Sąd Najwyższy oddalił skargę powodów na przewlekłość postępowania apelacyjnego

Dnia 12 marca 2026 r. B. i M. K. wnieśli za pośrednictwem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie do Sądu Najwyższego skargę na przewlekłość w

sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII ACa

2230/25. Pismem z 19 lutego 2026 r. Sąd Apelacyjny przedstawił skargę Sądowi

Najwyższemu.

W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie w sprawie sygn. VIII ACa 2230/25,

I NSP 66/26

2

2. przyznanie każdemu skarżącemu od Skarbu Państwa sumy

pieniężnej w wysokości po 10.000 zł;

3. zwrot na rzecz skarżącego poniesionych kosztów

postępowania.

W uzasadnieniu podali, że pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. ich

pełnomocnik dokonał „jednoznacznych czynności procesowych”, polegających na

cofnięciu apelacji z dnia 11 grudnia 2023 r. w całości, a także na cofnięciu

powództwa w zakresie objętym tą apelacją, tj. co do kwoty 287 736,48 zł

dochodzonej na rzecz skarżących, wraz ze zrzeczeniem się roszczenia.

Jednocześnie wnieśli oni o umorzenie postępowania apelacyjnego oraz

postępowania przed sądem I instancji w zakresie objętym cofnięciem powództwa, a

także o uchylenie wyroku w części oddalającej powództwo o zapłatę wskazanej

kwoty.

Podkreślili, też, że dalsze prowadzenie sprawy stanowiłoby dla nich istotne

obciążenie finansowe i społeczne, zważywszy na ich trudną sytuację materialną, w

tym brak własnego mieszkania oraz środków na jego zakup, co w praktyce

uniemożliwia im zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak zauważyli, co

miesiąc ponoszą wysokie koszty najmu nieruchomości, którą w normalnych

okolicznościach kupiliby ze środków zasądzonych przez Sąd I instancji; stanowi to

dla nich realną szkodę, której naprawienia nie mogą dochodzić od Banku i która

jest skutkiem opieszałości Sądu.

W piśmie z 10 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie

zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.

1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę o

stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej

I NSP 66/26

3

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W świetle art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega

w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny,

należy uwzględnić: łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia

do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

zawiłości sprawy, znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron,

w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W

judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej

na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16

marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17;

21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,

I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie

przyjęty standard orzeczniczy. Sąd Najwyższy zwracał już wielokrotnie uwagę,

że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza

automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia

konieczne

jest

zbadanie

wszystkich

okoliczności

sprawy.

Według zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w

konkretnym przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy

brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z:

I NSP 66/26

4

11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I

NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia

dokonanie oceny przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny,

obligując tym samym do oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, skład orzekający

dokonał analizy akt sprawy objętej skargą pod kątem dokonywanych czynności i

stwierdził, że postępowanie zostało wszczęte pozwem wniesionym do Sądu w dniu

20 stycznia 2021 r. (na biuro podawcze pozew wpłynął w dniu 27 stycznia 2021 r.).

Żądania pozwu zostały skierowane przeciwko Bank Spółce Akcyjnej w W., przy

czym ich źródłem była umowa kredytu waloryzowanego walutą obcą. Wyrokiem z

19 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w znacznej części uwzględnił

powództwo. Następnie apelację od wyroku wnieśli powodowie. Akta sprawy

wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 12 marca 2024 r. W tym

samym dniu wylosowano w SLPS sędziego referenta, zaś w dniu 13 marca 2024 r.

zarządzono wpisanie sprawy do repertorium ACa (VI ACa 1186/24). W piśmie z 3

stycznia 2025 r. pełnomocnik powodów poinformował Sąd Apelacyjny o złożonym

przez powodów oświadczeniu o potrąceniu. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r.

powodowie cofnęli apelację w całości oraz pozew w zakresie objętym apelacją,

wnosząc o umorzenie postępowania apelacyjnego oraz częściowo postępowania

pierwszoinstancyjnego w części, w jakiej cofnęli powództwo. Zarządzeniem z dnia

20 stycznia 2025 r. zakreślono sprawę w repertorium ACa VI Wydziału i wpisano ją

do repertorium ACa VIII Wydziału Cywilnego (VIII ACa 22030/25) z uwagi

na zmianę Wydziału, w którym orzekał sędzia referent. W dniu 29 maja 2025 r.

