Sąd Najwyższy przyznał powódce 2000 zł za przewlekłość apelacji w sporze z bankiem

Skargą datowaną na 5 maja 2026 r. D.S., działając osobiście, wniosła o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w

sprawie z powództwa D.S., przeciwko Bank S.A. sygn. akt I ACa 1881/24

nastąpiła przewlekłość postępowania;

2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł;

3. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu kosztów

postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca oceniła, że sprawy dotyczące kredytów

frankowych uznaje się za sprawy standardowe, bardzo często rozpatrywane

przez sądy wszystkich instancji, obrosłe bogatą literaturą i orzecznictwem (w tym

kilkoma uchwałami Sądu Najwyższego wyjaśniającymi istniejące wcześniej

wątpliwości). Nie są to sprawy precedensowe ani wymagające rozbudowanego

postępowania dowodowego (w większości procesów wystarcza dowód

z przesłuchania stron i dokumentów w postaci umowy kredytu i zestawienia

dokonanych wpłat), szczególnie na etapie postępowania apelacyjnego.

Dalej skarżąca wskazała, i praktyka orzecznicza wskazuje, że postępowanie

apelacyjne w sprawach „frankowych” ogranicza się do wydania wyroku

na posiedzeniu niejawnym, a jeśli strona zgłasza wniosek o przeprowadzenie

rozprawy, to kończą się na pierwszej rozprawie, trwającej – łącznie z ogłoszeniem

wyroku – nie dłużej niż godzinę.

Odnosząc powyższe do skarżonego postępowania, D.S. wskazała, że Sąd

Okręgowy w Poznaniu wydał wyrok w dniu 25 kwietnia 2024 r. Strona pozwana

złożyła apelację od tegoż wyroku, zaś Sąd Apelacyjny w Poznaniu od ponad

półtora roku w sprawie nie podejmuje czynności. W ocenie skarżącej w sprawie nie

występują żadne przesłanki, które uzasadniałyby jej nierozpoznanie przez tak długi

I NSP 257/26

3

czas, zaś dla powódki sprawa, z uwagi na wartość przedmiotu sporu, sprawa ma

bardzo duże znaczenie.

Skarb Państwa – Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, w odpowiedzi

na skargę z 29 maja 2026 r. wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania.

I NSP 257/26

4

Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że utrwalone

orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż o przewlekłości postępowania

apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej

instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy

od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r.,

III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007,

nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16;

z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia

2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie którego nie wyznaczono terminu

posiedzenia, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny.

Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zainicjowane zostało

złożeniem przez skarżącą pozwu w dniu 19 listopada 2021 r. do Sądu I instancji,

który wyrok w sprawie wydał 25 kwietnia 2024 r., uwzględniając powództwo

w całości. Apelację pozwanego, wraz z aktami sprawy, przedstawiono Sądowi

Apelacyjnemu w Poznaniu 24 czerwca 2024 r. Sprawie przydzielono sędziego

referenta w dniu 5 lipca 2024 r. Po upływie ponad roku, w dniu 28 lipca 2025 r.,

do akt sprawy wpłynął monit pełnomocnika powódki o nadanie sprawie biegu.

W dniu 6 sierpnia 2025 r. referendarz sądowy podjął w sprawie czynności związane

z nadaniem biegu apelacji (m.in. doręczenie odpisu apelacji, zawiadomienie

o składzie). W dniu 5 września 2025 r. do akt sprawy wpłynęła odpowiedź powódki

na apelację sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.

Dodać należy, iż w obwolucie akt, zalega niewszyte do akt sprawy

zarządzenie sędziego z 10 września 2025 r. o wyznaczeniu składu

jednoosobowego i skierowaniu sprawy na rozprawę wraz z przedstawieniem akt

I NSP 257/26

5

Przewodniczącemu celem wyznaczenia terminu i zawiadomienia pełnomocników

stron.

W sprawie nie podjęto innych czynności w toku postępowania przed Sądem

II instancji.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu wystąpiła

przewlekłość postępowania. Sąd II instancji kontroli formalnej apelacji dokonał

po ponad roku od jej wpływu do Sądu Apelacyjnego, przy czym wciąż

nie wyznaczono terminu posiedzenia. Od dnia wpływu apelacji, poza doręczeniem

odpisu apelacji i zawiadomieniem o składzie, Sąd w zasadzie nie podjął

jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania sprawy.

Odnosząc się do stanowiska uczestnika postępowania zajętego

w odpowiedzi na skargę przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy wielokrotnie

podkreślał, że znaczy wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą

pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie,

w której wniesiono skargę (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06). Obciążenie pracą, ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej,

co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania

nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże

to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego

sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. zamiast wielu postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06).

