Sąd Najwyższy stwierdził przewlekłość apelacji i przyznał skarżącej 2500 zł

Pismem oznaczonym datą 2 marca 2026 r., które wpłynęło

do Sądu Apelacyjnego w G. 5 marca 2026 r. A.P. (dalej: „Skarżąca”) zastępowana

przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki,

wnosząc o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego pod sygnaturą akt I

ACa 2890/23 przez Sąd Apelacyjny w G., I Wydział Cywilny w zakresie braku

wyznaczenia rozprawy apelacyjnej i bezczynności Sądu Apelacyjnego w

sprawie od wpływu sprawy z początkiem listopada 2023 r. do dnia

sporządzania skargi;

2. zasądzenie na rzecz Skarżącej od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w kwocie

3 000 zł za okres zwłoki w czynnościach;

3. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych - w tym opłaty od skargi

oraz kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego;

4. zlecenie Sądowi Apelacyjnemu, I Wydział Cywilny - I ACa 2890/23 pilne

wyznaczenie rozprawy w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia

wpływu skargi.

W treści uzasadnienia wskazano, że pomimo upływu 2 lat i 6 miesięcy

(łącznie 30 miesięcy) od zarejestrowania sprawy w Sądzie Apelacyjnym w G.,

tj. od 5 września 2023 r. - do dnia złożenia skargi, nie została wyznaczona rozprawa

apelacyjna.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w G. wniósł o oddalenie

skargi jako bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

I NSP 321/26

3

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych

albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy

I NSP 321/26

4

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca

2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżącej, który wpłynął do Sądu Okręgowego w B. 10

sierpnia 2021 r. Sąd I instancji wydał wyrok 15 czerwca 2023 r. Od powyższego

wyroku apelację wniósł pozwany, która wpłynęła do Sądu Okręgowego w B. 14

sierpnia 2023 r. i wraz z aktami została przekazana do Sądu Apelacyjnego w G. 5

września 2023 r. Następnego dnia wylosowano skład orzekający i zarejestrowano

sprawę w repertorium V ACa. 4 października 2023 r. dokonano kontroli formalnej

sprawy, poinformowano strony o składzie orzekającym oraz polecono doręczenie

odpisu apelacji pełnomocnikowi powódki. 8 listopada 2023 r. sędzia referent złożył

oświadczenie z wnioskiem o wyłączenie go od rozpoznawania sprawy. 13 listopada

2023 r. wyłączono tego sędziego, zgodnie z jego wnioskiem i tego samego dnia

ponownie wylosowano sędziego rozpoznającego sprawę. 6 lutego 2024 r.

poinformowano pełnomocników stron o nowym składzie orzekającym. 27 stycznia

2025 r. wpłynęła odpowiedź powódki na apelację pozwanego. 6 marca 2025 r.

pełnomocnik powódki wnioskował o pilne wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej,

a 12 marca 2025 r. Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego skierowała do

pełnomocnika powódki pismo z informacją o wielkości referatu sędziego

sprawozdawcy oraz o sytuacji kadrowej Wydziału. Pismami z 9 lipca i 7 sierpnia 2025

r. pełnomocnik powódki ponawiał prośbę o wyznaczenie terminu rozprawy

apelacyjnej. 17 kwietnia 2026 r. termin tej rozprawy został wyznaczony na 21 grudnia

2026 r.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w G. wystąpiła przewlekłość

postępowania. Sąd Apelacyjny od 13 listopada 2023 r. do dnia złożenia skargi nie

podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania sprawy,

a bezczynność Sądu wynosiła ponad 27 miesięcy.

Wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. przyczyny długiego

oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się do znacznego

wpływu spraw oraz braków kadrowych, nie uzasadniają zaistniałej zwłoki. Nie budzi

wątpliwości, że przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną,

a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie, by sprawy osób podległych jego

I NSP 321/26

5

jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki. Obowiązkiem Państwa jest zatem

zapewnienie takiego sposobu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości,

aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało dłużej niż to jest konieczne. Dla strony czy też

uczestnika postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości

postępowania: czy w zaniedbaniach i opieszałości sądu, przepracowaniu

czy objętości referatu sędziego, czy też w państwie, które nie przyjęło odpowiednich

rozwiązań w celu zapobieżenia systemowej przewlekłości postępowań.

Zła organizacja wymiaru sprawiedliwości, brak odpowiedniego budżetu czy też

zbyt duża ilość spraw przypadająca na jednego sędziego nie powinny obciążać

uczestników postępowania. Prawem strony każdego postępowania jest bowiem

zgodnie z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, aby odbyło się ono

w rozsądnym terminie. Odpowiedzialność za przewlekłe prowadzenie postępowania

spoczywa na Państwie, nawet wówczas, gdy nie sposób odpowiedzialności za taki

stan rzeczy przypisać – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – konkretnemu

sędziemu kierującemu postępowaniem, czy sędziemu pełniącemu obowiązki

administracyjne w zakresie organizacji pracy sądu lub wydziału. Przewlekłość

postępowania w niniejszej sprawie wynika bowiem z systemowej wadliwości

organizacji funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Należy też stwierdzić,

że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. przyczyny długiego

oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się do znacznego

wpływu spraw oraz braków kadrowych, choć wyjaśniają powody zwłoki, to jednak

jej nie usprawiedliwiają.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącą stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł),

a także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 10 sierpnia

2021 r. (prezentata Sądu Okręgowego) i nadal się nie zakończyło, to przyjmując

kwotę 500 zł za każdy rok trwania postępowania oraz uwzględniając specyfikę

niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącej sumę pieniężną w wysokości

2 500 zł za okres od 10 sierpnia 2021 r. do 9 września 2026 r. Jednocześnie

I NSP 321/26

6

Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącej pełnej żądanej

przez nią kwoty w wysokości 3 000 zł. Sąd w sprawie nie stwierdził żadnych

szczególnych przesłanek za tym przemawiających.

Ze względu na wyznaczenie rozprawy 21 grudnia 2026 r., wniosek Skarżącej

o zalecenie Sądowi Apelacyjnemu wyznaczenia rozprawy w terminie 3 miesięcy

od dnia wpływu skargi jest bezprzedmiotowy.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2 i 4

ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt 3 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając

lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika

w wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt 4 postanowienia orzekł na podstawie na

podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.

2026, poz. 118).

[a.ł]