Osoba prywatna kontra spółka o zapłatę, 5000 zł. Sąd zasądził

W dniu 31 marca 2026 r. M. P. i J. U., reprezentowani przez tego samego

profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargi na przewlekłość postępowania przed

Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie I ACa 2122/23.

Skarżący domagają się:

1. stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie I ACa 2122/23;

2. wydania zalecenia Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu w przedmiocie

wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej;

3. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz

skarżących kwoty po 5000 zł;

4. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz

skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle

norm przepisanych.

W uzasadnieniu obu skarg na przewlekłość skarżący wskazali, że od wpływu

odpowiedzi na apelację (20 grudnia 2023 r.), Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie podjął

żadnych czynności. Oznacza to ponad 27 miesięcy nieuzasadnionej zwłoki

po stronie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu oraz ponad 31 miesięcy od pierwotnego

wpływu sprawy bez wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a nawet bez jakiegokolwiek

I NSP 215/26

3

wyznaczonego terminu rozprawy. Zaznaczyli, że Sąd Apelacyjny w Poznaniu

nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej, mimo monitów powodów.

Pismem z 5 maja 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wskazał,

że sprawa skarżących nie należy do kategorii spraw pilnych i planowane jest

wydanie zarządzenia w sprawie terminu rozprawy w IV kwartale 2026 roku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się

wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 18 maja

2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r.,

III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r., I NSP 6/18;

z 18 października 2022 r., I NSP 256/22; z 26 lutego 2026 r., I NSP 1/26).

Nie jest to jednak ani sztywna cezura czasowa, ani jedyne kryterium oceny

sprawności postępowania cywilnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko,

że stwierdzenie przewlekłości postępowania jest dopuszczalne wtedy, gdy zwłoka

jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje też uzasadnienia w okolicznościach

sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r.,

III SPP 6/10; z 16 czerwca 2011 r., III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12;

z 8 listopada 2017 r., III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23;

z 26 lutego 2026 r., I NSP 1/26).

Sama ustawa zobowiązuje wprost do ustalenia, czy i jaki wpływ

na sprawność postępowania ma m.in. „charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania” (art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez

I NSP 215/26

4

prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki,

tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”).

Jak wynika z akt sprawy I ACa 2122/23, apelacja wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w dniu 14 sierpnia 2023 r. (k. 559). W dniu

17 sierpnia 2023 r. wylosowano sędziego referenta (k. 562). Zarządzeniem

z 4 grudnia 2023 r. odpis apelacji doręczono pełnomocnikowi powodów (k. 564).

W dniu 22 grudnia 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wpłynęła odpowiedź

na apelację (k. 567). Zarządzeniem z 18 stycznia 2024 r. skierowano sprawę

na rozprawę, natomiast akta pozostawiono do dyspozycji przewodniczącego

wydziału i odłożono do spraw oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy

(k. 581).

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że od dnia ostatniej czynności

podjętej przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu (18 stycznia 2024 r.), do dnia wniesienia

skarg na przewlekłość (31 marca 2026 r.), a zatem przez okres ponad 26 miesięcy

Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie wyznaczył terminu posiedzenia celem rozpoznania

apelacji. Nie ulega zatem wątpliwości w świetle przytoczonego wyżej utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego, że uzasadniona jest podstawa do stwierdzenia

przewlekłości.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Poznaniu w sprawie o sygn. I ACa 2122/23 nastąpiła przewlekłość postępowania,

był obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących zasądzenia na ich rzecz kwoty po 5000 zł tytułem odpowiedniej sumy

pieniężnej.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, minimalna

wysokość sumy pieniężnej jaką należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz

skarżącej wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.

Postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęło się 25 marca 2021 r., co oznacza,

że zasądzić należało odszkodowanie za pięć zakończonych lat postępowania,

tj. po 2500 zł. W pozostałym zakresie żądanie należało oddalić.

Z uwagi na to, że w sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy

apelacyjnej, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość

I NSP 215/26

5

Sąd Najwyższy zalecił jej wyznaczenie w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt

do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98

§ 1, 11, 3 i 4 w związku z art. 99 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.

Dz.U. 2026, poz. 118).

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość należało

z urzędu zwrócić skarżącym uiszczoną opłatę od skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Czubik Leszek Bosek Marek Dobrowolski

[kf]

[a.ł]