Apelacja przez prawie dwa lata bez terminu rozprawy. Skarb Państwa zapłaci 5 tys. zł

Pismem z … listopada 2025 r. A. R. (dalej: „Skarżący”), reprezentowany

przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na przewlekłość postępowania

prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie I ACa 323/24,

wnosząc o: 1. stwierdzenie przewlekłości ww. postępowania sądowego, 2.

przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej 5 000 zł z

tytułu przewlekłości, 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów

znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy celem wykazania faktu podjęcia

przez Sąd Apelacyjny jedynie czynności doręczenia odpisów apelacji oraz

informacji o wynikach losowania sędziego, 4. zasądzenie od Skarbu Państwa –

Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów tego

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem

przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że apelacja od wyroku Sądu

Okręgowego w Kielcach wpłynęła 8 stycznia 2024 r. Akta sprawy wpłynęły do Sądu

Apelacyjnego w Krakowie 31 stycznia 2024 r. Pismem z 12 września 2024 r. do

pełnomocników zostały wysłane odpisy apelacji. Powyższe wskazuje, że Sąd

Apelacyjny od niemal dwóch lat nie podejmuje żadnych czynności, które

zmierzałyby do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji, poza wyznaczeniem

sędziego, do którego skierowana została sprawa. Sąd Apelacyjny w analizowanej

sprawie w rzeczywistości w tym okresie poprzestał jedynie na wysłaniu odpisów

apelacji. Takie działanie prowadzi do powstania stanu niepewności prawnej, a

także narusza prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Niewątpliwie działanie Sądu Apelacyjnego skutkuje utrudnieniem prawidłowej

realizacji prawa do sądu. Skarżący nawet w najmniejszym stopniu nie przyczynił się,

I NSP 550/25

3

na żadnym etapie postępowania, do wydłużenia czasu jego trwania. Na uwadze

należy mieć również przedmiot postępowania, tragiczne okoliczności zdarzenia,

zarzuty stawiane pozwanemu przez stronę powodową. Skarżący przeżywał i w

dalszym ciągu przeżywa trwające postępowanie.

W piśmie z … grudnia 2025 r., które wpłynęło z Sądu Apelacyjnego w

Krakowie, wniesiono o oddalenie skargi, a w przypadku jej uznania – o przyjęcie

mniejszej kwoty odszkodowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę o

stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Dla

stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy

w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd

w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo

czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w

celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

I NSP 550/25

4

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2

ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Na

znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego z elementów

zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę w literaturze

(S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość postępowania

sądowego (w:) Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, Toruń 2004,

s. 353 i n.).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W

dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że o

przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku

bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy

apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny

(postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP

16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić

należy, że naruszono w niej prawo do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy wraz z apelacją

strony powodowej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 31 stycznia 2024 r.

(k. 509 akt sądowych). Sąd dokonał czynności wstępnych (m.in. rejestracja sprawy,

wylosowanie sędziego sprawozdawcy, przesłanie odpisu apelacji pełnomocnikom

pozwanych). Zarządzeniem z 23 października 2024 r. sprawę skierowano do

archiwum w oczekiwaniu na termin rozprawy (k. 523 akt sądowych). Sąd nie

I NSP 550/25

5

podejmował od tego czasu żadnych czynności, jedynie zarządzeniem z 20 marca

2025 r. ponownie skierowano sprawę do archiwum (k. 528 akt sądowych).

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania. Niezależnie

od argumentów powołanych w piśmie przesłanym z Sądu Apelacyjnego w Krakowie

(takich jak m.in. obowiązek rozpoznania sprawy według kolejności wpływu),

niewyznaczenie terminu rozpoznania sprawy przez okres prawie dwóch lat,

narusza standard rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ spraw, problemy

kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu na stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Obciążenie

pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić mogą do

stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem

zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa

obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP

10/06; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł), a

także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 8 stycznia

2021 r. (prezentata Sądu Okręgowego, k. 3 akt sądowych) i do tej pory nie

zakończyło się prawomocnie, to Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę

pieniężną w wysokości 5 000 zł za okres od 8 stycznia 2021 r. do 13 stycznia 2026

r. Wzięto tu pod uwagę utrudnianie przez Sąd Apelacyjny złożenia skargi poprzez

kierowanie jej do niewłaściwej Izby Sądu Najwyższego.

I NSP 550/25

6

Jednocześnie Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie

wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie I ACa 323/24 nie później

niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu postanowienia Sądu

Najwyższego – mimo braku żądania w skardze, orzeczono w tym zakresie z

urzędu, na co pozwala art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. Ponadto

nakazano Sądowi Apelacyjnemu zwrócić Skarżącemu kwotę 200 złotych uiszczoną

tytułem opłaty od skargi oraz przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Krakowie na rzecz Skarżącego kwotę 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia

od dnia doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego do dnia zapłaty tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

D.Z.

[r.g.]

Mirosław Sadowski Paweł Czubik Aleksander Stępkowski