Apelacja czekała w Krakowie ponad rok bez terminu rozprawy, skarżący dostaną po 2 tys. zł

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki z dnia 29 października 2025 r., która wpłynęła do Sądu

Apelacyjnego w Krakowie 4 listopada 2025 r., skarżący: A. D. i R. D., działając

przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o: stwierdzenie przewlekłości

I NSP 514/25

3

postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa 1475/24, toczącej się przed Sądem

Apelacyjnym w Krakowie (pkt 1); zobowiązanie Sądu Apelacyjnego do wyznaczenia

terminu rozprawy apelacyjnej nie później niż w terminie jednego miesiąca od

rozpoznania niniejszej skargi (pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz

skarżących kwoty po 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych (pkt 3); zasądzenie kosztów

postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego (pkt 4). Skarżący opłacili

skargę na przewlekłość postępowania kwotą 400 (czterysta) złotych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 8 marca 2024 r. przed

Sądem Okręgowym w Tarnowie I Wydziałem Cywilnym w sprawie prowadzonej pod

sygn. akt I C 1085/23 zapadł wyrok zasądzający od pozwanego solidarnie na rzecz

powodów kwoty 87 521,67 zł. i 38 523,23 CHF z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty. Powyższy wyrok

został wydany wskutek postępowania zainicjowanego przez skarżących pozwem

złożonym w dniu 17 lipca 2023 r. zaś postępowanie przed sądem drugiej instancji

zostało zainicjowane na skutek apelacji pozwanego i od wpływu akt do Sądu

Apelacyjnego w Krakowie w dniu 25 kwietnia 2024 r., wykonania czynności

wstępnych oraz złożenia akt na kalendarz akt oczekujących na wyznaczenie

rozprawy w dniu 8 października 2024 r. nie wykonano żadnych innych czynności.

W odpowiedzi na skargę z dnia 17 listopada 2025 r., która wpłynęła

do Sądu Najwyższego 20 listopada 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie

wniósł o jej oddalenie, a w przypadku jej uznania o przyjęcie mniejszej kwoty

odszkodowania. W dalszej części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności

w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargi na przewlekłość postępowania zasługiwały na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.

I NSP 514/25

4

1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006

r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16;

z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018

r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

I NSP 514/25

5

2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że

w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie

których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

W części orzeczeń wskazuje się, że także krótszą, np. ośmiomiesięczną

bezczynność sądu, jako naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia Sądu

Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13;

z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd

Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lipca

2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08,; z 4 czerwca 2008 r., I

OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08, oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP

10/10). Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do

zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Jednakże powinien być on

stosowany przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust.

2 ustawy o skardze na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to

może być wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny

wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 5

kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość

spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia,

że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań,

czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek

zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por.

I NSP 514/25

6

postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06). W tym też

kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte w

odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i

opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka

reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe

wywiązywanie się przez Państwo z powyższego obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż czas

oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został przekroczony i

wyniósł ponad 12 miesięcy. Przedmiotowa sprawa zakończyła się przed Sądem

Okręgowym 8 marca 2024 r. wydaniem wyroku, po czym wniesiono apelację. Akta

sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 25 kwietnia

2024 r. Sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie w

systemie SLPS, wylosowano sędziego referenta 26 kwietnia 2024 r. W dniu 15

lipca 2024 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji pełnomocnikowi powodów. W

dniu 8 października 2024 r. wydano zarządzenie o złożeniu akt na kalendarz akt

oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby

został wyznaczony termin rozprawy apelacyjnej.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Krakowie od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy

w tym nie wyznaczył rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie

powyższe okoliczności, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania

w rozpoznawanej sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Krakowie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest

także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o

przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie sumy

pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust.

I NSP 514/25

7

4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy

pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi

500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie mniej niż

w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona

przewlekłość. Ponadto Sąd Najwyższy zaleca podjęcie czynności w sprawie w tym

wyznaczenie rozprawy w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania akt niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia. O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym

orzeczono w oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz §

14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. 2023, poz. 1964).

Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij

JW

[r.g.]