Prokurator odwołany z delegacji bez trzymiesięcznego uprzedzenia. SN nie przyjął skargi prokuratury

Pozwem z 21 kwietnia 2022 r., powódka D.B. wniosła o zasądzenie od

Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie, kwoty 48.181,56 zł z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie, od dnia doręczenia odpisu pozwu oraz zasądzenie

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm

przepisanych. Jak wynika z uzasadnienia pozwu, powódka od 7 stycznia 2019 r.

I PSK 22/26

2

była prokuratorem Prokuratury Rejonowej, delegowanym do Prokuratury Okręgowej

w Lublinie, a od 17 grudnia 2019 r. była to delegacja na czas nieokreślony. Decyzją

z 23 marca 2022 r. została odwołana z delegowania do wykonywania czynności

służbowych w Prokuraturze Okręgowej w Lublinie z dniem 29 marca 2022 r., na

podstawie art. 106 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze. Decyzja ta została jej

doręczona dopiero 1 kwietnia 2022 r., nie zachowano więc trzymiesięcznego

okresu uprzedzenia.

Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. (sygn. akt VII P 146/22), wydanym w

sprawie z powództwa D.B., przeciwko Prokuraturze Rejonowej Lublin-Północ w

Lublinie, o odszkodowanie:

1. zasądził od Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie, na rzecz D.B.

kwotę 48.181,56 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 kwietnia

2022 r. do dnia zapłaty;

2. zasądził od Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie na rzecz D.B.

kwotę 2.700 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu;

3. przejął na rachunek Skarbu Państwa brakującą opłatę sądową od pozwu, od

uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy;

4. wyrokowi w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty

16.060,52 zł.

Na skutek apelacji pozwanej Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 23 maja 2024 r. (sygn. akt VIII Pa 27/23),

oddalił apelację (pkt 1) i zasądził od Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w

Lublinie, na rzecz powódki kwotę 120 zł, z tytułu zwrotu kosztów procesu za drugą

instancję (pkt 2).

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, do Sądu

Najwyższego wywiodła pozwana, zaskarżając judykat w całości, zarzucając:

1. naruszenia prawa materialnego:

1. art. 107 § 1 w zw. z art. 106 § 1-7 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o

prokuraturze, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że

przepis art. 107 Prawa o prokuraturze zawiera ewidentną lukę prawną,

I PSK 22/26

3

bowiem nie reguluje odwołania z delegacji prokuratora powszechnej

jednostki prokuratury, delegowanego na czas nieokreślony, na podstawie art.

106 § 2 Prawa o prokuraturze w sytuacji, gdy jest on kompletną regulacją

odnoszącą się do odwołania prokuratora z każdej delegacji przewidzianej w

art. 106 § 1-7 Prawa o prokuraturze, a tym samym - reguluje również

odwołanie prokuratora delegowanego na czas nieokreślony w trybie art. 106

§ 2 Prawa o prokuraturze, w każdej chwili, bez okresu uprzedzenia;

2. art. 5 k.p., poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że przepisy

Prawo o prokuraturze nie stanowią przepisów szczególnych w stosunku do

przepisów Kodeksu pracy regulujących całościowo tryb, sposób i warunki

delegowania oraz odwołania z delegowania prokuratora, a w konsekwencji -

błędne zastosowanie Kodeksu pracy i to na zasadzie analogii, podczas gdy

zastosowanie wyprzedzająco znaleźć powinny przepisy art. 106 - art. 107

Prawa o prokuraturze, które w zakresie delegowania, jak i odwołania z

delegowania prokuratora są kompletne, co z kolei skutkować powinno

oddaleniem w całości powództwa w tej sprawie;

3. art. 42 k.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na zasadzie analogii i

zastosowanie w sprawie przepisów art. 45 § 2 i 471 k.p. w sytuacji, gdy

odwołanie z delegowania prokuratora, zwłaszcza delegowanego na

podstawie art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze na czas nieokreślony, nie jest

wypowiedzeniem warunków pracy i płacy w rozumieniu art. 42 k.p. i stanowi

niezależną, odrębną instytucję uregulowaną w przepisach Prawo o

prokuraturze, które nie przewidują zachowania trzymiesięcznego okresu

uprzedzenia w przypadku odwołania z delegowania prokuratora

powszechnej jednostki prokuratury delegowanego na czas nieokreślony;

