Sąd najwyższy. Skarga oddalona

Dnia 3 czerwca 2026 r. B. S. (dalej: „skarżąca”), reprezentowana przez

profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Sądu Najwyższego za pośrednictwem

Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w

sprawie II AKa 633/24, toczącej się przed tym Sądem. Pismem z 9 czerwca 2026 r.

(data prezentaty Sądu Najwyższego) Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił ww.

skargę Sądowi Najwyższemu.

W przedmiotowej skardze skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie II AKa 633/24

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie;

2. przyznanie jej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie

kwoty 10 000 zł;

3. zasądzenie do Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrotu kosztów

postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Uzasadniając wniesioną skargę, pełnomocnik skarżącej przedstawił

chronologiczny przebieg postępowania. Wskazał, że rozpoczęło się ono

od złożenia przez skarżącą zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

na jej szkodę, następnie opisał przebieg postępowania przed sądem pierwszej

instancji, a na zakończenie wskazał, że apelacja wniesiona przez obrońcę

oskarżonego wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Warszawie i została

zarejestrowana pod sygnaturą II AKa 633/24 w dniu 16 grudnia 2024 r.

I NSP 284/26

3

W uzasadnieniu podniesiono, że od rejestracji sprawy w Sądzie Apelacyjnym

do chwili obecnej nie zostały podjęte żadne czynności merytoryczne zamierzające

do rozpoznania apelacji, w szczególności nie został wyznaczony termin rozprawy

apelacyjnej ani posiedzenia, co skutkuje stanem długotrwałej bezczynności

postępowania. Podkreślił też, że łącznie od daty wpływu apelacji do chwili obecnej

upłynęło prawie dwa lata; od tego momentu postępowanie apelacyjne nie było w

żaden sposób procedowane, a sprawa jest przedłużana. W jego przekonaniu,

biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, iż postępowanie jest dotknięte

przewlekłością. Jak zauważył, w okresie trwania tego postępowania nie ujawniły się

żadne dodatkowe zagadnienia prawne wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia, w

szczególności w zakresie właściwości sądu czy też kwestii formalnych,

które by mogły uzasadniać zwłokę w jej procedowaniu.

Odnosząc się do wskazań ETPCz co do długości trwania postępowania

uznawanych za przewlekłe, wskazał, że przedmiotowe postępowanie trwa już

ponad 6 lat od chwili złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia

przestępstwa, natomiast od momentu zarejestrowania sprawy w Sądzie

Apelacyjnym w Warszawie, tj. od dnia 16 grudnia 2024 r., postępowanie pozostaje

całkowicie bezczynne. To zaś – jak wywodził – prowadzi do nieuzasadnionego

przedłużania „stanu niepewności" skarżącej, która od ponad roku oczekuje na

rozpoznanie apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego. W ocenie skarżącej

aktualny etap postępowania nie uzasadnia tak długiego okresu bezczynności Sądu

Apelacyjnego, zwłaszcza że sprawa została już w całości rozpoznana przez Sąd I

instancji. W związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że czas oczekiwania

przez Sąd Apelacyjny pozostaje usprawiedliwiony charakterem sprawy lub

stopniem jej skomplikowania.

Uzasadniając zasądzenie żądanej kwoty odwołano się do łącznego czasu

trwania postępowania – ponad 6 lat, całkowicie bezczynnego postępowania

odwoławczego, podnosząc, że stanowi ona adekwatną rekompensatę

za naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Sąd Apelacyjny w Warszawie, pomimo zawiadomienia o wniesionej

przez skarżącą skardze, nie zajął stanowiska w sprawie.

I NSP 284/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub

nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na

przewlekłość”) nie określa wprost granic temporalnych, w ramach których powinno

dojść do rozpoznania sprawy, a tym samym nie wskazuje bezpośrednio czasu, po

upływie którego następuje przewlekłość postępowania. Zgodnie z art. 2 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w

postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające

do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W świetle

art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie w szczególności podlega

terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny należy:

uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili

rozpoznania skargi; charakter sprawy; stopień faktycznej i prawnej zawiłości sprawy;

znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego; zachowanie się stron, w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na

niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca

2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP

55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21

lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,

I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

I NSP 284/26

5

Podkreślić ponadto należy, że prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym

terminie, stanowiąc element prawa do rzetelnego procesu, jest jednym z

podstawowych praw człowieka określonym w Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1993 nr 61, poz. 284 ze zm., dalej:

„EKPCz”). Przyjęcie ustawy o skardze na przewlekłość, stanowiło zresztą efekt

stosowania EKPCz i wielokrotnego stwierdzenia przez Europejski Trybunał Praw

Człowieka naruszenia przez Polskę prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym

terminie.