zarządzono poinformowanie o częściowym cofnięciu powództwa pełnomocnika

pozwanego. Pismami z 20 maja i 12 września 2025 r. powodowie wnieśli o

przyspieszenie rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z dnia 24 września 2025 r.

poinformowano powodów, że sprawa zostanie rozpoznana według kolejności

wpływu (§ 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca

2019 r. Regulaminu Urzędowania Sądów Powszechnych). Pismem z 27 listopada

2025 r. powodowie wnieśli o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Pismami z dnia 9

I NSP 66/26

5

grudnia 2025 r. zawiadomiono pełnomocników o składzie sędziowskim.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok w części,

w której powodowie cofnęli powództwo i w tej części umorzył też postępowanie;

dodatkowo umorzył jeszcze postępowanie apelacyjne (wskazując w komparycji, że

rozpoznaje sprawę na skutek apelacji pozwanego). Postanowienie to przesłano

powodom w dniu 19 grudnia 2025 r. Pismem z 5 stycznia 2026 r. pozwany wniósł o

doręczenie mu odpisu postanowienia z 18 grudnia 2025 r. z uzasadnieniem oraz w

dniu 13 stycznia 2026 r. zażalenie na pkt 2 ww. postanowienia (ACz 188/26 –

umorzenie postępowania apelacyjnego). W dniu 14 stycznia 2026 r. wylosowano

sędziego referenta celem rozpoznania ww. zażalenia. Zarządzeniem z dnia 22

stycznia 2026 r. zwrócono się do Sądu Okręgowego w Warszawie o przesłanie

apelacji pozwanego od ww. wyroku, a także poinformowano Sąd Okręgowy w

Szczecinie o braku możliwości wypożyczenia akt. W dniu 26 stycznia 2026 r.

zwrócono akta do Sądu Okręgowego w Warszawy w celu przekazania ich z

apelacją pozwanego. Pozwany wniósł apelację w dniu 5 stycznia 2024 r. Sąd

Okręgowy zwrócił akta Sądowi Apelacyjnemu z apelacją pozwanego w dniu 4

lutego 2026 r. W tym samym dniu wpisano sprawę do repertorium ACa pod numer

1656/26 r. Postanowieniem z dniu 13 lutego 2026 r. Sąd Apelacyjny sprostował

postanowienie o umorzeniu postępowania apelacyjnego w ten sposób, że wskazał,

iż apelację wnieśli powodowie, a nie pozwany, wobec czego umorzenie

postępowania apelacyjnego dotyczy ich apelacji. W dniu 16 lutego 2026 r.

zarządzono zwrócenie się do pozwanego z pytaniem, czy z uwagi na

ww. postanowienie o sprostowaniu podtrzymuje wniesione zażalenie, nadto

zarządzono doręczenie odpisu apelacji pozwanego powodom, a także

przedstawiono akta sędziemu Przewodniczemu celem pilnego wyznaczenia

terminu rozprawy. Zarządzeniem oznaczonym datą 13 lutego 2026 r. wyznaczono

termin rozprawy na dzień 16 kwietnia 2026 r.

Z powyższego wynika, że – wbrew temu, co napisali skarżący – w sprawie

były podejmowane odpowiednie czynności zmierzające do jej formalnego

zakończenia, które zaowocowało postanowieniem z 18 grudnia 2025 r.

uwzględniającym wniosek skarżących z 10 stycznia 2025 r.

I NSP 66/26

6

Dla oceny przewlekłości w niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt

wniesienia przez stronę pozwaną zażalenia na postanowienie z 18 grudnia 2025 r.

Wobec powyższego – zdaniem Sądu Najwyższego – przebieg postępowania

apelacyjnego nie pozwala na stwierdzenie jego przewlekłości i w efekcie przyjęcie,

że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszająca prawo skarżących

do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji.

Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko

Janusz Niczyporuk

[D.Z.]

[r.g.]