Skarga nadzwyczajna leżała ponad rok bez terminu rozprawy. SN przyznał 2000 zł

Pismem z … listopada 2025 r. V. K. (dalej: „Skarżąca”), reprezentowana

przez

profesjonalnego

pełnomocnika,

złożyła

skargę

na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Najwyższym

w sprawie II NSNc 498/23, wnosząc o: 1) stwierdzenie przewlekłości postępowania

w przedmiotowej sprawie, 2) zobowiązanie Sądu Najwyższego do rozpoznania

sprawy i wydania wyroku w terminie 3 miesięcy od rozpoznania skargi,

3) przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego na rzecz Skarżącej kwoty

6 000 zł, 4) zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego na rzecz

Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego

wg norm przepisanych, 5) przeprowadzenie dowodu z akt sprawy

przed Sądem Najwyższym na okoliczność przewlekłości postępowania,

w szczególności niewyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy przez ponad 2 lata

od wniesienia skargi nadzwyczajnej oraz ponad 1,5 roku od jej wpływu

do Sądu Najwyższego.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że skarga nadzwyczajna została

wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich już ponad 2 lata temu, a wpłynęła

do Sądu Najwyższego ponad 1,5 roku temu. Wniosek Skarżącej o złożenie skargi

został sformułowany ponad 4 lata temu, a nakaz zapłaty, którego dotyczy skarga,

został wydany 9,5 roku temu. Egzekucja komornicza wobec Skarżącej została

wszczęta blisko 9 lat temu (… grudnia 2016 r.). Jej zadłużenie liczone przez bank

na podstawie umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF wynosi aktualnie

ok. 700 000 zł i z każdym miesiącem rośnie. Ostatnią czynnością podjętą

przez Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie było poinformowanie stron o składzie

sądu rozpoznającym sprawę 18 lipca 2024 r. Tym samym Sąd nie podjął żadnej

I NSP 531/25

3

czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nie wyznaczył

terminu rozprawy, przez ponad 16 miesięcy.

Dalej podniesiono, że Skarżąca zdaje sobie sprawę ze znacznego

obciążenia Sądu Najwyższego, w tym wielością kierowanych doń skarg

nadzwyczajnych. Jednocześnie jednak niniejsza sprawa jest dla niej sprawą

niezwykle istotną, kluczową dla dalszej egzystencji. Nakaz zapłaty wydany ponad

9,5 roku temu oraz wszczęte niedługo później postępowanie egzekucyjne

z nieruchomości (w której zamieszkuje) powodują po jej stronie ogromne

obciążenie, w tym w szczególności psychiczne. Skarżąca kierowała

do Sądu Najwyższego dwa wnioski o wyznaczenie terminu rozprawy – … grudnia

2024 r. oraz … kwietnia 2025 r. Nie przyniosły one jednak spodziewanego efektu.

Pismem z … grudnia 2025 r. Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego zgłosiła

swój udział w sprawie i wniosła o oddalenie skargi w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano m.in., że pismem

z … listopada 2023 r. powód złożył odpowiedź na skargę nadzwyczajną.

Zarządzeniem z 28 grudnia 2023 r. Prezes Izby Kontroli Nadzwyczajnej

i Spraw Publicznych przydzielił sprawę SSN Adamowi Redzikowi. Zarządzeniem

z 24 stycznia 2024 r. zwrócono akta do Sądu Okręgowego w Łodzi celem

sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia stosownie do brzmienia

art. 92 ustawy o Sądzie Najwyższym. Postanowieniem z 13 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdził brak podstaw do sporządzenia uzasadnienia.

Zarządzeniem z 17 maja 2024 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do wykazania

dokumentu pełnomocnictwa z umocowaniem do zastępowania

przed Sądem Najwyższym, które to pełnomocnictwo złożono … czerwca 2024 r.

Zarządzeniem z 16 lipca 2024 r. wyznaczono skład orzekający:

SSN Elżbieta Karska, SSN Adam Redzik, ławnik SN (do późniejszego wyznaczenia

– Monika Anna Szafraniec), zaś przewodniczącym składu wyznaczono

SSN Adama Redzika. Zarządzeniem z 17 grudnia 2024 r. Prezes IKNiSP

przedłożyła akta sprawy sędziemu sprawozdawcy celem pilnego podjęcia

odpowiednich decyzji procesowych, zmierzających do sprawnego zakończenia

niniejszego postępowania. Zarządzeniem z 29 kwietnia 2025 r. wyznaczono termin

posiedzenia niejawnego w celu rozpoznania sprawy na dzień 13 maja 2025 r.