Sąd Najwyższy ustalił, że na dzień rozpatrywania przezeń skargi

postępowanie przed Sądem Apelacyjnym trwa od 12 grudnia 2024 r.,

tj. ponad 19 miesięcy.

Ponadto z przeprowadzonej przez Sąd Najwyższy analizy akt sprawy

II AKa 633/24 wynika, że w dniu 12 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

przedstawił Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie akta sprawy VIII K 178/22 wraz z

apelacją obrońcy oskarżonego; zarządzeniem z tego samego dnia Sąd Apelacyjny

w Warszawie wpisał sprawę do repertorium AKa pod sygn. 633/24. W dniu 16

grudnia 2024 r. został wylosowany sędzia sprawozdawca. W dniu 28 listopada

2025 r. zgłosił udział w sprawie obrońca oskarżonego. W dniu 18 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie przedstawił Sądowi Apelacyjnemu do sprawy akta

egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy stwierdził, że charakter, stopień

faktycznej i prawnej zawiłości sprawy nie stanowił przeszkody do jej rozpoznania.

Także zachowanie się stron w sprawie, w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania, nie miało wpływu na powyższe. W związku

z powyższym Sąd Najwyższy uznał, że doszło do przewlekłości postępowania.

Skarga na przewlekłość postępowania i związana z nią możliwość

przyznania skarżącej, na jej żądanie, od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w

wysokości 2000-20 000 zł, w znacznej mierze służy wymuszeniu na państwie takiej

organizacji wymiaru sprawiedliwości, która umożliwi rozpoznanie sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia

2013 r., III SPP 242/13). Obok swoistej sankcji dla państwa za niewłaściwe

zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości, suma pieniężna, o której jest mowa w art.

I NSP 284/26

6

12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, pełni funkcję rekompensaty dla strony

za doznaną szkodę niematerialną, będącą wynikiem przewlekłości. Nie jest to więc

odszkodowanie za poniesione straty i utracone korzyści (art. 361 § 2 k.c.) lub

zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w rozumieniu art. 445 k.c.

Ustawodawca wprowadza przy tym zasadę, że strona, której skargę uwzględniono,

może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody ze stwierdzonej

przewlekłości (art. 15 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość). Konsekwentnie

sumę, o której jest mowa w ustawie o skardze na przewlekłość, uznać należy za

wstępną (tymczasową) rekompensatę z tytułu doznanej szkody niematerialnej (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; 22 stycznia

2019 r., I NSP 71/18).

W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie od Skarbu

Państwa sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł, odwołując się do długości trwania

postępowania i całkowitej bezczynności w postępowaniu apelacyjnym.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, wysokość sumy

pieniężnej, o której mowa we wskazanym przepisie, wynosi nie mniej niż 500 zł za

każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, przy jednoczesnym

uwzględnieniu jej wartości minimalnej na poziomie 2000 zł.

Należy podkreślić, że od dnia wpływu apelacji obrońcy oskarżonego do Sądu

Apelacyjnego w Warszawie 12 grudnia 2024 r., do dnia rozpoznania przez Sąd

Najwyższy skargi, tj. 4 sierpnia 2026 r., upłynęło ponad 19 miesięcy. Jednocześnie

wypada zauważyć, że postępowanie sądowe zostało zainicjowane wniesieniem

przez Prokuratora Okręgowego w Warszawie do Sądu Rejonowego dla Warszawy-

Śródmieścia w Warszawie 28 czerwca 2022 r. aktu oskarżenia przeciwko

oskarżonemu, w której to sprawie skarżąca występuje w roli oskarżyciela

posiłkowego. Oznacza to, iż łączna długość postępowania sądowego wynosi

ponad 4 lata.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także zakres i charakter

czynności dokonanych w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym, Sąd

Najwyższy uznał za adekwatne przyznanie kwoty 2000 zł za okres od 28 czerwca

2022 r. do 4 sierpnia 2026 r. W pozostałej części żądanie zawarte w skardze

podlegało oddaleniu.

I NSP 284/26

7

Z uwagi na stwierdzoną przewlekłość postępowania a zarazem brak

wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12

ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, z urzędu zaleca Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie II AKa 633/24 w terminie

trzech miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy.

O kosztach pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem w kwocie 240 zł

orzeczono na podstawie § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

(tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 215).

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość zwrócono

skarżącej opłatę od skargi w wysokości 200 zł.

Grzegorz Pastuszko

Joanna Lemańska

Paweł Wojciechowski

[D.Z.]

[r.g.]