Szpital nie dostał rozpoznania skargi kasacyjnej w sporze o wyrównanie wynagrodzenia

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 28 października

2024 r. oddalił apelację wniesioną przez pozwany Szpital w R. od wyroku z dnia 31

stycznia 2024 r., w którym Sąd Rejonowy w Radomsku ustalił, że od dnia 1 lipca

2022 r. powódka J.M. jest zatrudniona w pozwanym Szpitalu w R. na stanowisku

zaliczonym do grupy zawodowej 2 (drugiej) wymienionej w załączniku

„Współczynniki pracy” do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

I PSK 21/25

2

podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1473 ze zm.) ze współczynnikiem

pracy 1,29 (pkt 1) i zasądził od pozwanego Szpitala na rzecz powódki J. M. kwotę

11.708,81 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie (pkt 2).

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej pozwany Szpital

w R. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości. W podstawach skargi podniósł

zarzut naruszenia prawa przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 3 oraz

5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2139 ze zm.)

oraz pkt 2, pkt 33 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca

2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych

rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących

przedsiębiorcami - przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że kryterium

determinującym zaszeregowanie pracownika do konkretnej grupy zawodowej są

kwalifikacje posiadane przez pracownika, a nie te wymagane na zajmowanym

stanowisku; art. 183c k.p., art. 42 § 1 i 2 k.p.

W związku z podniesionymi zarzutami pozwany wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie

powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów

procesu, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

występującym w sprawie istotnym zagadnieniu prawnym sprowadzającym się do

kwestii: Czy pracodawca zgodnie z zapisami załącznika „Współczynniki pracy" do

ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych,

miał prawo określić zasady kwalifikowania personelu do grup zawodowych i według

nich przypisywać pracowników do poszczególnych grup zawodowych? W ocenie

strony pozwanej, zaprezentowana przez Sąd drugiej instancji interpretacja

przywołanych przepisów godzi w zasadę racjonalnego prawodawcy, przez

I PSK 21/25

3

nieuprawnione utożsamienie dwóch pojęć: pojęcia "kwalifikacji wymaganych" oraz

pojęcia "kwalifikacji posiadanych".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, a także o

zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania. Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako

sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga

kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z

uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu

publicznego. Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia,

realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju

prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 lutego 2024 r., II USK 124/23, LEX nr

3669686; 1 kwietnia 2025 r., II USK 197/24, Legalis nr 3207962; 5 sierpnia 2025 r.,

I USK 99/25, LEX nr 3910075). Zgodnie z powyższym modelem skargi kasacyjnej,

jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych wymienionych

w art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania,

gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, występuje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (T. Wiśniewski (w:) D. Dończyk,

J. Iwulski, G. Jędrejek, I. Koper, G. Misiurek, M. Orecki, P. Pogonowski, S. Sołtysik,

D. Zawistowski, T. Zembrzuski, T. Wiśniewski, Kodeks postępowania cywilnego.

Komentarz. Tom. II. Artykuły 367-50539, Warszawa 2021, art. 3989; M. Manowska

I PSK 21/25

4

(w:) A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska,

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-47716,

LEX 2022, art. 3989; M. Łochowski, Przedsąd w postępowaniu kasacyjnym –

zbędny formalizm czy konieczność? (w:) Źródła i współczesność polskiej procedury

sądowej. 500-lecie konstytucji Formula Processus, red. T. Szanciło, Warszawa

2023, s. 195).

Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

kasacyjnej, powinna ona zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie

winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy. Wniosek o tzw. przedsąd musi konkretyzować skargę kasacyjną, a więc

nie może zawierać się ani w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, ani w ogólnym

odesłaniu do tych podstaw. Uzasadnienie musi zatem zawierać wywód prawny na

wysokim poziomie ze względu na profesjonalizm sporządzającego skargę, na co

wskazywał Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach (H. Ciepła, M. Pytlewska, 5.2.5.

Podstawy i treść skargi (w:) H. Ciepła, M. Pytlewska, Dochodzenie roszczeń

kontraktowych i deliktowych. Od wszczęcia do zakończenia postępowania wraz z

przysługującymi środkami zaskarżenia. Wzory pism, Warszawa 2025).

Skarżący nie zdołał wykazać występowania w sprawie wskazanych

przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zagadnieniem prawnym w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory

bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla którego

rozwikłania dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające. W przypadku

powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

istnienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego skarżący ma obowiązek nie

tylko sformułować samo zagadnienie, ale także, w uzasadnieniu wniosku,

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

I PSK 21/25

5

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez sąd drugiej instancji. Powinno zostać

wykazane występowanie zagadnienia nowego, dotychczas nierozstrzygniętego w

orzecznictwie, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi

kasacyjnej oraz innych podobnych spraw, a zatem takie, które cechuje się

przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi prawa.

