Sąd Najwyższy stwierdził przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym i przyznał stronie 2000 zł

Pismem z dnia 28 stycznia 2026 r. M.S., (dalej: „Skarżący”) złożył skargę na

przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku o

sygn. I NSP 43/26.

Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie toczącej się przed

Sądem Apelacyjnym w Gdańsku I Wydział Cywilny sygn. akt. V ACa 2410/24,

2. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do wydania zarządzeń o

wyznaczeniu terminu rozprawy apelacyjnej w ciągu 2 miesięcy od

rozpoznania skargi, jednak w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące

od rozpoznania skargi,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa sumy pieniężnej

w wysokości kwoty 2000 zł.

4. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przewidzianych.

W uzasadnieniu Skarżący m. in. wskazał, iż Powód jako konsument złożył

pozew z tytułu typowej umowy kredytu frankowego przed Sądem Okręgowym w

Gdańsku w 2022 r. Powód jeszcze na etapie postępowania przed sądem I instancji

rozliczył się z kwoty kredytu poprzez potrącenie. Kolejno pozwany bank złożył

apelację. Sprawa wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w dniu 22 sierpnia 2024 r. W

sierpniu 2026 r. miną 2 lata od wpływu apelacji pozwanego Banku do tutejszego

I NSP 43/26

3

Sądu. Od roku w sprawie nie wykonano jakichkolwiek czynności. Owa praktyka

planowania terminów (bo formalnie go nie wyznaczono) z tak dużym zapasem

jest obecnie plagą zarówno w Sądzie Okręgowym w Gdańsku, jak i staje się powoli

przyjętym sposobem także w Sądzie Apelacyjnym. Przed żadnym sadem

apelacyjnym w Polsce nie trzeba czekać dłużej niż 2 lata na rozpoznanie apelacji.

Sytuacja w której na rozpoznanie sprawy w postępowaniu apelacyjnym trzeba

czekać 4 lata godzi w podstawowe prawa człowieka. Jest to rzecz szokująca

w 2026 r. w Polsce jako demokratycznym państwie.

Odpowiedź na powyższą skargę, złożył Prezes Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku. W piśmie z dnia 17 marca 2026 r. wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu pisma Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wyjaśnił, że w

niniejszej sprawie nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości Sądu

Apelacyjnego. Nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo koniecznego do

wykonania czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy Skarżącego.

Postępowanie w tej sprawie nie jest prowadzone w sposób rozwlekły.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej – ustawa lub ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego, czy w sprawie

doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

I NSP 43/26

4

kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która

trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12

maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z

19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, z 22

stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września

2021 r., I NSP 145/21).

Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do

zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy zwracał

jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu 12 miesięcy

trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu przewlekłości, bez

względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej sprawie mamy do

czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone

w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11

lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I

NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się w sposób

mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10

listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak (stopień

złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz

I NSP 43/26

5

znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC: z 21 września 2000 r., skarga nr

33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr

38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z 26 października 2000 r., skarga

nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; z 26 lipca 2001 r., skarga nr

29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14 stycznia 2003 r., skarga nr

39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też M.A. Nowicki, Europejski

Trybunał Praw Człowieka - orzecznictwo, Tom I - Prawo do rzetelnego procesu

sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału,

a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28

września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa

dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr

8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji,

nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania jest

dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest

nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983

r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia

Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r., I NSP

35/23).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.

W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że sprawa została

zainicjowana pozwem z dnia 1 czerwca 2022 r., zaś przebieg czynności sądowych

w sprawie, której skarga dotyczy, przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku

V Wydziałem Cywilnym był następujący:

1) 22 sierpnia 2024 r. - wpływ do Sądu Apelacyjnego Gdańsku apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 10 czerwca2024 r.,

wydanego w sprawie o sygn. akt XV C 1161/22); w tym dniu wylosowano referenta

sprawy (k. 266);

I NSP 43/26

6

2) 29 sierpnia 2024 r. sprawę przestawiono asystentowi sędziego (k. 269);

3) 2 października 2024 r. asystent sędziego dokonał formalnej kontroli złożonej

apelacji, zarządzając doręczenie jej odpisu pełnomocnikowi powoda;

4) 13 listopada 2024 r. ww. zarządzenie wykonano (k. 270);

5) 26 listopada 2024 r. odpis apelacji doręczono pełnomocnikowi powoda

(k. 273,274);

6) 11 grudnia 2024 r. odnotowano wpływ do Sądu odpowiedzi na apelację (k. 277).

7) 13 grudnia 2024 r. wydano zarządzenie o odłożeniu sprawy do oczekujących

na wyznaczenie terminu (k. 295; w apelacji zawarty był wniosek o przeprowadzenie

rozprawy - k. 249);

8) 20 sierpnia 2025 r. wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy

na 25 lutego 2028 r. (k. 296).

Odnosząc powyższe do zarzutów Skarżącego dot. przewlekłości

postępowania w niniejszej sprawie, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia czy

w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić

terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

przeprowadzenia i zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter, stopień

faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,

rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia

przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i

subiektywnych odczuć Skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych

oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi

przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur.

Powyższe przesądza o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Postępowanie apelacyjne trwa ponad 20 miesięcy (od 22 sierpnia 2024 r.

do chwili obecnej).

Uwypuklenia wymaga również, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, że znaczny wpływ spraw i obciążenie sędziów pracą pozostają bez

wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono

skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

I NSP 43/26

7

Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić

mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest

wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie

spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP

10/06; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

na żądanie Skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,

chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w

zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy, Sąd

Najwyższy za zasadne uznał zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku

wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie nie później niż w

terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego odpisu

niniejszego postanowienia, mając na uwadze, że sprawa nie należy do szczególnie

skomplikowanych

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się w czerwcu 2022 r.

i trwa nadal, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w wysokości

2.000,00 zł za okres od 1 czerwca 2022 r. do 6 maja 2026 r.

(zob. art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość).

Ponadto nakazano zwrócić Skarżącemu kwotę 200 złotych uiszczoną na

rachunek Skarbu Państwa- Sądu Apelacyjnego w Gdańsku tytułem opłaty od skargi

oraz przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na rzecz

Skarżącego 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w

Gdańsku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu skargowym.

I NSP 43/26

8

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Paweł Czubik Mirosław Sadowski

Aleksander Stępkowski

[r.g.]