Wniosek o wyłączenie sędziego za sposób jego powołania pozostawiony bez rozpoznania

W datowanym na 23 grudnia 2025 r. wniosku A. W. (dalej: wnioskodawca)

wniósł o wyłączenie sędziego X. Y. od orzekania w sprawie o sygn. XII GC

2259/25/11. Jako podstawę wniosku wskazano art. 49 k.p.c.

Postanowieniem z 20 marca 2026 r. Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w

Poznaniu postanowił na podstawie art. 26 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej: „ustawa o SN”)

wniosek przekazać Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych

Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wywiedziony w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego X. Y.

należało pozostawić bez rozpoznania.

I NWW 46/26

2

Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego

żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W świetle tego przepisu, wniosek o wyłączenie sędziego może być uznany

za skuteczny po pierwsze, gdy z okoliczności konkretnej sprawy odczytać można

obiektywną, a więc weryfikowalną, wątpliwość co do jego bezstronności

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 288/22). Po

drugie, gdy wątpliwość ta ma charakter uzasadniony (postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2019 r., II CO 208/19). Należy przy tym podkreślić,

że nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku

bezstronności sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2023

r., I NWW 138/23). Z uwagi na przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję tej instytucji,

niezbędne jest oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się

zweryfikować okolicznościach konkretnej sprawy przemawiających za wyłączeniem

sędziego od jej rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 1 lutego

2023 r., I NWW 246/22). To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania

wystąpienia w konkretnym przypadku tych przesłanek (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 października 2020 r., III CO 49/20).

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy w pierwszej

kolejności wskazać, że wywiedziony wniosek ma charakter abstrakcyjny, nie odnosi

się bowiem do żadnych okoliczności związanych ze sprawą o sygn. XII GC 2259/25.

Osią wniosku uczyniono kwestię powołania sędziego z udziałem Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Podkreślić należy, że nie stanowi

wymaganej konkretyzacji wniosku przywołanie przez wnioskodawcę orzeczeń

sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i organów międzynarodowych.

Zgodnie z brzmieniem art. 26 § 2 zd. 1 ustawy o SN do właściwości Izby

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub

oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed

którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu

lub braku niezawisłości sędziego. W myśl zaś art. 26 § 3 tego aktu wniosek, o

I NWW 46/26

3

którym mowa w § 2, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz

ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do

wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Przypomnieć należy, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie

ma możliwości kwestionowania prawidłowości powołania sędziego przez

Prezydenta RP (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 listopada 2022 r.,

I NWW 130/21). Zdaje się, że Autor wniosku próbuje przeforsować taką wykładnię

art. 49 k.p.c., która umożliwiałaby kontestowanie bezstronności każdego

orzekającego w Polsce sędziego, odwołując się do argumentów abstrakcyjnych,

oderwanych od osoby sędziego i konkretnej sprawy, a w konsekwencji całkowicie

uniemożliwiając określonym podmiotom sprawowanie wymiaru sprawiedliwości. Nie

da się odczytywać tak sformułowanego wniosku inaczej, jak podważanie

uprawnienia do pełnienia przez daną osobę czynności jurydycznych. Zaznaczyć raz

jeszcze należy, że powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób

definitywny kto jest sędzią (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023 r., I

NWW 191/21). Rozpoznanie sprawy przez tak powołanego sędziego zapewnia

stronie odpowiednie gwarancje składające się na jej prawo do sądu.

Podkreślić z całą stanowczością należy, z uwagi na przedmiot niniejszej

sprawy, iż „organizacja władzy sądowniczej, w tym ustanowienie odpowiednich

gwarancji niezawisłości sędziów i bezstronności sądów należy wyłącznie

do państwa członkowskiego. Niezawisłość i bezstronność sędziów nie jest dana raz

na zawsze i nie jest związana w stopniu decydującym ze sposobem powoływania

sędziów ani nawet z całym zestawem gwarancji ustrojowych, a przede wszystkim

wynika z wewnętrznej uczciwości sędziego. Przywileje sędziowskie w państwach

członkowskich są nierozłącznie związane z wyjątkową odpowiedzialnością

sędziego wobec swojego państwa i społeczeństwa. Dopiero w dalszej kolejności

sędziowie krajowi mogą czuć się związani ideą europejskiej unii prawa (unii

sądowniczej) i tylko w takim stopniu, w jakim nie skutkuje to kolizją z Konstytucją

własnego państwa. Wprawdzie sędziowie polscy w postępowaniach przed polskimi

sądami stosują także prawo UE, ale na podstawie polskiej Konstytucji, a nie na

podstawie reguł tworzonych wbrew Konstytucji” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-A 2022, poz. 65).

I NWW 46/26

4

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 26 § 3

ustawy o SN orzekł jak w sentencji.

MR

[r.g.]