Zauważyć przy tym należy, że uczestnik postępowania wskazując na wyżej

wymienione problemy sądownictwa, w istocie nie powiązał ich z ocenianym

postępowaniem. Dokonanie natomiast kontroli formalnej sprawy po upływie

przeszło roku, prowadzi do wniosku, iż brak jakichkolwiek czynności w sprawie

nie tylko nie sprzyjał sprawności postępowania, ale wpłynął negatywnie na czas

jego trwania.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.s.p.p., na żądanie skarżącego lub z urzędu,

sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty

albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie

I NSP 257/26

6

przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba

że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać

w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.

W okolicznościach badanej sprawy, Sąd Najwyższy za zasadne uznał

zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie terminu posiedzenia

apelacyjnego w sprawie nie później niż w terminie trzech miesięcy od dnia

doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego odpisu niniejszego postanowienia,

mając na uwadze, że sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych

(pkt 2 postanowienia).

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Poznaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, jest obowiązek

Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania skarżącej o przyznanie

na jej rzecz kwoty 10 000 zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania apelacyjnego, okres

przewlekłości, znaczenie postępowania dla skarżącej, jej brak przyczynienia się

do wydłużenia czasu trwania postępowania, zasadne twierdzenia skarżącej

podniesione w skardze, uchybienie obowiązkowi sprawnego prowadzenia

postępowania, mając na względnie nieskomplikowany charakter sprawy,

Sąd Najwyższy uwzględnił w części wniosek skarżącej i przyznał od Skarbu

Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na jej rzecz sumę pieniężną w kwocie

2 000 zł.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2, 3

i 4 u.s.p.p. orzekł jak w pkt. 1-3 sentencji postanowienia, oddalając skargę

w pozostałym zakresie na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. w pkt. 4.

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt. 5 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 u.s.p.p., zgodnie z którym uwzględniając lub odrzucając skargę, sąd

z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

Zdanie odrębne od postanowienia i uzasadnienia złożył

SSN Oktawian Nawrot

I NSP 257/26

7

Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec

[P.Sz.]

Zdanie odrębne SSN Oktawiana Nawrota

do postanowienia i uzasadnienia Sądu Najwyższego

z 30 czerwca 2026 r., sygn. I NSP 257/26

1. Postanowieniem z 30 czerwca 2026 r., sygn. akt I NSP 257/26, w sprawie

ze skargi D.S. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w

Poznaniu w sprawie o sygn. I ACa 1881/24, Sąd Najwyższy: (1) stwierdził, że w

postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I ACa

1881/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2) zalecił Sądowi Apelacyjnemu w

Poznaniu wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie nie później niż

w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu odpisu postanowienia; (3) przyznał skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych za

okres od 24 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2026 r.; (4) oddalił skargę w

pozostałej części; (5) zwrócił ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu opłaty od

skargi.

2. Nie zgadzam się z rozstrzygnięciem zawartym w powołanym wyżej

postanowieniu w zakresie dotyczącym okresu, za który została przyznana suma

pieniężna (pkt 3 postanowienia), ani z jego uzasadnieniem.

3. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., uwzględniając skargę, sąd na żądanie

skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość

postępowania prowadzonego przez komornika sądowego – od komornika

I NSP 257/26

8

sądowego, sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość

sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej

niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie

od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.

Sens językowy zdania drugiego nie pozostawia miejsca na wątpliwości,

iż przyznawana od Skarbu Państwa suma pieniężna, w określonych w ustawie

granicach, powinna obejmować każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

od jego zainicjowania przed sądem pierwszej instancji. Powyższe wprost i

jednoznacznie determinuje konotacja użytego przez ustawodawcę zwrotu:

„niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania”. W konsekwencji stwierdzenie przez Sąd Najwyższy, że

przewlekłość nastąpiła na etapie postępowania apelacyjnego, nie przekłada się

na okoliczność, że zgodnie z ustawą, przyznawana suma pieniężna, powinna

obejmować całość trwania postępowania w sprawie.

