Sąd najwyższy. Skarga oddalona

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z dnia 15 lipca 2026 r., która wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 20 lipca 2026 r., zaś do Sądu Najwyższego

27 sierpnia 2026 r., skarżący D. M. działając przez profesjonalnego pełnomocnika,

wniósł o: stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa

2403/24, toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie (pkt 1); wydanie

sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym

terminie odpowiednich czynności, przede wszystkim przeprowadzenia rozprawy i

wydania wyroku (pkt 2); zasądzenie kosztów postępowania skargowego (pkt 3) oraz

zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20 000,00 (dwadzieścia

tysięcy) złotych (pkt 4). W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił czynności

podejmowane w sprawie oraz ich przebieg. Nadmienił, że postępowanie w sprawie

prowadzonej przez Sąd I instancji rozpoczęło się 19 kwietnia 2021 r. i zakończyło

19 marca 2024 r. wydaniem wyroku. Wskazując na zasadność niniejszej skargi

podniósł, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 17 czerwca

2024 r. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że skierował w tej sprawie cztery

ponaglenia do Sądu Apelacyjnego oraz przytoczył podstawy prawne dotyczące

przewlekłości postępowania.

Wodpowiedzi na skargę z dnia 27 sierpnia 2026 r., Prezes Sądu Apelacyjnego

w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie, wniósł o stwierdzenie przez Sąd

I NSP 401/26

3

Najwyższy swojej niewłaściwości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w

Warszawie oraz z ostrożności procesowej wniósł o oddalenie skargi. W dalszej

części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło

naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie

w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego

lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia

postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika

sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej

sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny,

uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia

do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została

wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości,

znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz

I NSP 401/26

4

zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość

postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca

2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,

I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,

I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,

z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ

spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą,

ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą

do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest

wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie

spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06). W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać

argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one

do dezorganizacji i opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają

I NSP 401/26

5

bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie.

Ostatecznie Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną

odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z powyższego

obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy.

Z ustalonego na podstawie akt sprawy przebiegu postępowania wynika,

że sprawa została zainicjowana pozwem z dnia 19 kwietnia 2021 r., skierowanym

do Sądu Okręgowego w Warszawie, który wydał wyrok w sprawie 19 marca 2024 r.

oddalający powództwo. Akta wraz z apelacją pozwanego zostały przekazane

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 17 czerwca 2024 r. Zarządzeniem

z 22 grudnia 2025 r. dokonano sprawdzenia apelacji pod względem formalnym,

ustalono wysokość opłaty od apelacji i zobowiązano pełnomocnika powoda

do uzupełnienia braków formalnych apelacji przez przedłożenie pełnomocnictwa

procesowego upoważniającego do reprezentowania skarżącego przed sądem

II instancji i zawiadomiono strony o składzie sądu rozpoznającym sprawę. W dniu

21 stycznia 2026 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji pełnomocnikowi strony

pozwanej i skierowano sprawę do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z 25 sierpnia 2026 r. termin rozprawy wyznaczono na dzień 8 grudnia

2026 r.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Warszawie od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a termin

rozprawy wyznaczył dopiero po wpłynięciu skargi na przewlekłość postępowania

mimo że pełnomocnik powoda czterokrotnie wnosił o podjęcie czynności w sprawie

oraz o wyznaczenie terminu rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego,

mając na względzie powyższe okoliczności oraz to, że sprawa łącznie w obu

instancjach trwa już ponad 5 lat, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości

postępowania w rozpoznawanej sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania,

I NSP 401/26

6

jest także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżącego o zasądzenie na jego rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej.

Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,

iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa

na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania

postępowania, jednak nie mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy

nie znalazł podstaw do przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił.

W związku zaś z tym, że termin rozprawy apelacyjnej został wyznaczony,

to za bezprzedmiotowe uznano zalecanie podejmowania czynności w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym orzeczono

w oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14

ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. 2023, poz. 1800).

JW.

[r.g.]