Apelacja o kredyt frankowy czekała ponad dwa lata bez rozprawy. SN uznał przewlekłość

Pismem z dnia 7 października 2025 r. A.W. i O.S. (dalej: „Skarżący”) złożyli

skargę na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie pod sygn. VI ACa 1101/23. Skarżący wnieśli o:

1. stwierdzenie, że w sprawie o sygn. akt VI ACa 1101/23 zawisłej przed

Sądem Apelacyjnym w Warszawie, nastąpiła przewlekłość postępowania,

2. zlecenie Sądowi prowadzącemu postępowanie podjęcie odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie, w tym wyznaczenie terminu rozprawy

apelacyjnej,

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz: a. powoda A.W. kwoty 5.000 zł, b.

powódki O.S. kwoty 5.000 zł.

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych (po 240 zł).

W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przez Sąd I instancji rozpoczęło się 14.09.2021 r. (data rejestracji) i zakończyło

się w dniu 22.12.2022 r. wydaniem wyroku przez Sąd I instancji.

Pomimo złożenia przez pozwanego, dnia 22.02.2023 r. oraz przez powodów w

dniu 08.02.2023 r, apelacji od wyroku wydanego przez Sąd I instancji, w sprawie

dotychczas nie doszło do wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej. Akta sprawy

wraz z apelacjami wpłynęły do tut. Sądu Apelacyjnego w dniu 20.04.2023 r. a więc

prawie 30 miesięcy temu. Odpisy apelacji zostały już doręczone a strony wniosły

odpowiedzi na apelacje. W tym stanie rzeczy sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia jej

na rozprawie. Pomimo złożenia stosownych wniosków oraz ponagleń, do dnia

I NSP 466/25

3

dzisiejszego Sąd II instancji nie wyznaczył rozprawy w przedmiotowej sprawie.

Przedmiot postępowania stanowią roszczenia dot. umowy kredytu indeksowanego

kursem waluty obcej (CHF).

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie pismem z dnia 12 listopada 2025 r.

zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi, przedstawił okoliczności

prowadzonego postępowania sądowego, którego dotyczy przedmiotowa skarga

na przewlekłość.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej – ustawa lub ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego, czy w sprawie

doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która

trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12

maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r.,

I NSP 466/25

4

III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19

października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, z 22 stycznia

2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września 2021 r., I

NSP 145/21).

Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do

zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy zwracał

jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu 12 miesięcy

trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu przewlekłości, bez

względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej sprawie mamy do

czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone

w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r.,

I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się w sposób

mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10

listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak

skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC: z 21

września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; z 4

kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z 26

października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; z

26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14

stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też

M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka - orzecznictwo, Tom I - Prawo

do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam

I NSP 466/25

5

orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca

2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest

prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji (zob. np.

wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie

Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu

lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie

Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z

faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania

postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77,

zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10

maja 2023 r., I NSP 35/23).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.

W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, iż sprawa została zainicjowana

pozwem z dnia 14 września 2021 roku. W dniu 22 grudnia 2022 roku zapadł wyrok

przed Sądem pierwszej instancji. Akta sprawy zostały przekazane do Sądu

Apelacyjnego w Warszawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. wraz z apelacjami obu stron.

Tego dnia sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie

w systemie SLPS. Został wówczas wylosowany sędzia referent. W dniu 21 kwietnia

2023 r. sprawę wpisano do repertorium ACa oraz zarządzono zawiadomić strony

o składzie wyznaczonym do rozpoznania apelacji.

W okresie od 6 września 2023 r. do 22 listopada 2023 r. akta sprawy

wypożyczono do Sadu Okręgowego w Warszawie celem rozpoznania wniosku o

nadanie klauzuli wykonalności. Pismem ż dnia 21 maja 2024 r. poinformowano

pełnomocnika powodów, że zgodnie z treścią § 79 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości dnia 18 czerwca 2019 r, Regulamin urzędowania sądów

powszechnych sprawy rozpoznawane są zgodnie z kolejnością wpływu,

zaś niniejsza sprawa nie zalicza się do kategorii spraw pilnych, co powodowałaby

konieczność jej priorytetowego rozpoznania. W odpowiedzi na pismo powodów z

I NSP 466/25

6

dnia 21 maja 2024 r. ponownie poinformowano o kolejności rozpoznawania spraw i

braku podstaw do rozpoznania niniejszej sprawy poza kolejnością. Kolejna

informacje o tej samej treści wysłano pismem z dnia 23 lipca 2024 r. W okresie od

29 lipca 2024 r: do 14 sierpnia 2024 r. akta wypożyczono do Sądu Okręgowego w

Warszawie zgodnie z wnioskiem. Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2025 roku podjęto

czynności nadające bieg obu apelacjom. W dniu 22 kwietnia 2025 r. wpłynęła

odpowiedź powodów na apelację pozwanego. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2025 r.

zarządzono doręczyć odpis apelacji powodów pełnomocnikowi pozwanego oraz

poinformowano strony o składzie wylosowanym do rozpoznania sprawy.

Odpowiedź na apelację, powodów wpłynęła do akt 5 czerwca 2025 r.

Zarządzeniem z dnia 16 października 2025 roku wyznaczono termin rozprawy

apelacyjnej na 9 lutego 2026 roku, o czym zawiadomiono pełnomocników stron.

Odnosząc powyższe do zarzutów skarżącej dot. przewlekłości postępowania

w niniejszej sprawie, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia czy w sprawie

doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu przeprowadzenia i

zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter, stopień faktycznej i prawnej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie

jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącej, a jest

wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania

działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie

określonych procedur.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Postępowanie apelacyjne trwa ponad 32 miesiące (od 20 kwietnia 2023. r.

do chwili obecnej).

Uwypuklenia wymaga również, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, że znaczny wpływ spraw i obciążenie sędziów pracą pozostają bez

wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono

skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

I NSP 466/25

7

Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić

mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest

wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie

spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP

10/06; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania na

żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,

chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w

zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy, Sąd

Najwyższy za zbędne uznał wydanie zalecenia Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie

wyznaczenia terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie, gdyż z akt sprawy

wynika, iż wyznaczono rozprawę apelacyjną na dzień 9 lutego 2026 r.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez skarżących stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Z uwagi na powyższe, skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło

się we wrześniu 2021 r. i trwa nadal, Sąd Najwyższy przyznał skarżącym sumę

pieniężną w wysokości po 3.000 zł za okres od 14 września 2021 r. do 20 stycznia

2026 r. Tym samym dalej idące żądania skargi w tym zakresie, tj. ponad kwoty

3000,00 zł, należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw (zob. art.

12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość).Ponadto nakazano zwrócić Skarżącym

kwotę 400 złotych uiszczoną na rachunek Skarbu Państwa- Sądu Apelacyjnego w

Warszawie tytułem opłaty od skargi oraz przyznano od Skarbu Państwa – Sądu

Apelacyjnego w Warszawie na rzecz Skarżących po 240 złotych wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po

upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem Skarbowi

Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do dnia zapłaty tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

I NSP 466/25

8

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Paweł Księżak Oktawian Nawrot Mirosław Sadowski

[r.g.]