Apelacja czekała ponad dwa lata na rozprawę. SN przyznał skarżącej 2500 zł

Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 29 stycznia 2026 r., powódka

E.B. (dalej „skarżąca”) wniosła do Sądu Najwyższego - za pośrednictwem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie - skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym

toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, sygn. akt V ACa 229/24.

Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie o sygn. akt V ACa 229/24;

2. nakazanie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie podjęcie niezwłocznych,

sprawnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania,

w szczególności wyznaczenie terminu rozprawy;

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwot 4 000,00 zł;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie na

rzecz skarżącej kosztów postępowania zainicjowanego skargą, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sprawa wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 19 stycznia 2024 r. W dniu 22 stycznia 2024 r.

Sąd wydał zarządzenie w przedmiocie zarejestrowania sprawy pod sygnaturą akt

oraz zawiadomił pełnomocników o składzie rozpoznającym spraw. W dniu

30 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o wyznaczenie terminu rozprawy i doręczenie

odpisu apelacji stronom. W dniu 28 lipca 2025 r. Sąd zawiadomił pełnomocnika

skarżącej o składzie rozpoznającym sprawę. Skarżąca w lipcu 2025 r. złożyła

skargę do Prezesa Sądu na działanie Sądu w zakresie braku podejmowania

czynności merytorycznych w sprawie. Sąd odpowiedział na skargę w dniu 5

sierpnia 2025 r., wskazując, że sprawa oczekuje na wyznaczenie rozprawy. W dniu

15 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej złożył skargę w zakresie braku

I NSP 29/26

3

wyznaczenia rozprawy od ponad 24 miesięcy. Zarzucono złą organizację pracy

Sądu, skutkującą niewyznaczaniem regularnie rozprawy od momentu wpływu

sprawy. Stan ten, zdaniem skarżącej, narusza jej prawo do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. W tych okolicznościach,

żądanie przyznania kwoty 4 000 zł tytułem naruszenia jej prawa do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest, zdaniem skarżącej, w pełni uzasadnione.

Prezes Sądu Apelacyjnego, w odpowiedzi na skargę, zgłosił swój udział w

sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Potwierdził, że akta sprawy wpłynęły do

Sądu Apelacyjnego w Warszawie 19 stycznia 2024 r. i w tym samym dniu

wylosowano sędziego referenta, a następnie 22 stycznia 2024 r. zarządzono

wpisanie sprawy do repetytorium. Wskazał, że zarządzeniem z 30 lipca 2025 r.

poinformowano pełnomocnika powódki, że czynności w sprawie związane z

nadaniem biegu apelacji zostaną podjęte zgodnie z kolejnością wpływu.

Zarządzeniem z 21 stycznia 2026 r. odpis apelacji pozwanego doręczono

pełnomocnikowi powódki. Postanowieniem z 26 stycznia 2026 r. ustalono wartość

przedmiotu zaskarżania apelacji powódki i wezwaną powódkę do uiszczenia opłaty

uzupełniającej. Po uzupełnieniu braków formalnych, zarządzeniem z 18 lutego

2026 r., wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na 29 kwietnia 2026 r. Prezes

Sądu Apelacyjnego nie negował, że postępowanie w sprawie trwa łącznie w obu

instancjach prawie pięć i pół roku. Podkreślił, że podejmowano w sprawie czynności

niezbędne do nadania biegu obu apelacjom. Wskazał na występujące w Sądzie

problemy kadrowe, nadmierny, nagły i nieprzewidywalny wpływ spraw w krótkim

czasie. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego zarówno państwo podjęło działania

organizacyjne i legislacyjne (utworzenie XXVIII Wydziału Cywilnego w Sądzie

Okręgowym w Warszawie do rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu

denominowanego lub indeksowanego do walut obcych) jak i kierownictwo Sądu

Apelacyjnego w Warszawie podejmuje systematyczne działania zmierzające do

zapobiegania przewlekłości postepowań (wystąpienia o wsparcie kadrowe

i poprawę warunków lokalowych Sądu, o zmiany legislacyjne w zakresie procedury

cywilnej, utworzenie VIII Wydziału Cywilnego do rozpoznawania spraw dotyczących

umów kredytów indeksowanych i denominowanych do CHF). Na wypadek, gdyby

Sąd Najwyższy nie podzielił argumentacji przemawiających za oddaleniem skargi

I NSP 29/26

4

na przewlekłość, Prezes Sądu Apelacyjnego podniósł, że żądana przez skarżącą

kwota 4 000 zł nie został w żaden sposób uprawdopodobniona ani udowodniona.

