Skarga kasacyjna w sporze o mobbing w K. S.A. nieprzyjęta do rozpoznania

Sąd Rejonowy w Zamościu w sprawie z powództwa H.S. przeciwko K. S.A.

w T., o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w

zatrudnieniu oraz odszkodowanie w związku z mobbingiem, wyrokiem z dnia 4

grudnia 2023 r., IV P 146/21 oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz

pozwanego 4.050 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

I PSK 28/26

2

Sąd Okręgowy w Zamościu wyrokiem z dnia 31 maja 2024 r., IV Pa 6/24

oddalił apelację powoda oraz zasądził od niego na rzecz pozwanego kwotę 2.025 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powód zarzucił naruszenie

art. 113 k.p. oraz art. 183a k.p.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej w zakresie podniesionych przez stronę zarzutów

naruszenia prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym

składzie; zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów

postępowania oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika

skarżącej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; oddalenie

skargi kasacyjnej w całości w razie jej przyjęcia do rozpoznania oraz zasądzenie od

powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi

nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

W pierwszej kolejności należy przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako

sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga

kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

I PSK 28/26

3

kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego w art. 3984 § 2 k.p.c.

wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek

złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg

ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez

Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a

jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w

którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej,

wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i

podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania

kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie

podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna

być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać

w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi ani tym

bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem

zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na

usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na

I PSK 28/26

4

wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w

sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2008 r.,

II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291,

z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 i z dnia 19 czerwca 2008 r.,

II UZ 18/08, LEX nr 496392).

Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c wynika zwykle z oczywistego,

widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności

wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi

regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może

stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie

kwalifikowane (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK

317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;

z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia

17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca

2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia

22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Powołując się na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06,

LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia

11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK

352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację,

w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza

konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych

przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób

sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r.,

I UK 414/12, LEX nr 1675171). Należy przy tym podkreślić, iż nie spełnia tych

wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam

I PSK 28/26

5

zarzutu dodatkowo określeniem "rażącego", "ewidentnego", "kwalifikowanego" lub

"oczywistego", jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość

wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK

77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587).

O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja

zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Nie jest zatem dopuszczalne

przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do

uzasadnienia podstaw kasacyjnych ani odwoływanie się do tego uzasadnienia,

podstawy skargi bowiem są badane dopiero przy rozpoznawaniu skargi, po jej

przyjęciu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK

337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr

2490632).

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca nie wskazała żadnego przepisu, który w jej ocenie miałby powodować

przyjęcie skargi do merytorycznego rozpoznania, ani nie sporządziła osobnego

uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wobec czego

wniosek ten nie może zostać przyjęty do merytorycznego rozpoznania. Jak

wskazano wyżej, to skarżący ma przekonać Sąd Najwyższy o istnieniu przesłanki

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zatem Sąd Najwyższy

nie może w tym zakresie zastępować strony i doszukiwać się w uzasadnieniu

podstaw kasacyjnych argumentów (w tym przepisów) za tym przemawiających.

Strona skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, wobec

czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach

postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.

[i.t.]

[a.ł]

I PSK 28/26

6