Sąd Najwyższy odrzucił skargę o wznowienie, bo wyrok TK nie dotyczył tej sprawy

Pismem z 21 maja 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego) M. J.

(dalej: „skarżący”), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, na

podstawienie art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 401 § 1 k.p.c. w zw. z wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z 16 kwietnia 2026 r. sygn. K 8/26 wniósł o wznowienie

postępowania i uchylenie postanowienia z 16 lipca 2025 r. (I NSP 290/25) w

przedmiocie odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania oraz o zniesienie

postępowania w całości, jak również skierowanie sprawy do ponownego

rozpoznania z uwagi na wadliwość postępowania przed Sądem Najwyższym.

I NSP 248/26

2

W treści skargi skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

oraz złożył wniosek o wyłączenie imiennie wskazanych sędziów

Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga wniosek skarżącego

o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, zgłoszony już w samej skardze, a więc

przed wyznaczeniem składu orzekającego właściwego do rozpoznania sprawy

o wznowienie postępowania. W tym kontekście przypomnieć trzeba, że zgodnie

z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r.,

sygn. I NOZP 1/19, niedopuszczalne jest żądanie wyłączenia sędziego

niewyznaczonego do rozpoznania sprawy, przy czym sam fakt objęcia go takim

wnioskiem nie wyłącza możliwości jego udziału w składzie rozpoznającym.

Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 531 § 1 pkt 3 k.p.c., obowiązującego

od 1 lipca 2023 r., niedopuszczalny pozostaje wniosek dotyczący sędziego

niewchodzącego w skład orzekający.

Uwagi powyższe nie pozostawiają wątpliwości, że w aktualnym stanie

prawnym podobne wnioski nie są dozwolone przez prawodawcę. Z tego względu

konieczne staje się stwierdzenie, że wniosek skarżącego podlega odrzuceniu.

Co do żądania wznowienia postępowania, Sąd Najwyższy wskazuje,

że skarżący jako podstawę w tym zakresie przywołał art. 4011 k.p.c.

w zw. z art. 401 § 1 k.p.c. w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z 16 kwietnia 2026 r. sygn. K 8/26, opatrując to komentarzem następującej treści:

„Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 kwietnia 2026 r.

sygn. akt K 8/26 zgłaszanie i weryfikacja kandydatur sędziów w procedurze

poprzedzającej wybór przez Sejm sędziów do składu Krajowej Rady Sądownictwa

odbyło się na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, a to oznacza,

że organ ten został wybrany w sposób nielegalny. W konsekwencji wszelkie

czynności podjęte w trybie z udziałem lub na wniosek organu powołanego

nielegalnie – są także nielegalne. Konsekwencją tego stanu rzeczy był udział

w składzie orzekającym w toku postępowania przed Sądem I instancji –

I NSP 248/26

3

w postępowaniach wpadkowych, osób wadliwie nominowanych na urząd sędziego,

albowiem powołanych przez Prezydenta RP na wniosek organu nieuprawnionego,

gdyż działającego w nielegalnie wybranym składzie. Skutkiem powyższego stanu

formalnego jest niezgodny z prawem skład, jaki orzekał w przedmiotowej sprawie

(…)”.

Odnosząc się do tego stanowiska, należy przypomnieć,

że zgodnie z art. 4011 k.p.c. wznowienia postępowania można żądać w wypadku,

gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego

m.in. z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

W judykaturze podkreśla się, że w przepisie tym chodzi o sytuację stwierdzenia

niekonstytucyjności tylko takich postanowień danego aktu normatywnego,

które stanowiły bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia. W jego świetle nie ma więc

mowy o wznowieniu postępowania w wypadku stwierdzenia niekonstytucyjności

regulacji o charakterze ustrojowym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 6 listopada 2009 r., I CO 17/09).

Mając to względzie, zauważyć trzeba, że przywołany przez skarżącego

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 kwietnia 2026 r., sygn. K 8/26, nie stwierdza

niekonstytucyjności ani przepisów ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

(tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725), ani postanowień Kodeksu postępowania

cywilnego, które stanowiły podstawę rozpoznania skargi w sprawie I NSP 290/25.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, wyrok ten nie odnosi się również do kwestii

zgodności z Konstytucją regulacji dotyczących zgłaszania i weryfikacji kandydatur

sędziowskich w procedurze poprzedzającej wybór przez Sejm członków Krajowej

Rady Sądownictwa, a tym samym nie pozwala na wniosek o nielegalnym

ukształtowaniu tego organu. W rzeczywistości jest zupełnie inaczej: przedmiotowe

orzeczenie stwierdza jedynie niekonstytucyjność przepisów w zakresie, w jakim

przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości wyłączną kompetencję do potwierdzenia

posiadania statusu sędziego przez osoby popierające zgłoszenie kandydata

do Krajowej Rady Sądownictwa (pkt 1), a także w zakresie, w jakim przewiduje,

że nierozpoznanie skargi przez Sąd Najwyższy na postanowienie Marszałka Sejmu

w terminie trzech dni skutkuje umorzeniem postępowania przed

I NSP 248/26

4

Sądem Najwyższym z mocy prawa, a postanowienie Marszałka Sejmu

odmawiające przyjęcia zgłoszenia staje się wiążące (pkt 2).

W takim stanie rzeczy nie sposób uznać, że wnioskodawca powołał się

na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 401

§ 1 k.p.c. Ocena Sądu Najwyższego jest w tym względzie jednoznaczna: wynika

z niej, że wskazane podstawy w ocenianej sprawie nie występują.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem

Sądu Najwyższego skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu

na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. także w sytuacji, gdy skarżący formalnie powołuje

jedną z ustawowych podstaw wznowienia, lecz z samej treści skargi wynika,

iż w rzeczywistości przesłanki te nie zachodziły. Innymi słowy, samo przywołanie

podstawy ustawowej nie wystarcza, jeżeli jej materialne zaistnienie nie znajduje

potwierdzenia w okolicznościach sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z:

15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05; 24 stycznia 2007 r., III CZ 1/07; 29 listopada

2012 r., II CZ 132/12; 26 lutego 2015 r., III CZ 5/15; 9 września 2016 r., V CZ 51/16;

17 czerwca 2020 r., IV CZ 34/20).

Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy wskazuje, że przywołany przez

skarżącego art. 401 k.p.c., nie zawiera – jak to wynika z treści skargi – § 1 k.p.c.,

w wyniku czego nie można przyjąć, iż w tym zakresie podstawa skargi została

przytoczona w sposób prawidłowy.

Z powyższych względów, mając na uwadze art. 410 § 1 k.p.c., który głosi,

że sąd odrzuca skargę, m.in., jeśli nie jest ona oparta na ustawowej podstawie,

Sąd Najwyższy orzeka jak w sentencji.

Konsekwencją odrzucenia skargi o wznowienie postępowania,

wobec jej niedopuszczalności, jest zbędność orzekania w przedmiocie wniosku

skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w tym zakresie

należało więc umorzyć na podstawie art. 355 w zw. z art. 406 k.p.c.

Grzegorz Pastuszko

[D.Z.]

I NSP 248/26

5

[a.ł]