Sąd Najwyższy oddalił skargę spółki na przewlekłość apelacji w Gdańsku

Pismem z 23 lutego 2026 r. T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T.

wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w

Gdańsku w sprawie V AGa 262/24.

Skarżąca domagała się:

1. stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Gdańsku w sprawie V AGa 262/24 nastąpiła przewlekłość postępowania,

2. przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł,

I NSP 99/26

2

3. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego

według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podała, że wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej

na dzień 21 maja 2027 r. jest całkowicie nieuzasadnione, podyktowane wyłącznie

znaczną liczbą spraw rozpatrywanych przez wydział, w szczególności spraw

tzw. „frankowych" i brakach kadrowych w sądach.

Pismem z 26 marca 2026 r. i z 30 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi na przewlekłość.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się

wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy

(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;

z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca

2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r.,

I NSP 6/18; z 8 października 2022 r., I NSP 256/22; z 26 lutego 2026 r.,

I NSP 397/25).

Nie jest to jednak sztywna cezura czasowa ani jedyne kryterium oceny

sprawności postępowania cywilnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przewlekłość

postępowania zachodzi wtedy, gdy zwłoka jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje

też uzasadnienia w okolicznościach sprawy (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r., III SPP 6/10; z 16 czerwca 2011 r.,

III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; z 8 listopada 2017 r.,

III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23; z 26 lutego 2026 r.,

I NSP 397/25).

Sama ustawa zobowiązuje bowiem wprost do ustalenia, czy jaki wpływ

na sprawność postępowania ma charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

I NSP 99/26

3

jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725).

Analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że w postępowaniu

w sprawie V AGa 262/24 nie można mówić o bezczynności ani przewlekłości.

Po pierwsze, jak ustalono, akta sprawy wraz z apelacją powodów i apelacją

pozwanej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 12 grudnia 2024 r. (k. 906).

Pismem z 2 stycznia 2025 r. zawiadomiono pełnomocnika powodów o składzie

wyznaczonym do rozpoznania sprawy oraz doręczono odpis apelacji pozwanej

(k. 915). Pismami z 2 stycznia 2025 r. zawiadomiono pełnomocnika pozwanej

o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy oraz doręczono odpis apelacji

powodów (k. 916-917). W dniu 23 stycznia 2025 r. do Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku wpłynęły: odpowiedź na apelację powodów (k. 921) i odpowiedź

na apelację pozwanej (k. 926). Zarządzeniem z 26 marca 2025 r. akta sprawy

odłożono jako oczekujące na wyznaczenie rozprawy – ewentualnie posiedzenie

niejawne zgodnie z kolejnością wpływu (k. 931). Zarządzeniem z 27 października

2025 r. wobec braku wniosku stron o wyznaczenie rozprawy skierowano sprawę

na posiedzenie niejawne w dniu 21 maja 2027 r. (k. 932). Z powyższego wynika,

że Sąd Apelacyjny w Gdańsku wykonał szereg czynności zmierzających

do rozpoznania sprawy, dlatego brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu

wystąpiła nieuzasadniona zwłoka.

Po drugie, § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca

2019 r. – Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2024,

poz. 867 ze zm., dalej: „Regulamin urzędowania sądów powszechnych”)

zobowiązywał Sąd Apelacyjny w Gdańsku do rozpoznania niniejszej sprawy według

kolejności wpływu. Sąd Apelacyjny wydając zarządzenie z 27 października 2025 r.

zastosował się do powyższego przepisu. Sąd Apelacyjny nie znalazł bowiem

podstaw do zastosowania z urzędu przepisu wyjątkowego, który uzasadnia

I NSP 99/26

4

rozpoznanie sprawy poza kolejnością ze względu na „szczególnie uzasadniony

przypadek” (§ 79 ust. 3 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych).

Po trzecie, Sąd Najwyższy ustalił, że skarżąca nie podejmowała działań

na rzecz rozpoznania jej sprawy poza kolejnością wpływu, a w szczególności

nie podjęła próby wykazania, że sprawa ma szczególny charakter uzasadniający

jej rozpoznanie na uprzywilejowanych zasadach. Okoliczność, czy strona złożyła

wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością i wykazała istnienie podstawy

do jego uwzględnienia, jest natomiast brana pod uwagę przy ocenie, czy doszło

do przewlekłości postępowania (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 19 października 2017 r., III SPP 44/17; z 13 grudnia 2017 r., III SPP 53/17;

z 12 grudnia 2018 r., I NSP 1/18; 14 czerwca 2019 r., I NSP 46/19; z 24 stycznia

2024 r., I NSP 271/23). Pełnomocnik strony nie wykazał, ani nawet nie podjął próby

wykazania, że sprawa ma szczególny charakter i dopuszczalne było jej

rozpoznanie na uprzywilejowanych zasadach.

Po czwarte, nawet w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka o przewlekłości postępowania można mówić dopiero wtedy,

gdy postępowanie trwa dłużej niż trzy lata w jednej instancji (zobacz między

innymi wyrok ETPC z 10 lipca 1984 r., Guincho przeciwko Portugalii,

skarga nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat

(zob. wyrok ETPC z 7 lutego 2006 r., Donnadieu przeciwko Francji,

skarga nr 19249/02). Sama też długość postępowania nie jest równoznaczna

ze zwłoką i nie uzasadnia sama w sobie stwierdzenia, że sprawa nie została

rozpoznana w rozsądnym terminie. Jest to dopuszczalne dopiero wtedy,

gdy opóźnienie jest nadmierne i „nie ma okoliczności faktycznych ani argumentów”,

które uzasadniałaby tak długi czas rozpoznania sprawy

(zob. wyrok ETPC z 8 grudnia 1983 r., Pretto i inni v. Włochy, skarga nr 7984/77

oraz późniejsze orzecznictwo: wyroki ETPC: z 6 czerwca 2024 r.,

skarga nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce; z 6 czerwca 2024 r.,

Pluciński i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11 kwietnia 2024 r.,

Stań i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia 2024 r.,

Paradowski i inni przeciwko Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024 r.,

Paliccy i inni przeciwko Polsce, skarga nr 32837/20). Jak wyjaśnił Europejski

I NSP 99/26

5

Trybunał Praw Człowieka, „rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy

oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem złożoności sprawy,

zachowania skarżących i organów procesowych oraz znaczenia sprawy

dla interesów skarżących" (zob. wyrok ETPC 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni

przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10).

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze zasadę rozpoznawania spraw

według kolejności wpływu oraz brak wniosku o rozpoznanie sprawy poza

kolejnością wpływu, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że żądanie

stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie V AGa 262/24 jest

przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Janusz Niczyporuk Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko

[kf]

[a.ł]