Apelacja czekała ponad dwa i pół roku na rozprawę. Skarga na przewlekłość oddalona

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, wniesioną do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 23 czerwca

2026 r., która wpłynęła do Sądu Najwyższego 30 czerwca 2026 r., A.K. i E.K. (dalej:

„skarżący”, „powodowie”) osobiście, wnieśli o:

1) stwierdzenie, że w sprawie o sygn. akt I ACa 3458/23 doszło

do przewlekłości postępowania, polegającej w szczególności na braku wyznaczenia

I NSP 340/26

2

terminu rozprawy lub posiedzenia przez okres przekraczający czas konieczny

do nadania sprawie biegu;

2) zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, I Wydziałowi Cywilnemu,

podjęcia niezbędnych czynności w sprawie, w szczególności przedstawienia sprawy

sędziemu referentowi i wyznaczenia najbliższego możliwego terminu rozprawy

lub posiedzenia, w terminie wskazanym przez Sąd Najwyższy, niedłuższym

niż 30 dni;

3) zalecenie niezwłocznego ustalenia i rozpoznania pisma powodów

z 22 kwietnia 2026 r. o przyspieszenie postępowania, jeżeli pismo to nie zostało

dotychczas przedłożone sędziemu referentowi albo Przewodniczącemu Wydziału;

4) zwrot kosztów postępowania, w tym uiszczonej opłaty od skargi;

5) potraktowanie sprawy jako szczególnie pilnej z uwagi na wiek, stan zdrowia

i sytuację życiową skarżących;

6) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze skarżących sumy

pieniężnej w wysokości po 5000 zł, ewentualnie innej kwoty według uznania sądu,

z tytułu stwierdzonej przewlekłości postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., że postępowanie w sprawie

trwa od listopada 2023 r., a mimo upływu ponad dwóch i pół roku nie został

wyznaczony pierwszy termin rozprawy lub posiedzenia w postępowaniu apelacyjnym

oraz podnieśli okoliczności dotyczące, m.in. ich stanu zdrowia.

Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte przez

Sąd Apelacyjny w toku postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło

naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

I NSP 340/26

3

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego

skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku

postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których

nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

I NSP 340/26

4

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego 20 listopada 2023 r. i tego samego dnia przeprowadzono

w SLPS losowanie sędziego referenta.

Następnie 21 listopada 2023 r. zarządzono wpisanie sprawy do repertorium

ACa.

W dniu 25 marca 2024 r. zarządzono zawiadomienie stron o składzie

sędziowskim oraz doręczenie powodom odpisu apelacji pozwanego.

W dniu 3 kwietnia 2025 r. wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Warszawie

odpowiedź pełnomocnika powodów na apelację pozwanego.

Pismem, które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego 16 czerwca 2025 r.

pełnomocnik pozwanego wniósł o wyrażenie zgody na wniesienie do sądu pisma

procesowego celem ustosunkowania się do oświadczenia powodów o potrąceniu.

W dniu 9 lipca 2025 r. do Sądu Apelacyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika

powodów stanowiące odpowiedź na ww. pismo pozwanego.

Powodowie pismem z 22 kwietnia 2026 r. skierowanym do Sądu Okręgowego

w Warszawie wnieśli o przyspieszenie rozpoznania sprawy z uwagi na ich wiek i stan

zdrowia. Zostało ono przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 27 kwietnia

2026 r.

Zarządzeniem z 2 czerwca 2026 r. Przewodniczący Wydziału z uwagi

na okoliczności wskazane w ww. piśmie uznał, że w sprawie zachodzi uzasadniony

przypadek, który usprawiedliwia rozpoznanie sprawy poza kolejnością w trybie

§ 79 ust. 3 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych oraz na podstawie § 65

ust. 1 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w związku z planowanym

przejściem dotychczasowego sędziego sprawozdawcy w stan spoczynku

i koniecznością podjęcia w sprawie dalszych czynności, skierował sprawę zarządził

wylosowanie nowego składu sędziowskiego.

Nowy sędzia referent został wylosowany 2 czerwca 2026 r.

W dniu 29 czerwca 2026 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 23 września

2026 r., i w tym dniu w sprawie zapadł wyrok.

I NSP 340/26

5

W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny podjął szereg

czynności, w tym doręczeń, które ostatecznie doprowadziły do zakończenia sprawy.

4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania

znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również rozważenia

wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania – w tym

również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić

zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy,

gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki

w rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego

2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie

Sąd Apelacyjny podejmował czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy

(przytoczone wyżej, choć niektóre nastąpiły dopiero po dacie wniesienia skargi

na przewlekłość postępowania do Sądu Apelacyjnego w Warszawie czyli 23 czerwca

2026 r.). Należyte przeprocesowanie tego szeregu czynności wymagało nakładu

czasowego oraz organizacyjnego.

Choć nie sposób wykluczyć, że niektóre czynności mogły zostać

przeprowadzone z większą sprawnością organizacyjną, to jednak całościowa analiza

przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia jego

przewlekłości. Sąd Apelacyjny konsekwentnie podejmował niezbędne czynności

w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu zapewnienia formalnej gotowości sprawy

do rozpoznania. Działania te – choć rozciągnięte w czasie – nie mogą być całościowo

uznane za przejaw wadliwego procedowania, którego rezultatem jest zwłoka

w rozpoznaniu sprawy.

Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać

za bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżących do uzyskania

rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny wyznaczył także termin rozprawy na 23 września

2026 r., co rokuje jej rychłe zakończenie.

5. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Tomasz Demendecki

Aleksander Stępkowski

Grzegorz Żmij

[K.O.]

[a.ł]