Sąd Najwyższy odrzucił skargę na przewlekłość apelacji o kontakty z małoletnią

Pismem z dnia 12 grudnia 2025 r. J. L. (dalej: „skarżący”) złożył do Sądu

Najwyższego skargę na bezczynność I Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w

Białymstoku w sprawie o sygn. akt I ACa 2451/24 wnosząc o stwierdzenie, że w

postępowaniu toczącym się z apelacji pozwanego od wyroku rozwodowego z dnia

11 września 2024 r. w zakresie rozstrzygnięcia o kontaktach z małoletnią,

nastąpiła przewlekłość postępowania i o zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu

I NSP 583/25

2

Apelacyjnego w Białymstoku na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania

skargowego.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Białymstoku pismem z dnia 17 grudnia 2025 r.

złożył odpowiedź na skargę J. L. zgłaszając swój udział w sprawie i wnosząc o

odrzucenie skargi, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie

skargi oraz obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania skargowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r.

poz. 1725 dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) skargę tę wnosi się w toku

postępowania w sprawie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 marca 2026 r.,

I NSP 60/26, LEX nr 4038436). W oparciu o utrwaloną linię orzeczniczą wskazać

należy, iż skarga na przewlekłość postępowania wniesiona po prawomocnym

zakończeniu postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2026 r., I NSP 9/26,

LEX nr 4035505; z dnia 11.03.2026 r., I NSP 87/26, LEX nr 4033872.).

Celem skargi nie jest bowiem stwierdzenie faktu przewlekłości tylko zapobieżenie

i usunięcie skutków opieszałości sądów w rozpoznawaniu sprawy (zob. J. Szachta,

M. Świeczkowska-Wójcikowska, J. Świeczkowski, W. Grajdura, E. Kruk,

M. Lewandowski, O. Nawrot, W. Niesiołowski, A. Podolska, P. Rączka,

M. Rybicka-Pakuła, V. Vachev, Skarga na przewlekłość w postępowaniu cywilnym,

karnym, sądowoadministracyjnym i egzekucyjnym. Komentarz, Warszawa 2023,

art. 5).

Posłużenie się w art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość określeniem

„w toku postępowania w sprawie” może rodzić pytanie o dopuszczalność skargi

na przewlekłość w ramach tzw. postępowań incydentalnych (wpadkowych).

W orzecznictwie wyrażane jest jednoznaczne stanowisko, zgodnie z którym

I NSP 583/25

3

przepisy analizowanej ustawy nie przewidują odrębnej skargi na przewlekłość

postępowania incydentalnego (zob. m.in.: uchwała Sądu Najwyższego z 4 sierpnia

2016 r., III SPZP 1/16, OSNP 2017/5, poz. 63, a także postanowienia

Sądu Najwyższego: z 3 września 2019 r., I NSP 72/19, LEX nr 2715032;

z 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15, LEX nr 2051078; z 13listopada 2014 r., III SPP

227/14, OSNP 2017/1, poz. 13 i z 24 września 2014 r., III SPP 206/14,

OSNP 2016/7, poz. 97). Niedopuszczalne jest więc wniesienie skargi np. jedynie

co do postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych, czy ustanowienie

pełnomocnika z urzędu bądź rozpoznania wniosku o zabezpieczenie roszczenia,

jeżeli toczy się postępowanie główne, w ramach którego te kwestie są załatwiane

jako wpadkowe. Skarga przysługuje bowiem na naruszenie prawa do rozpoznania

bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy co do istoty. Jak wskazuje się w literaturze

postępowanie zabezpieczające nie jest postępowaniem w sprawie cywilnej

albowiem ma charakter incydentalny, pomocniczy, akcesoryjny względem

postępowania rozstrzygającego o zgłoszonym roszczeniu w sprawie cywilnej

(zob. D. Mróz-Szarmach [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz.

Art. 730-1217, red. J. Świeczkowski, Warszawa 2025, art. 730 k.p.c.).

Wobec tego skarga na przewlekłość postępowania zabezpieczającego

w tym przedmiocie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 5

ust. 1 w zw. z art. 9 ustawy o skardze na przewlekłość.

(J.C.)

[a.ł]

Leszek Bosek Janusz Niczyporuk Grzegorz Pastuszko