Powyższa konkluzja wpisuje się wprost z wolę ustawodawcy. Przypomnieć

bowiem należy, że zdania: „Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w

zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego

trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy

stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną

wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli

sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie

przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na

poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy

pieniężnej w tej samej sprawie” dodane zostały do art. 12 ust. 4 u.s.p.p. ustawą z

dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016, poz. 2103). Uzasadniając potrzebę

nowelizację projektodawcy wskazali wprost: „wysokość przyznawanej sumy

pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna), co wynika m.in. z faktu braku całościowej

oceny łącznego czasu trwania zakwestionowanego postępowania (…) nowelizacja

uwzględnia wytyczne Trybunału zmierzające do zagwarantowania adekwatnej

wysokości sumy pieniężnej za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki. Zostanie to osiągnięte poprzez zobowiązanie sądów do

I NSP 257/26

9

wzięcia pod uwagę przy ustalaniu tej sumy - całej długości postępowania, od chwili

wszczęcia aż do momentu rozpoznania skargi”.

Powyższy wniosek potwierdza wykładnia systemowa. Zgodnie bowiem z art.

12 ust. 4 zd. 4 u.s.p.p. „na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już

skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”. Obowiązek zaliczenia

na poczet przyznawanej sumy pieniężnej kwot przyznanych już skarżącemu w tej

samej sprawie wskazuje, że ostatecznie musi ona korespondować z całym czasem

trwania postępowania w sprawie, a nie jedynie określonym jej etapem np.

obejmującym postępowanie przed sądem danej instancji.

Powyższe ponownie wzmacnia stanowisko autorów projektu wyrażone w

jego uzasadnieniu: „W wyniku nowelizacji sąd będzie oceniał postępowanie jako

całość. Badanie sądu nie będzie także ograniczone tylko do okresu od chwili

poprzedniego rozpoznania skargi do rozpoznania kolejnej. Należy wskazać, że

Trybunał uznaje, iż okoliczność, że od daty rozpoznania przez sąd krajowy

pierwszej skargi na przewlekłość upływa kolejny okres, zanim zostanie wydane

rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie, zobowiązuje sąd rozpoznający

następną skargę na przewlekłość tego samego postępowania do jego oceny jako

całości (por. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Swat p-ko Polsce, skarga nr 13545/03,

§ 44; wyrok z dnia 11 października 2005 r., Majewski przeciwko Polsce, skarga nr

52690/99; wyrok z dnia 6 lipca 2010 r. w sprawie Rejzmund przeciwko Polsce,

skarga nr 42205/08). Jedynie w przypadku, gdyby uprzednio wniesiona skarga

została rozpoznana zgodnie z orzecznictwem Trybunału (zarówno w aspekcie

oceny rozsądności czasu trwania postępowania oraz kompensacyjnym),

rozstrzygając kolejną skargę tego samego podmiotu, sąd krajowy jest uprawniony

do uwzględnienia przy dokonywanej całościowej ocenie zakwestionowanego

postępowania - zasądzonej uprzednio sumy pieniężnej. Z tego względu, w celu

usunięcia ewentualnych wątpliwości w tym zakresie, proponuje się wskazać w

treści art. 12 ust. 4, że na poczet sumy pieniężnej przyznawanej skarżącemu

zalicza się kwoty przyznane mu już tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”.

Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że stosownie do art. 2 ust. 2

u.s.p.p. dokonując oceny, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

sąd zobowiązany jest uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od

I NSP 257/26

10

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona. Wskazanie na łączny czas postępowania implikuje, że

granicami przewlekłości postępowania, a zatem i sumy pieniężnej przyznawanej z

tytułu przewlekłości postępowania, są właśnie granice określone w art. 2 ust. 2 zd.

2 ustawy o skardze na przewlekłość. Jak wskazali projektodawcy przywołanej

wyżej ustawy nowelizującej, powołując się na orzecznictwo Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce: „sądy polskie nadal

dokonują nieuprawnionej fragmentacji postępowania, przy ocenie rozsądności

czasu jego trwania, ograniczając analizę do ostatniego etapu, na którym w chwili

wniesienia środka postępowanie się znajduje (np. ponownego rozpoznania sprawy

przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, po kolejnym orzeczeniu kasatoryjnym),

ponadto wysokość przyznawanej sumy pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna),

co wynika m.in. z faktu braku całościowej oceny łącznego czasu trwania

zakwestionowanego postępowania”.

4. Jak częściowo wynika już w powyższego, konieczność uwzględnienia

całego czasu trwania postępowania jest następstwem orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka (dalej: „Trybunał”) ukształtowanego w związku ze

stosowaniem Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 1993, poz. 284 ze zm.;

dalej: „Konwencja”). Podkreślić jednak należy, że stosownie do art. 1 ust. 3 u.s.p.p.,

przepisy ustawy stosuje się zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji.

Zgodnie ze wspomnianym orzecznictwem cezurą początkową w badaniu

okresu przewlekłości postępowania jest jego wszczęcie, rozumiane jako

zainicjowanie postępowania w sprawie (a nie na danym etapie tej sprawy; zob.

Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial

(criminal limb), s. 66 https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-criminal; Guide on

Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial (civil

limb), s. 125-126 – https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-civil). Co więcej, w

niektórych przypadkach, będzie to wymagało uwzględnienia również okresu

postępowania, który nie toczył się przed sądem (zob. W. Jasiński [w:] E. H.

Morawska, Polska przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Sprawy

I NSP 257/26

11

wiodące: sprawa Kudła przeciwko Polsce z 2000 r., Warszawa, Wydawnictwo C.H.

Beck 2019, s. 122-123 i powołane tam orzecznictwo).

W kontekście szacowania wysokości sumy pieniężnej, o której mowa w art.

12 ust. 4 u.s.p.p. wskazać należy, że Trybunał – orzekając w sprawach, w których

podnoszono naruszenie konwencyjnego prawa do sądu z uwagi na czas trwania

postępowania – za punkt odniesienia przyjmuje ogólny czas trwania postępowania

w sprawie. Jakkolwiek więc w orzeczeniach tych szczególnej analizie poddane

są przestoje zaistniałe na poszczególnych etapach postępowania, przyznawane

sumy pieniężne tytułem słusznego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia prawa do

sądu, nie są ograniczane jedynie do tych etapów. W szczególności przywołać

należy wyrok Trybunału z 10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko

Włochom, w którym scharakteryzowano kryteria stosowanie przy szacowaniu

szkody niemajątkowej będącej wynikiem naruszenia prawa strony do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie. Trybunał wskazał wprost: „Odnośnie do

słusznościowej oceny szkody niemajątkowej poniesionej w wyniku przewlekłości

postępowania, Trybunał uważa, że kwota wahająca się od 1000 do 1500 EUR za

rok trwania postępowania (a nie za rok zwłoki) stanowi kwotę bazową dla

odpowiedniego obliczenia. Wynik postępowania krajowego (czy skarżący przegra,

wygra, czy ostatecznie zawrze ugodę) nie ma znaczenia dla szkody niemajątkowej

poniesionej w wyniku przewlekłości postępowania. Łączna kwota odszkodowania

zostanie zwiększona o 2000 EUR, jeżeli stawka sporu jest znaczna, na przykład w

sprawach z zakresu prawa pracy, stanu cywilnego i zdolności do czynności

prawnych, emerytur lub szczególnie poważnych postępowań dotyczących zdrowia

lub życia osoby. Podstawowa kwota odszkodowania zostanie obniżona w

zależności od liczby sądów rozpoznających sprawę w trakcie postępowania,

zachowania wnioskodawcy – w szczególności liczby miesięcy lub lat

spowodowanych nieuzasadnionymi odroczeniami, za które wnioskodawca ponosi

odpowiedzialność – przedmiotu sporu – na przykład, gdy konsekwencje finansowe

mają dla wnioskodawcy niewielkie znaczenie – oraz poziomu życia w danym kraju.

Obniżenie może być również przewidziane w przypadku, gdy wnioskodawca

uczestniczył w postępowaniu jedynie krótko, kontynuując je jako spadkobierca.

Kwota odszkodowania może również zostać obniżona w przypadku, gdy

I NSP 257/26

12

wnioskodawca uzyskał już orzeczenie o naruszeniu w postępowaniu krajowym

oraz kwotę pieniężną w drodze krajowego środka odwoławczego. Oprócz faktu, że

istnienie krajowego środka odwoławczego jest w pełni zgodne z zasadą

pomocniczości zawartą w Konwencji, taki środek odwoławczy jest bliższy i bardziej

dostępny niż skarga do Trybunału, jest szybszy i rozpatrywany w języku ojczystym

skarżącego. Oferuje zatem korzyści, które należy wziąć pod uwagę”.

Powyższe nie pozostawia więc żadnych wątpliwości, że standard strasburski

nakazuje, przy szacowaniu sumy pieniężnej, uwzględniać łączny czas

postępowania w sprawie, od jego zapoczątkowania, jednoznacznie przy tym

wykluczając możliwość relatywizowania do określonego etapu postępowania, w

tym przed sądem określonej instancji.

5. W mojej ocenie powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd Najwyższy

wydając 30 czerwca 2026 r. postanowienie w sprawie I NSP 257/26 dokonał

błędnej wykładni art. 12 ust. 4 u.p.s.s., czego skutkiem było przyznanie sumy

pieniężnej za błędnie określony okres.

6. Z powyższych względów konieczne było złożenie zdania odrębnego

do postanowienia i uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia

Sądu Najwyższego

[P.Sz.]

[a.ł]