Skarga na przewlekłość apelacji trwającej ponad rok. SN nie dopatrzył się zwłoki

Skargą, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego 29 października 2025 r., na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki A.K.

(dalej: „skarżąca”, „pozwana”) na przewlekły sposób prowadzenia przez Sąd

Apelacyjny w Łodzi sprawy toczącej się pod sygnaturą I ACa 3349/24, wniosła o:

1. Stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem

Okręgowym w Łodzi w sprawie o sygn. akt I ACa 3349/24,

I NSP 508/25

2

2. Zobowiązanie sądu prowadzącego postępowanie do niezwłocznego

podjęcia czynności koniecznych do zakończenia sprawy,

3. Przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 7000 zł

tytułem zadośćuczynienia za naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy

w rozsądnym terminie,

4. Zasądzenie kosztów postępowania skargowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że do chwili obecnej

sprawa nie została prawomocnie zakończona, a sąd nie podjął skutecznych

czynności zmierzających do jej rozpoznania – strona odwołująca, pomimo

nieuiszczenia należnych kosztów apelacyjnych, wciąż składa kolejne pisma i środki

zaskarżania, co prowadzi do celowego przeciągania postępowania, a postępowanie

trwa już 1,5 roku.

Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte przez

Sąd Apelacyjny w toku postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

I NSP 508/25

3

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego

skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku

postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III

SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP

2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP

55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia

2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP

88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie

wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

I NSP 508/25

4

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego 5 września 2024 r. (k. 491 akt dołączonych), a 10 września

2024 r. przeprowadzono w SLPS losowanie sędziego referenta (k. 492 akt

dołączonych).

Następnie, 4 listopada 2024 r. wydano zarządzenie obejmujące

m.in. określenie opłaty sądowej od apelacji i wezwanie apelującego do uiszczenia

opłaty.

Zarządzeniem z 2 stycznia 2025 r. wezwano powoda do uzupełnienia

braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z 20 czerwca 2025 r. powód został zwolniony od kosztów

sądowych w części.

Zarządzeniem z 25 czerwca 2025 r. powód został wezwany do usunięcia

braków formalnych pisma procesowego z 1 maja 2025 r.

Zarządzeniem z 8 września 2025 r. przyjęto zażalenie powoda

na postanowienie z 20 czerwca 2025 r.

Postanowieniem z 23 września 2025 r. oddalono zażalenie powoda.

Zarządzeniem z 30 października 2025 r. uznano, że braki fiskalne apelacji

zostały uzupełnione w terminie i tego samego dnia doręczono skarżącej apelację.

4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania

znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również

rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania –

w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić

zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je

podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w

rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016

r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny

podejmował czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy (przytoczone wyżej,

choć niektóre nastąpiły dopiero po wpływie skargi na przewlekłość postępowania).

I NSP 508/25

5

Choć nie sposób wykluczyć, że niektóre czynności mogły zostać

przeprowadzone z większą sprawnością organizacyjną, to jednak całościowa

analiza przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia

jego przewlekłości. Sąd Apelacyjny konsekwentnie podejmował niezbędne

czynności w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu zapewnienia formalnej

gotowości sprawy do rozpoznania. Działania te – choć rozciągnięte w czasie – nie

mogą być całościowo uznane za przejaw wadliwego procedowania,

którego rezultatem jest zwłoka w rozpoznaniu sprawy.

Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać za

bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącej do uzyskania

rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

5. Na marginesie wskazać należy, że w razie gdyby Sąd Apelacyjny podzielił

spostrzeżenia powódki odnośnie do niesumiennego i oczywiście niewłaściwego

postępowania powoda, może uwzględnić to w orzeczeniu rozstrzygającym sprawę

(zob. art. 103 k.p.c.) oraz dysponuje instrumentami, aby przeciwdziałać nadużyciu

przez stronę prawa procesowego (zob. art. 41 k.p.c., art. 2262 k.p.c.).

6. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Paweł Czubik Aleksander Stępkowski Mirosław Sadowski

[K.O.]

[r.g.]