Sąd Najwyższy oddalił skargę W.K. i D.S. na przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym

Pismem oznaczonym datą 20 lutego 2026 r. W.K. i D.S. (dalej: Skarżący)

wnieśli skargę na przewlekłość postępowania wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie,

sygn. I ACa 1401/24 oraz I ACz 135/26p nastąpiła przewlekłość

postępowania;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia przeprowadzenia

rozprawy sądowej kończącej postępowanie w terminie 4 miesięcy od daty

wpływu skargi i dokonanie zmiany sędziego referenta;

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10 000 zł;

I NSP 90/26

2

4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Lublinie kosztów

niniejszego postępowania;

5. dołączenie do skargi akt sprawy I ACa 1401/24 oraz akt I ACz 135/26p

w celu dokonania ustalenia dowodowego, w przypadku uznania przez Sąd

Apelacyjny, że przewlekłość postępowania procesowego nie nastąpiła.

W treści uzasadnienia Skarżący wskazali, że 1 lipca 2019 r. złożyli pozew

w Sądzie Rejonowym w Mińsku Mazowieckim. Sąd Rejonowy stwierdził swoją

niewłaściwość i przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Siedlcach.

Sąd I instancji wydal wyrok 28 marca 2024 r. Od powyższego wyroku powód złożył

apelację 31 maja 2024 r., a pozwany 14 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie

3 lipca 2024 r. zarejestrował sprawę pod sygn. I ACa 1401/24 i wezwał pozwanego

do uzupełnienia opłaty od apelacji. 4 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny wysłał powodowi

pismo o zbadaniu niezawisłości składu sędziowskiego. 30 lipca 2024 r. wpłynęła

odpowiedź pozwanego na apelację powoda, a 13 sierpnia 2024 r. wpłynęła

odpowiedź powoda na apelację pozwanego. Do 14 stycznia 2026 r. Sąd nie podjął

inicjatywy w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd Apelacyjny

postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. odrzucił apelację powoda z punktów I i II

zaskarżenia wyroku, uznając brak interesu prawnego powoda w zaskarżeniu,

z uwagi na korzystny zdaniem Sądu wyrok dla powoda. Powód w zaskarżeniu

postanowienia o odrzuceniu apelacji (I ACz 135/25) uzasadnił interes prawny

zaskarżenia. Zdaniem Skarżących, postanowienie o odrzuceniu apelacji powoda

przed procesem jest działaniem niezasadnym i zmierzającym do dalszej

przewlekłości postępowania. Skarży wskazali, że sprawa I ACa 1401/24 nie ma

do chwili obecnej wyznaczonego terminu dla pierwszej rozprawy.

W odpowiedzi na skargę, która wpłynęła 7 kwietnia 2026 r., Prezes Sądu

Apelacyjnego w Lublinie wniósł o odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania,

ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

I NSP 90/26

3

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej

na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;

16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17;

21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,

I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie

przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć

zastosowanie w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,

że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza

automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia

konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według

zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym

przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod

uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny

I NSP 90/26

4

przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym do

oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21).

Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć

skarżącego, lecz powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu

niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami,

przewidującymi zachowanie określonych procedur. Sama długotrwałość

postępowania nie oznacza bowiem, że doszło do przewlekłości postępowania.

Zachodzi ona, gdy postępowanie prowadzone jest rozwlekle i trwa ponad

konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych

do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem

lub bezczynnością sądu. W związku z tym, aby rozstrzygnąć, czy zwłoka

w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres

zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst

sytuacyjny. Czas trwania postępowania wyznaczany jest nie tylko poprzez

czynności sądu, ale także przez aktywność stron (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 18 kwietnia 2023 r., I NSP 23/23; 25 listopada 2020 r.,

I NSP 163/20; 25 maja 2023 r., I NSP 82/23, 18 lutego 2026 r., I NSP 569/25).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżących, który wpłynął do Sądu Rejonowego

w Mińsku Mazowieckim 4 lipca 2019 r. Postanowieniem z 26 maja 2021 r.

Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał

sprawę do Sądu Okręgowego w Siedlcach. Sąd I instancji 28 marca 2024 r. wydał

wyrok w sprawie. Od powyższego wyroku Skarżący złożyli apelację, która wpłynęła

do Sądu Okręgowego w Siedlcach 31 maja 2024 r., a 14 czerwca 2024 r. wpłynęła

apelacja pozwanego. Akta sprawy wraz z apelacją powoda i pozwanego zostały

przekazane do Sądu Apelacyjnego w Lublinie 2 lipca 2024 r. Zarządzeniem

z 3 lipca 2024 r. wpisano sprawę do repertorium ACa, odpis apelacji doręczono

pełnomocnikowi pozwanego i wezwano pełnomocnika pozwanego do usunięcia

braków formalnych apelacji. Tego samego dnia przeprowadzono losowanie

I NSP 90/26

5

sędziego referenta. Zarządzeniem z 19 lipca 2024 r. odpis apelacji pozwanego

doręczono powodom, i poinformowano o składzie wyznaczonym do rozpoznania

sprawy. 30 lipca 2024 r. wpłynęła odpowiedź pozwanego na apelację powodów,

a 13 sierpnia 2024 r. wpłynęła odpowiedź powoda na apelację pozwanego.

Zarządzeniem z 14 sierpnia 2024 r. odpis odpowiedzi powoda na apelację

pozwanego doręczono pełnomocnikowi pozwanego, a zarządzeniem

z 3 października 2024 r. odpis odpowiedzi pozwanego na apelację powodów

doręczono powodom. Po upływie 15 miesięcy, tj. 14 stycznia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzucił apelację powodów w części dotyczącej

rozstrzygnięć zawartych w punktach I i II zaskarżonego wyroku. Na powyższe

postanowienie powodowie złożyli zażalenie. Zarządzeniem z 3 lutego 2026 r.

wezwano powodów do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. 20 lutego 2026 r.

został wylosowany skład do rozpoznania zażalenia. Sprawa oczekuje

na rozpoznanie, zgodnie z kolejnością wpływu. Nie należy do kategorii spraw

pilnych. Okres oczekiwania jest standardowy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, podniesiony w skardze zarzut

przewlekłości postępowania sądowego nie jest na obecnym etapie uzasadniony.

Sam upływ czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi

nie stanowi jeszcze podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Czynności procesowe zostały podjęte przez Sąd po upływie 15 miesięcy, jednakże

okres ten nie wykracza poza ramy zwykłego tempa wynikającego z kolejności

rozpoznania spraw. Nie sposób również przypisać cech przewlekłości czynnościom

podejmowanym przez Sąd po wniesieniu przez powodów zażalenia

na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Do czasu rozpoznania zażalenia

dalsze procedowanie w postępowaniu apelacyjnym jest niemożliwe.

Dopiero po rozpoznaniu przedmiotowego zażalenia, Sąd będzie mógł podjąć

czynności zmierzające do wyznaczenia rozprawy apelacyjnej.

Podsumowując, na obecnym etapie przebieg postępowania apelacyjnego

nie pozwala na przyjęcie, że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego

naruszająca prawo Skarżących do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej

zwłoki.

I NSP 90/26

6

W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość, oddala skargę.

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec

[APR}

[a.ł]