Nie można przy tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził

swój pogląd w podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające

jego zmianę (postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 stycznia 2002 r., III CKN

570/01, OSNC 2002 Nr 12, poz. 151; 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, LEX nr

2630721; 30 grudnia 2024 r., I CSK 3451/23, LEX nr 3815210; 28 maja 2024 r.,

I CSK 2813/23, LEX nr 3721305; 28 stycznia 2025 r., III USK 155/24, LEX nr

3829521; 30 października 2025 r., I CSK 1307/25, LEX nr 3940640).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

pozwany nie wykazał istnienia powołanej przesłanki przedsądu. Problem w

wykładni powołanych przez skarżącego przepisów został rozstrzygnięty w

judykaturze także w zakresie sformułowanego zagadnienia. Analizy przepisów, o

jakie wnosi skarżący, podjął się Sąd Najwyższy w wyroku z 23 kwietnia 2025 r.

(I PSKP 3/25, LEX nr 3854865) dokonując wieloaspektowej wykładni ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, która określa

sposób ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników

wykonujących zawody medyczne, zatrudnionych w podmiotach leczniczych,

uwzględniający rodzaj wykonywanej pracy oraz sposób osiągania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego (art. 1 ustawy). Sąd Najwyższy zaopiniował, że

celem tej ustawy - jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy - nie było

ustalenie warunków wynagradzania za pracę pracowników wykonujących zawody

medyczne w taki sposób, aby tworzyć tzw. siatki płac, lecz ustalenie najniższych

wynagrodzeń zasadniczych, a więc minimalnego poziomu, poniżej którego

pracodawca nie może ustalić wynagrodzenia zasadniczego. Ustalenie dolnej

granicy wysokości wynagrodzeń zasadniczych pracowników medycznych pozwolić

miało na stopniowe likwidowanie sygnalizowanego przez organizacje pracobiorców

I PSK 21/25

6

zjawiska wprowadzania oszczędności w podmiotach leczniczych przez

ograniczanie wysokości wynagrodzeń.

Wykładnia językowa, jak również ratio legis regulacji oraz przebieg prac

legislacyjnych nie pozwalają na przyjęcie odmiennego zapatrywania. Stosownie do

art. 3 ust. 1 znowelizowanej w 2021 r. ustawy - do dnia 1 lipca 2022 r. podmiot

leczniczy miał obowiązek dokonać podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego

pracownika wykonującego zawód medyczny do wysokości nie niższej niż najniższe

wynagrodzenie zasadnicze w myśl ustawy. Od dnia 2 lipca 2022 r. wynagrodzenie

zasadnicze pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika

działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny, nie

może być niższe niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze ustalone w sposób

określony w ust. 1 na dzień 1 lipca 2022 r. art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W ocenie

Sądu Najwyższego przepis ten powinien być tak interpretowany, że nawet w

przypadku formalnego określenia przez pracodawcę wynagrodzenia pielęgniarek w

niższej wysokości, pracodawca był zobligowany do wypłacania wynagrodzenia w

wysokości wynikającej z analizowanej ustawy.

Ustawa z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1352; dalej jako ustawa

nowelizacyjna) weszła w życie 29 czerwca 2022 r. i ma zasadnicze znaczenie w

analizowanej kwestii. Zwrócić należy uwagę, że ustawa ta weszła w życie

następnego dnia po jej opublikowaniu. Zdaniem Sądu Najwyższego, brak vacatio

legis wskazuje na cel tej ustawy natychmiastowego (z mocą od dnia 1 lipca 2022 r.)

podwyższenia wynagrodzeń pracowników medycznych. Gdyby intencją

ustawodawcy było pogorszenie warunków płacowych między innymi pielęgniarek,

zastosowano by co najmniej trzymiesięczny okres vacatio legis, który umożliwiłby

dokonanie przez pracodawców wypowiedzeń warunków pracy i płacy na niekorzyść

pracowników. Ponieważ stosownie do art. 6 ustawy nowelizacyjnej ustawa wchodzi

w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, zdaniem Sądu Najwyższego,

również determinuje to obowiązywanie załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, który od dnia 1 lipca 2022 r.

I PSK 21/25

7

ustalił nowe współczynniki pracy oraz nowe grupy zawodowe według kwalifikacji

wymaganych na zajmowanym stanowisku.

W ocenie Sądu Najwyższego określenie wysokości najniższych

wynagrodzeń zasadniczych oraz wzajemnych relacji pomiędzy wynagrodzeniami

dla poszczególnych kategorii zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza

ogólnych przepisów prawa pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za

pracę, w tym zakłada możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń

poszczególnych pracowników w zależności od posiadanego doświadczenia

zawodowego, np. stażu pracy czy dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód

formalnych, aby pracownicy z niższym wykształceniem, ale z większym

doświadczeniem zawodowym byli analogicznie wynagradzani jak osoby zaliczone

do danej grupy, przy uwzględnieniu kwalifikacji wymaganych przez pracodawcę.