4. art. 45 § 1 i 2 i art. 471 w związku z art. 42 § 1 k.p., poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie i wadliwe przyjęcie, jako podstawy roszczenia o

odszkodowanie, z tytułu odwołania powódki z delegacji na czas

nieokreślony, bez zachowania trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia

(uprzedzenia) oraz wysokości tego odszkodowania był przepis art. 471 k.p. i

w konsekwencji - niesłuszne zasądzenie na rzecz powódki kwoty 48.181,56

zł, stanowiącej odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia liczonego za

I PSK 22/26

4

okres wypowiedzenia tj. 3 miesięcy, podczas gdy właściwą podstawą prawną

roszczenia odszkodowawczego w ustalonych okolicznościach faktycznych i

prawnych rozpoznawanej sprawy są przepisy ogólne o odpowiedzialności

kontraktowej (art. 471 k.c. w związku żart. 300 k.p.), a to oznacza, że

wysokość odszkodowania należnego powódce, powinna odpowiadać różnicy

pomiędzy faktycznie pobranym przez powódkę w okresie ochronnym

(wynoszącym w jej przypadku 3 miesiące) wynagrodzeniem przysługującym

na stanowisku prokuratora prokuratury rejonowej, delegowanym do

wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej w Lublinie, a

wynagrodzeniem, jakie powódka otrzymywała na poprzednio zajmowanym

stanowisku prokuratorskim przed delegowaniem.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania za wszystkie instancje, w tym o kosztach zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych;

2. ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w

stosunku do pozwanej w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz

pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego oraz kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych;

3. rozpoznanie sprawy na rozprawie, mając na uwadze, że przemawia za tym

charakter i wielość toczących się obecnie spraw dotyczących sporej grupy

prokuratorów, którzy złożyli powództwa po ich odwołaniu z delegowania na

czas nieokreślony, bez zachowania okresu uprzedzenia, co jest istotne z

punktu widzenia prawidłowego zabezpieczenia zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości i interesu publicznego (art. 39811 § 1 k.p.c.).

Skarżąca wniosła także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

podstawie:

1. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., albowiem istnieje potrzeba wykładni przepisu art.

106 § 2 w związku z art. 107 § 1 Prawo o prokuraturze budzącego poważne

wątpliwości, w zakresie odwoływania z delegowania prokuratora

I PSK 22/26

5

powszechnej jednostki prokuratury delegowanego na czas nieokreślony, tj.

delegowanego na podstawie art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze bez

uprzedzenia. Odwoływanie z delegowania prokuratora powszechnej

jednostki prokuratury delegowanego na czas nieokreślony, tj. delegowanego

na podstawie art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze budzi poważne wątpliwości

w zakresie możliwości odwoływania takiego prokuratora w każdym czasie

bez uprzedzenia. Przepisem stosowanym do odwoływania z delegowania

prokuratora, wcześniej delegowanego na podstawie art. 106 § 2 Prawa o

prokuraturze jest ten sam przepis art. 106 § 2 Prawa o prokuraturze, który

nie zawiera pojęcia odwołania, a jedynie mówi o delegowaniu prokuratora

powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury do innej jednostki

organizacyjnej prokuratury przez Prokuratora Krajowego, bez wskazywania

obowiązku zachowania stosownego uprzedzenia;

2. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., albowiem istnieje potrzeba wykładni przepisów art.

