Sąd Najwyższy przyznał oskarżonemu 2500 zł za przewlekłość w sądzie apelacyjnym

W dniu 29 maja 2026 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęła

skarga oskarżonego O. M., reprezentowanego przez obrońcę z urzędu adw. M. P.,

na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie

II AKa 462/23.

Skarżący domagał się:

1. stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie II AKa 462/23,

2. zalecenia Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie niezwłocznie wyznaczenia

rozprawy, celem rozstrzygnięcia kończącego,

3. przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20 000 zł,

4. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz

skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podał, że od dnia przesłania apelacji wraz z aktami sprawy

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie do dnia wniesienia skargi na przewlekłość,

tj. przez okres 30 miesięcy, nie podjęto żadnych czynności zmierzających

do prawomocnego zakończenia postępowania.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie złożył w zakreślonym terminie

odpowiedzi na skargę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

I NSP 266/26

3

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się

wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 18 maja

2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r.,

III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r., I NSP 6/18;

z 18 października 2022 r., I NSP 256/22; z 26 lutego 2026 r., I NSP 1/26).

Nie jest to jednak ani sztywna cezura czasowa, ani jedyne kryterium oceny

sprawności postępowania karnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko,

że stwierdzenie przewlekłości postępowania jest dopuszczalne wtedy, gdy zwłoka

jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje też uzasadnienia w okolicznościach

sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r.,

III SPP 6/10; z 16 czerwca 2011 r., III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12;

z 8 listopada 2017 r., III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23).

Sama ustawa zobowiązuje wprost do ustalenia, czy i jaki wpływ

na sprawność postępowania ma m.in. „charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania” (art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez

prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, tekst jedn.

Dz.U. 2023 r., poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”).

Jak wynika z akt sprawy II AKa 462/23, apelacja oskarżonego wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 17 listopada 2023 r. (k. 529). Tego samego

dnia wylosowano skład orzekający (k. 530 i 535).

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że do dnia wniesienia skargi

na przewlekłość (29 maja 2026 r.), rozprawa apelacyjna nie została wyznaczona

przez Sąd Apelacyjny w Warszawie przez okres ponad 2 lat i 6 miesięcy. Nie ulega

zatem wątpliwości, że uzasadniona jest podstawa do stwierdzenia przewlekłości.

I NSP 266/26

4

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w sprawie o sygn. II AKa 462/23 nastąpiła przewlekłość

postępowania, był obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie

żądania skarżącego zasądzenia na jego rzecz kwoty 20 000 zł tytułem

odpowiedniej sumy pieniężnej.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, minimalna

wysokość sumy pieniężnej jaką należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz

skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.

Postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęło się 27 maja 2021 r., co oznacza,

że zasądzić należało odszkodowanie za pięć zakończonych lat postępowania,

tj. 2500 zł. W pozostałym zakresie żądanie należało oddalić.

Z uwagi na to, że w sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy

apelacyjnej, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość

Sąd Najwyższy zalecił jej wyznaczenie w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość należało

z urzędu zwrócić skarżącemu uiszczoną opłatę od skargi.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie § 23 ust. 4

oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 87).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Czubik Leszek Bosek Marek Dobrowolski

[kf]

[a.ł]

I NSP 266/26

5