Apelacja kredytowa czekała bez terminu prawie trzy lata. SN przyznał po 2000 zł

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki z dnia 30 października 2025 r., która wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 5 listopada 2025 r., skarżący: M. K. i K. K.,

działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o: stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa 253/23, toczącej się przed

Sądem Apelacyjnym w Krakowie (pkt 1); zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w

Krakowie podjęcia niezbędnych czynności w sprawie, w szczególności poprzez

niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy (pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa

na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 3 000 (trzy tysiące) złotych tytułem

odszkodowania (pkt 3); zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w

Krakowie łącznie na rzecz skarżących kosztów tego postępowania, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pkt 4). Skarżący opłacili

skargę na przewlekłość postępowania kwotą 400 (czterysta) złotych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że sprawa wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 27 stycznia 2023 r. oraz, że dwóch czynności

dokonano pod koniec marca 2023 r. Od podjęcia tych czynności przez sędziego

referenta minęło 30 miesięcy, referent sprawy nie podjął w tym okresie czynności

zmierzających do wyznaczenia rozprawy. Wprawdzie w maju 2025 r. referent wydał

I NSP 526/25

3

orzeczenie w przedmiocie zabezpieczenia, ale stało się to na skutek złożenia

wniosku przez stronę powodową i nastąpiło po 25 miesiącach od podjęcia

poprzednich czynności, a zatem już w stanie przewlekłości.

W uzasadnieniu skargi wskazano także na podstawę prawną skargi na

przewlekłość oraz na fakt, że w przedmiotowej sprawie postępowanie trwa dłużej

niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych,

a zachowanie powodów w żaden sposób nie przyczyniło się do przewlekłości

postępowania. Przedmiotem sprawy jest roszczenie wynikające z umowy kredytu.

Pomimo złożenia wniosków o podjęcie czynności w sprawie nie zostały one podjęte.

W odpowiedzi na skargę z dnia 19 listopada 2025 r., Prezes Sądu

Apelacyjnego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, a w razie uwzględnienia

o przyjęcie mniejszej kwoty odszkodowania. W dalszej części odpowiedzi wyjaśnił,

że Sąd po wpłynięciu akt sprawy dokonał czynności wstępnych, po czym

przedstawił ich przebieg.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargi na przewlekłość postępowania zasługiwały na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

I NSP 526/25

4

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca

2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,

I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,

I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

I NSP 526/25

5

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,

z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

W części orzeczeń wskazuje się, że także krótszą, np. ośmiomiesięczną

bezczynność sądu, jako naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia Sądu

Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13;

z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd

Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lipca

2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; z 4 czerwca 2008 r., I

OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08; oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP

10/10;). Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do

zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Jednakże powinien być on

stosowany przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust.

2 ustawy o skardze na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to

może być wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny

wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość

spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia,

że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań,

czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek

zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06).

W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte

w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i

opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka

I NSP 526/25

6

reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe

wywiązywanie się przez Państwo z powyższego obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy. Przedmiotowa sprawa zakończyła się

przed Sądem Okręgowym wydaniem wyroku, po czym wniesiono apelację. Akta

sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 27 stycznia

2023 r. Sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie w

systemie SLPS, wylosowano sędziego referenta w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawę

wpisano do repertorium ACa oraz zarządzono zawiadomienie o składzie. W dniu 14

marca 2023 r. asystent sędziego zarządził doręczenie odpisu apelacji

pełnomocnikowi strony powodowej, zaś 6 kwietnia 2023 r. wpłynęła odpowiedź na

apelację, a 11 kwietnia 2023 r. wydano zarządzenie o złożeniu akt na kalendarz akt

oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. W dniu 9 maja 2025 r. wpłynął

wniosek powodów o udzielenie zabezpieczenia, rozpoznany postanowieniem z 13

maja 2025 r. Zażalenie strony pozwanej rozpoznane zostało postanowieniem z 8

sierpnia 2025 r. Zarządzeniem z 6 listopada 2025 r., a zatem już po wpłynięciu

skargi na przewlekłość postępowania, Przewodnicząca Wydziału wyznaczyła

termin rozprawy apelacyjnej na dzień 8 stycznia 2026 r.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Krakowie od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających do

merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy,

w tym nie wyznaczył rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie

powyższe okoliczności, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania

w rozpoznawanej sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Krakowie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest

także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o

przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie sumy

I NSP 526/25

7

pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust.

4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy

pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi

500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie mniej niż

w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona

przewlekłość. W związku z tym, że po wpłynięciu skargi na przewlekłość

postępowania termin rozprawy został wyznaczony, to żądanie w tym zakresie stało

się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym orzeczono w

oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z

art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.).

Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij

JW