106 - art. 107 Prawo o prokuraturze i art. 42 k.p. wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, w zakresie czy przepisy art. 106 - art. 107 Prawo o

prokuraturze dotyczące delegowania, jak i odwołania prokuratora są

kompletne i tylko one znajdują zastosowanie do odwołania z delegowania

prokuratora powszechnej jednostki prokuratury. Ponadto, czy w przypadku

odwoływania z delegowania prokuratora delegowanego na czas

nieokreślony, tj. delegowanego na podstawie art. 106 § 2 Prawa o

prokuraturze takie odwoływanie następuje bez uprzedzenia (wypowiedzenia)

czy należy jednak w takiej sytuacji przyjmować stosowanie w drodze analogii

art. 42 k.p., a co za tym idzie stosować odpowiednie uprzedzenie

(wypowiedzenie) w przypadku odwoływania z delegowania prokuratora

delegowanego na czas nieokreślony, tj. delegowanego na podstawie art. 106

§ 2 Prawa o prokuraturze;

3. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., albowiem istnieje potrzeba wykładni przepisów

budzących poważne wątpliwości, jak również wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, w zakresie właściwej podstawy prawnej roszczenia

odszkodowawczego, w przypadku odwołania z delegowania prokuratora,

delegowanego na czas nieokreślony na podstawie art. 106 § 2 Prawa o

I PSK 22/26

6

prokuraturze bez zachowania okresu ochronnego (stosownego

uprzedzenia).

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, powódka wniosła o

wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

a w przypadku jej przyjęcia - oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od

pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego

rozpoznania.

Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie

przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art.

3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania,

jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub

jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących

obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca

zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

I PSK 22/26

7

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. przepisu art.

106 § 2 w związku z art. 107 § 1 Prawo o prokuraturze, budzących - w jej ocenie -

poważne wątpliwości prawne i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.

Tymczasem odwołanie się do potrzeby wykładni przepisów prawnych, budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo niejednolita wykładnia wywołuje

wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie, w odniesieniu

do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr

127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022

r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek

przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na

zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne

wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009

r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr

2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię

przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w

dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej

wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe

wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich

rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia

wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy dokonywał już wykładni przywoływanych przez stronę

skarżąca przepisów prawa materialnego – na co słusznie zwrócił uwagę

pełnomocnik organu rentowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną. W wyrokach z

I PSK 22/26

8

16 czerwca 2021 r. (sygn. III PSKP 23/21, OSNP 2022 nr 5, poz. 44, str. 36 oraz III

PSKP 22/21, MoP 2021 nr 14, str. 731) Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa z 28

stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze, zawiera niekompletne przepisy dotyczące

odwoływania prokuratorów z delegacji, w rezultacie w sytuacjach nieuregulowanych

należy stosować regulacje Kodeksu pracy. W odniesieniu do odwołania

prokuratorów delegowanych na czas nieokreślony, trzeba uwzględnić rozwiązania

Kodeksu pracy, dotyczące wypowiedzenia zmieniającego. Delegacja prokuratora,

chociaż nie prowadzi do zmiany stanowiska służbowego, to wiąże się z faktyczną

zmianą miejsca świadczenia pracy oraz zmianą wynagrodzenia (w przypadku

delegacji na czas nieokreślony lub dłuższych delegacji na czas określony).

Analogiczne skutki w obszarze prawa pracy wywołuje odwołanie prokuratora z

delegacji, skoro powraca on do macierzystej jednostki organizacyjnej prokuratury i

wynagrodzenie odpowiadające zajmowanemu stanowisku prokuratorskiemu. Tego

rodzaju zmiany w treści stosunku pracy prokuratora stanowią zmianę warunków

pracy i płacy. Natomiast w braku dokonania odwołania prokuratora z delegacji na

czas nieokreślony, przy poszanowaniu instytucji uprzedzenia, uzasadnione jest

żądanie przez prokuratora zasądzenia odszkodowania, przy odpowiednim

zastosowaniu art. 45 § 2 k.p. i art. 471 k.p. Przepisy te stosowane są w

konsekwencji odwołania się na zasadzie analogii do art. 42 k.p. oraz art. 111 k.p.,

jako podstawy prawnej zasady równego traktowania pracowników-prokuratorów.

W tym stanie rzeczy, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej

Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych,

ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej, należało więc odmówić przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach

postępowania orzeczono po myśli art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c., w

kwocie ustalonej na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 i § 2

pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), a w zakresie

odsetek art. 98 § 11 k.p.c.

DS.

I PSK 22/26

9

[SOP]