądu Okręgowego

w Warszawie 14 maja 2021 r. Sąd I instancji wydał wyrok 16 maja 2023 r.

Od powyższego wyroku pozwany wniósł apelację, która wpłynęła

do Sądu Okręgowego w Warszawie 14 lipca 2023 r. i wraz z aktami została

przekazana do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 16 października 2023 r.

Tego samego dnia przeprowadzono losowanie sędziego referenta, a następnego

dnia zarządzono wpisanie sprawy do repertorium ACa i rozpoznanie sprawy według

kolejności wpływu. Zarządzeniem z 16 stycznia 2024 r. zawiadomiono strony

o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy. 20 lutego 2024 r. odpis apelacji

doręczono pełnomocnikowi Skarżących, a 13 marca 2024 r. wpłynęła odpowiedź

Skarżących na apelację pozwanego. Zarządzeniem z 26 sierpnia 2024 r.

sprawę skierowano na kalendarz spraw oczekujących do wyznaczenia terminu.

Pełnomocnik Skarżących 19 września 2025 r. wniósł o wyznaczenie terminu

rozprawy apelacyjnej. Zarządzeniem z dnia 15 września 2025 r. poinformowano

pełnomocnika, że sprawa zostanie rozpoznana zgodnie z kolejnością wpływu.

Pismem z 11 lutego 2026 r. pełnomocnik Skarżących ponownie wniósł

o wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej. Zarządzeniem z 24 lutego 2026 r.

poinformowano pełnomocnika jak w zarządzeniu z 15 września 2025 r.,

a nadto o tym, że przewidywany termin rozprawy apelacyjnej w ciągu 4-5 miesięcy.

Kolejny wniosek o wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej pełnomocnik

Skarżących zawarł w piśmie z 17 kwietnia 2026 r. Zarządzeniem z 19 maja 2026 r.

wyznaczono termin rozprawy na 30 listopada 2026 r.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie wystąpiła

przewlekłość postępowania. Sąd Apelacyjny od 13 marca 2024 r. do dnia złożenia

I NSP 205/26

5

skargi nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania

sprawy, a bezczynność Sądu wynosiła ponad 25 miesięcy.

Wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie przyczyny

długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się

do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych, nie uzasadniają zaistniałej

zwłoki. Nie budzi wątpliwości, że przewlekłość postępowania jest kategorią

obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie, by sprawy osób

podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki. Obowiązkiem Państwa

jest zatem zapewnienie takiego sposobu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości,

aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało dłużej niż to jest konieczne. Dla strony

czy też uczestnika postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości

postępowania: czy w zaniedbaniach i opieszałości sądu, przepracowaniu

czy objętości referatu sędziego, czy też w państwie, które nie przyjęło

odpowiednich rozwiązań w celu zapobieżenia systemowej przewlekłości

postępowań. Zła organizacja wymiaru sprawiedliwości, brak odpowiedniego

budżetu czy też zbyt duża ilość spraw przypadająca na jednego sędziego

nie powinny obciążać uczestników postępowania. Prawem strony każdego

postępowania jest bowiem, zgodnie z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka, aby odbyło się ono w rozsądnym terminie. Odpowiedzialność

za przewlekłe prowadzenie postępowania spoczywa na Państwie, nawet wówczas,

gdy nie sposób odpowiedzialności za taki stan rzeczy przypisać – jak ma to miejsce

w niniejszej sprawie – konkretnemu sędziemu kierującemu postępowaniem,

czy sędziemu pełniącemu obowiązki administracyjne w zakresie organizacji pracy

sądu lub wydziału. Przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie wynika bowiem

z systemowej wadliwości organizacji funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Należy też stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego

w Warszawie przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,

odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,

choć wyjaśniają powody zwłoki, to jednak jej nie usprawiedliwiają.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżących stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

I NSP 205/26

6

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2000 – 20 000 zł),

a także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 14 maja

2021 r. (prezentata Sądu Okręgowego) i nadal się nie zakończyło, to przyjmując

kwotę 500 zł za każdy rok trwania postępowania oraz uwzględniając specyfikę

niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącym sumę pieniężną

w wysokości po 2500 zł za okres od 14 maja 2021 r. do 17 czerwca 2026 r.

Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącym pełnej

żądanej przez nich kwoty w wysokości po 5000 zł. Sąd w sprawie nie stwierdził

żadnych szczególnych przesłanek za tym przemawiających.

Ze względu na wyznaczenie rozprawy na 30 listopada 2026 r.,

wniosek Skarżących o wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zaleceń

do podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności

jest bezprzedmiotowy.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12

ust. 2 i 4 ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji

postanowienia.

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt. 3 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając

lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika

w wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt 4 postanowienia orzekł na podstawie

na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118).

[a.ł]

i

I NSP 205/26

7