Sąd Najwyższy w cytowanym wyroku zwrócił również uwagę, że art. 65

ust. 4 Konstytucji RP stanowi, że minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub

sposób ustalania tej wysokości określa ustawa. Wykonaniem tej normy jest przede

wszystkim ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za

pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 z późn. zm.). Ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych stanowi lex specialis w

stosunku do ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu

za pracę, jak również w stosunku do ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o

kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 966 z późn. zm.). Ustawa z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych ustaliła wysokości

najniższych wynagrodzeń w służbie zdrowia na wyższym poziomie niż ustawa o

minimalnym wynagrodzeniu przede wszystkim z uwagi na wyższy poziom

odpowiedzialności i kwalifikacji zawodowych determinowanych poziomem

wykształcenia i doświadczenia zawodowego pracowników służby zdrowia. Poza

funkcją tych przepisów zapewnienia odpowiedniej kadry medycznej przede

wszystkim w szpitalach (uniknięcia emigracji zarobkowej wykształconych

pracowników medycznych), perspektywicznym celem omawianych unormowań było

I PSK 21/25

8

także zachęcenie młodych ludzi do podejmowania kształcenia w zawodach

medycznych i stopniowego zastępowania starszych pracowników, co możliwe było

tylko przy zapewnieniu odpowiednio wysokich wynagrodzeń wykształconych

pracowników.

Sąd Najwyższy uznał, że jeśli ustawodawca ze względów społecznych

zdecydował się na ograniczenie swobody kształtowania wysokości wynagrodzenia

w zawodach związanych ze służbą zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna

(wykładnia w zgodzie z Konstytucją nie może prowadzić do wyników contra legem)

i funkcjonalna wymaga, aby limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było

jednoznaczne, łatwe do stosowania przez pracowników, pracodawców oraz finalnie

przez sąd. Już z samego brzmienia ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić,

czy jej wynagrodzenie odpowiada najniższemu wynagradzaniu ustawowemu.

W tym kontekście ustalanie dolnego limitu wynagrodzenia zasadniczego

pielęgniarek nie mogło więc podlegać arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego

ustalenia struktury organizacyjnej jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka

nie mogła się ubiegać o wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do

analizowanej ustawy.

Syntetycznie ujmując rozstrzygane zagadnienie Sąd Najwyższy stwierdził, że

wykładnia prokonstytucyjna, funkcjonalna, celowościowa oraz historyczna, mimo

braku pełnej jasności wykładni językowej, uzasadniają ustalenie dla pracowników

zawodów medycznych (pielęgniarki lub położne) wskaźnika pracy ustalanego na

podstawie kwalifikacji przez nich wymaganych, jeżeli pracodawca nie dostosował

struktury zatrudnienia ani zakładowego regulaminu wynagradzania od dnia 1 lipca

2022 r. do grup zawodowych według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym

stanowisku - stosownie do załącznika do ustawy, a pracownik faktycznie wykonuje

zadania służbowe, mając wykształcenie i kwalifikacje określone zgodnie z

załącznikiem.

Sąd Najwyższy uznał, że niezależnie od możliwości różnicowania

wynagrodzeń poszczególnych pracowników, zła sytuacja finansowa pracodawcy w

służbie zdrowia nie może zwalniać go z powinności zapewnienia pracownikom

wynagrodzenia na co najmniej minimalnym poziomie wynikającym z ustawy z dnia

26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

I PSK 21/25

9

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych,

stąd też motywy, które kierowały pracodawcą ustalającemu wysokość

wynagrodzenia poniżej minimalnego, ustawowego pułapu były prawnie

indyferentne w aspekcie żądania pozwu. Można dodać, że Sąd ma decydujący

wpływ na dobranie reguły kolizyjnej właściwej do rozpoznawanego zagadnienia w

fazie rekonstrukcyjnej oraz percepcyjnej, a zasady derogacyjne wyprowadzone

przez sędziego sądu powszechnego dla danego przepisu nie mają charakteru norm

abstrakcyjnych i generalnych (por. Z. Ziembiński, Problemy podstawowe

prawoznawstwa, Warszawa 1980, s. 244; M. Hermann, Ustalenie rodzaju normy

prawnej w rekonstrukcyjnej fazie wykładni prawa, Państwo i Prawo 2025, nr 9, s. 33

i n. wraz z powołaną literaturą przedmiotu).

Interpretacja spornych przepisów przyjęta przez Sąd Rejonowy i

zaaprobowana następnie przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku odpowiada

kierunkowi wykładni nadanych przez Sąd Najwyższy w cytowanym orzeczeniu z 23

kwietnia 2025 r. W konsekwencji, skoro ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w wersji obowiązujące od

dnia 1 lipca 2022 r. nie zmieniła zasady powiązania współczynnika pracy z

kwalifikacjami wymaganymi (a nie posiadanymi) na danym stanowisku, to

argumentacja strony pozwanej uzasadniająca kwalifikacje powódki do innej grupy

zawodowej, z tego właśnie powodu, nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie

przedstawił zatem argumentów prawnych, które by w sposób przekonujący

uzasadniały wątpliwości co do kierunku przyjętej wykładni.

Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia powołanych przesłanek

przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia

powołanych przesłanek przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Rozstrzygnięcie zawarte

w punkcie drugim niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 98 § 1, § 11 i § 3

k.p.c.

(J.K.)

[SOP]

I PSK 21/25

10