I NSP 531/25

4

Jednakże w tym dniu, wobec niestawiennictwa ławnika, odwołano posiedzenie

w następstwie złożonego przez ławnika oświadczenia. Pismem z … października

2025 r. RPO złożył wniosek o wyłączenie SSN Adama Redzika od orzekania

w sprawie. Zarządzeniem z 24 października 2025 r. Prezes IKNiSP przydzielił

SSN Pawłowi Wojciechowskiemu sprawę wniosku o wyłączenie

SSN Adama Redzika. Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy

odrzucił wniosek RPO o wyłączenie sędziego.

W ocenie Pierwszej Prezes SN, w świetle okoliczności sprawy –

wbrew twierdzeniom Skarżącej – w sprawie były podejmowane odpowiednie

czynności zmierzające do jej rozpoznania. Sprawa nie jest rozpoznawana zbyt

długo, biorąc pod uwagę okoliczności zarówno tej sprawy, jak i innych, podobnych

środków zawisłych przed Sądem Najwyższym. Twierdzenie Skarżącej,

że Sąd Najwyższy „nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania

sprawy” jest chybione. Mając na względzie terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez Sąd Najwyższy w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie, należy uznać, że postępowanie w sprawie wywołanej wniesieniem

skargi nadzwyczajnej – obejmujące także postępowanie w przedmiocie wyłączenia

sędziego – nie trwa dłużej niż to konieczne, a zatem nie zachodzą podstawy

do uwzględnienia skargi.

Pierwsza Prezes SN, z daleko posuniętej ostrożności procesowej,

wskazała też, że żądanie sumy pieniężnej 6 000 zł jest oczywiście

nieproporcjonalne, zważywszy na to, że rzekoma przewlekłość (gdyby tak w ogóle

można było ocenić wskazane wyżej okoliczności faktyczne) nie spowodowała,

ani nie pogłębiła w istotny sposób dolegliwości dla Skarżącej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

I NSP 531/25

5

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego

z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę

w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość

postępowania sądowego (w:) Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza

Jasudowicza, Toruń 2004, s. 353 i n.).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

I NSP 531/25

6

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia

ądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował

Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06;

z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).

W braku szerszej linii orzeczniczej dotyczącej przewlekłości w sprawach

rozpoznawania skarg nadzwyczajnych przez Sąd Najwyższy, powyższy standard

orzeczniczy należy przyjąć jako punkt wyjścia dla rozpatrzenia skargi.

Przechodząc dalej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie naruszono

prawo do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Przedstawiony w odpowiedzi na skargę i przytoczony powyżej stan sprawy

(sekwencja czynności i zdarzeń) znajduje swoje odzwierciedlenie w aktach.

Wpłynęły one wraz ze skargą nadzwyczajną do Sądu Najwyższego 21 grudnia

2023 r. (k. 2). Następnie uzupełniano braki formalne skargi, a 18 lipca 2024 r.

sporządzono zawiadomienie o składzie sądu rozpoznającym sprawę (k. 145).

Bez odpowiedzi Sądu (sędziego sprawozdawcy) pozostają: zarządzenie Prezesa

IKNiSP o podjęciu pilnych decyzji procesowych (k. 150) oraz dwie prośby Skarżącej

o wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy (k. 151 i 153). Co prawda 29 kwietnia

2025 r. wyznaczono termin na 13 maja 2025 r., jednak nie odbył się on z powodu

nieusprawiedliwionej nieobecności ławnika. Sąd nie podejmował dalej czynności

zmierzających do sprawnego rozpoznania sprawy. Wyznaczenia terminu

nie spowodowało nawet wniesienie obecnie rozpatrywanej skargi na przewlekłość.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącą stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł),

a także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

I NSP 531/25

7

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 21 grudnia

2023 r. (k. 2 akt sądowych) i do tej pory nie zakończyło się prawomocnie,

to Sąd Najwyższy przyznał Skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2 000 zł

za okres od 21 grudnia 2023 r. do 21 stycznia 2026 r.

Jednocześnie Sąd Najwyższy zalecił wyznaczenie terminu rozpoznania

sprawy II NSNc 498/23 nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia

doręczenia odpisu uzasadnianego obecnie postanowienia, nakazał Sądowi

Najwyższemu zwrócić Skarżącej kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem opłaty

od skargi oraz przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego na rzecz

Skarżącej kwotę 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia

doręczenia niniejszego postanowienia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

D.Z.

[a.ł]

Mirosław Sadowski Paweł Czubik Aleksander Stępkowski