Sąd Najwyższy oddalił skargę na przewlekłość apelacji, bo sąd po skardze wydał wyrok

Pismem z … maja 2026 r. P. (dalej: „Skarżąca”), reprezentowana przez

profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłość postępowania

prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. akt V

AGa 269/23, wnosząc o: 1) stwierdzenie, że w ww. postępowaniu doszło do

naruszenia prawa Skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki; 2)

wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach polecenia podjęcia niezwłocznych

I NSP 331/26

2

czynności mających na celu rozstrzygnięcie sprawy; 3) przyznanie od Skarbu

Państwa na rzecz Skarżącej kwoty 4 000 zł; 4) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu

kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm prawem przewidzianych; 5) dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu

dowodów.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że Skarżąca wszczęła postępowanie

pozwem z … kwietnia 2019 r. Sprawa została rozstrzygnięta w I instancji

przez Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 6 marca 2023 r. W dniu … maja

2023 r. złożono w sprawie apelację. Jak wynika z portalu informacyjnego,

akta sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 26 maja

2023 r. Odpis apelacji przesłano do pozwanej spółki 5 października 2023 r. Pozwana

złożyła odpowiedź na apelację, która wpłynęła do Sądu 23 października 2023 r.,

również tego samego dnia Skarżąca odebrała odpowiedź na apelację.

Od dnia wpływu do Sądu II instancji odpowiedzi na apelację w sprawie

nie podjęto żadnych czynności. Z uwagi na to, Skarżąca … lutego 2026 r. złożyła

wniosek o podjęcie czynności w sprawie wskazując, iż Biuro Obsługi Interesanta

Sądu Apelacyjnego, poinformowało, iż w sprawie nie został wyznaczony termin

rozprawy oraz nie podjęto żadnych innych czynności.

W ocenie Skarżącej, skarga na przewlekłość postępowania jest w niniejszej

sprawie w pełni uzasadniona z uwagi na długotrwałą, niczym nieusprawiedliwioną

bezczynność Sądu Apelacyjnego w Katowicach, trwającą blisko 3 lata. Na obecnym

etapie postępowania sprawa jest w pełni przygotowana do merytorycznego

rozpoznania. Sąd dysponuje kompletem pism procesowych – zarówno apelacją,

jak i odpowiedzią na apelację – a w sprawie nie zostały zgłoszone jakiekolwiek

wnioski dowodowe wymagające rozpoznania przez Sąd II instancji. Postępowanie

apelacyjne ma charakter stricte prawny, a materiał procesowy jest zamknięty,

co oznacza, że Sąd może – i powinien – niezwłocznie przystąpić do orzekania.

Pomimo tego, od wpływu odpowiedzi na apelację nie zostały podjęte żadne

merytoryczne ani organizacyjne czynności zmierzające do rozpoznania sprawy.

Nie wyznaczono rozprawy ani posiedzenia niejawnego, nie wydano żadnych

zarządzeń, ani w żaden inny sposób nie nadano sprawie dalszego biegu.

Brak aktywności Sądu utrzymuje się przez okres blisko 3 lat od momentu wpływu

odpowiedzi na apelację, co w realiach sprawy gospodarczej, o nieskomplikowanym

I NSP 331/26

3

stanie procesowym, należy uznać za rażące przekroczenie rozsądnego czasu

trwania postępowania.

Skarżąca, pomimo długotrwałej bezczynności Sądu, podejmowała działania

zmierzające do uzyskania rozpoznania sprawy. Interweniowała w toku postępowania,

informowała Sąd o zmianie pełnomocnika oraz złożyła formalny wniosek o podjęcie

czynności w sprawie, wskazując na brak jakichkolwiek działań procesowych

oraz brak wyznaczenia terminu rozpoznania apelacji. Działania te pozostały jednak

bez jakiejkolwiek reakcji Sądu.

W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy

ma charakter obiektywny lub wynika ze stopnia jej skomplikowania. Sprawa

nie znajduje się w fazie wymagającej czynności przygotowawczych, uzupełniania

materiału dowodowego czy podejmowania decyzji proceduralnych.

Jedyną czynnością, jaka pozostaje do wykonania, jest jej merytoryczne

rozstrzygnięcie, do którego Sąd jest w pełni przygotowany od dłuższego czasu.

Pismem z … sierpnia 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach złożył

odpowiedź na skargę, wnosząc o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych

albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Dla stwierdzenia,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić

terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych

I NSP 331/26

4

przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze

w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych

przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Na znaczenie

sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego z elementów

zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę w literaturze

(S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość postępowania

sądowego Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, Toruń 2004,

s. 353 i n.).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia

Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował

Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06;

z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza,

że nie doszło w niej do naruszenia prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy wraz z apelacją

Skarżącej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 26 maja 2023 r.

(k. 329 akt sądowych). Sąd dokonał pewnych czynności wstępnych (zarządzenia

I NSP 331/26

5

z 26 maja i 3 października 2023 r.). W dniu 23 października 2023 r. do Sądu wpłynęła

odpowiedź strony pozwanej na apelację (k. 354 akt sądowych). W dniu 26 stycznia

2024 r. wylosowano sędziego referenta (k. 358 akt sądowych), a następnie akta

przedłożono na kalendarz spraw oczekujących na wyznaczenie terminu posiedzenia

niejawnego (k. 359 akt sądowych). Pismem z … lutego 2026 r. Skarżąca wniosła

o podjęcie czynności w sprawie. Zarządzeniem z 22 maja 2026 r. skierowano sprawę

na posiedzenie niejawne zaplanowane na 18 czerwca 2026 r. (k. 366 akt sądowych).

Na posiedzeniu tym Sąd Apelacyjny wydał wyrok, kończąc prawomocnie

postępowanie (k. 371 akt sądowych).

Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności

Sądu Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami

szczegółowymi. Stwierdzić należy, że choć nie wyznaczono terminu rozpoznania

sprawy w ciągu 12 miesięcy od dnia jej wpływu, to złożenie skargi na przewlekłość

spełniło swój zasadniczy cel, tj. nadało sprawie w postępowaniu odwoławczym

prawidłowy bieg. Skarga wpłynęła do Sądu 22 maja 2026 r. i jeszcze tego samego

dnia wydano zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.

Posiedzenie to odbyło się i zapadł na nim wyrok kończący prawomocnie

postępowanie.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym wyraża pogląd, że głównym celem

ustawy o skardze na przewlekłość jest swoiste mobilizowanie sądów

do przeciwdziałania bezczynności. Z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia

w rozważanym przypadku, w którym Sąd Apelacyjny zareagował na wpływ skargi

bardzo sprawnie i w niespełna miesiąc po jej otrzymaniu – wydał prawomocne

orzeczenie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.

D.Z.

[a.ł]