Nadto, że cel skargi został osiągnięty, skoro wyznaczono termin rozprawy

apelacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: "ustawa o skardze na przewlekłość postępowania") - strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

I NSP 29/26

5

przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego

skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku

postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z:

12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, Nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III

SPP 10/06, OSNP 2007, Nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP

2007, Nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP

55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia

2018 r., I NSP 62/18; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP

66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym przekroczony

został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy,

automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena

spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od

konkretnych okoliczności, a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny, z

uwzględnieniem wymienionych okoliczności (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2026 r., I NSP 575/25).

3. W świetle przytoczonego wyżej utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych tej sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy apelacyjnej w analizowanej sprawie

został przekroczony, skoro wynosi ponad dwa lata od wpływu akt sprawy

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. W ocenie Sądu Najwyższego, w powyższych

okolicznościach uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania,

zwłaszcza że od wysłania zawiadomienia o wylosowanym składzie orzekającym

do momentu zarządzenia doręczenia apelacji powódce upłynęło prawie 2 lata.

I NSP 29/26

6

Sąd Najwyższy nie dopatrzył się przy tym w omawianym przypadku

przesłanek, które mogłyby uzasadniać liczącą taki okres zwłokę w rozpoznaniu

sprawy.

4. Dla stwierdzenia przewlekłości postępowania irrelewantne pozostają

argumenty Prezesa Sądu Apelacyjnego dotyczące nagłego wpływu dużej liczby

spraw do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w związku z tzw. kredytem frankowym.

Zgodnie z przywołanym już art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość,

dokonując oceny, czy naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, obok upływu czasu, uwzględnia się indywidualne

okoliczności sprawy. Zatem nie ma tu miejsca na szerokie uwzględnienie kwestii

organizacyjnych, niestanowiących de iure składnika konkretnego postępowania

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13; 22

stycznia 2019 r., I NSP 71/18). Kwestia właściwej organizacji sądownictwa, w tym

zapewnienie optymalnej obsady kadrowej sądów, jest obowiązkiem państwa

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2019 r., I NSP 18/19). Adresatem

konstytucyjnego nakazu rozpatrzenia sprawy w rozsądnym czasie są przede

wszystkim same sądy, a konieczną gwarancją materialną prawa do rozstrzygnięcia

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki są odpowiednie warunki organizacyjne

umożliwiające sądom „terminową” realizację ich zadań. Dotyczy to w szczególności

obsady kadrowej, zarówno jeśli chodzi o liczbę sędziów, jak i personel pomocniczy.

Powinność zapewnienia odpowiednich warunków spoczywa w pierwszej kolejności

na ustawodawcy oraz na organach władzy wykonawczej, szczególnie na Ministrze

Sprawiedliwości (zob. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 30 października

2006 r., S 3/06, OTK-A 2006/9/146).

Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się przed

Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. akt V ACa 229/24 doszło

do przewlekłości postępowania.

Skarżąca wnioskowała o przyznanie jej z tytułu przewlekłości postępowania

sumy pieniężnej w wysokości 4 000 zł. Nie uzasadniła, jednak, w sposób

przekonujący dlaczego domaga się zasądzenia takiej kwoty. Orzekając o

przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie sumy

I NSP 29/26

7

pieniężnej, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy

zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie suma pieniężna nie

może być niższa niż 2 000 zł. Postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęło się w

sierpniu 2020 r. (25 sierpnia 2020 r. wpłynął pozew do Sądu Okręgowego w

Warszawie), zatem do wpłynięcia skargi trwało ponad 5 lat. Nie ma też wątpliwości,

że skarżąca osiągnęła swoją skargą zasadniczy cel. Celem skargi jest

przeciwdziałanie trwającej przewlekłości, zaś jej funkcją przede wszystkim

wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2012 r., III SPP 21/12; 15 kwietnia

2020 r., I NSP 193/19). Uwzględniając minimalną wysokość sumy pieniężnej

określoną w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz

okoliczność, że skarżąca osiągnęła cel skargi – uzyskała stwierdzenie przewlekłość

postępowania przed Sądem II instancji i doprowadziła do przyspieszenia

postępowania (Sad Apelacyjny wyznaczył termin rozprawy), uzasadnionym jest

zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty minimalnej w wysokości 2 500 zł. Tym

samym, w pozostałym zakresie skargę oddalono.

Z uwagi na to, iż termin rozprawy w sprawie przed Sądem Apelacyjnym

został już wyznaczony na dzień 29 kwietnia 2026 r., Sąd Najwyższy nie widzi

potrzeby do wydania Sądowi Apelacyjnym zaleceń w niniejszej sprawie.

O zwrocie uiszczonej przez skarżącą opłaty w kwocie 200 zł, Sąd Najwyższy

orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

§ 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (tekst jedn. Dz.U.2026.118).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[az]

[r.g.]

I NSP 29/26

8