Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala o wyrównanie pensji pielęgniarki

Wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w

Krakowie zasądził od Szpitala w K. na rzecz K.B. kwotę 23.481,51 zł. Dochodzona

przez powódkę kwota stanowiła różnicę między kwotą należnego a kwotą

wypłaconego wynagrodzenia w związku z przyjęciem niższego współczynnika

wynikającego z załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych. Pracodawca zaszeregował powódkę ostatecznie do grupy

zawodowej nr 5 ze współczynnikiem pracy wynoszącym 1,02, a z racji

wykształcenia i zajmowanego stanowiska pielęgniarki specjalistki powinien był

zaszeregować ją do grupy zawodowej nr 2 ze współczynnikiem 1,29. Sąd pierwszej

instancji zaznaczył, że w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r. (a ściślej: w załączniku

I PSK 291/26

2

do niej) ustawodawca odwołuje się do kategorii wykształcenia „wymaganego” na

danym stanowisku. „Wymagany” oznacza nie więcej niż „niezbędny, potrzebny”. W

ocenie Sądu Rejonowego przewidziany system gratyfikacji - zwiększający

wynagrodzenie wraz ze wzrostem kwalifikacji - powinien być wykładany w ten

sposób, że istotne są kwalifikacje posiadane, nie zaś wymagane przez konkretnego

pracodawcę. Te ostatnie mogłyby być bowiem celowo ustalane, w większości

wypadków zapewne dla zmniejszenia wydatków, na poziomie minimalnym. Stałoby

to jednak w jawnej sprzeczności z postulatem wspierania pracowników służby

zdrowia, w tym pielęgniarek, w podnoszeniu ich kwalifikacji zawodowych. Ponadto

zaszeregowanie pracownika do dalszej grupy wynagradzania podważałoby

zaufanie do państwa i stanowionego przezeń prawa.

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 7 marca 2025 r. oddalił apelację

pozwanego. Przyjął w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej

instancji. W jego ocenie od lipca 2022 r. wynagrodzenie powódki powinno być

podniesione i zgodne ze zmienioną tabelą, stanowiąca załącznik do ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych według treści

obowiązującej od dnia 1 lipca 2022 r. - w ramach drugiej grupy zawodowej. W

ocenie Sądu Okręgowego wprowadzenie niekorzystnych zmian warunków

wynagradzania wymaga, zgodnie z 42 k.p., dokonania wypowiedzenia

zmieniającego lub porozumienia stron stosunku pracy. Wobec tego, gdy

pracodawca chce zmienić grupę zszeregowania pracownika, która rzutuje na

zmianę (zwłaszcza na niekorzyść) należnego mu wynagrodzenia, bezwzględnie

wymagane jest zachowania procedury wynikającej z art. 42 § 1 i 2 k.p. Sąd

Okręgowy podniósł nadto, że brzmienie cytowanej ustawy o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych obowiązujące od dnia 1 lipca 2022 r. nie zmieniło zasady

powiązania współczynnika pracy z kwalifikacjami wymaganymi (a nie posiadanymi)

na danym stanowisku. Błędne jest więc twierdzenie skarżącego, iż nowelizacja nie

miała charakteru wyłącznie porządkującego, lecz stricte - kształtujący i zmieniający

dotychczasowe zapisy. Bezwzględnie bowiem od chwili wejścia w życie powołanej

ustawy, to jest od dnia 16 sierpnia 2017 r. załącznik do ustawy obejmował tabelę,

I PSK 291/26

3

której tytuł niezmiennie brzmiał "Grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych

na zajmowanym stanowisku". Ustawodawca zatem od samego początku zakładał,

że z danym współczynnikiem pracy są związane kwalifikacje wymagane, a nie

posiadane na danym stanowisku. Sąd Okręgowy podkreślił, że strona pozwana do

lipca 2022 r. w sposób korzystniejszy niż przewidywały to przepisy, kształtowała

wynagrodzenie powódki, mając na uwadze nie tylko kwalifikacje wymagane na

danym stanowisku, ale faktycznie przez nią posiadane. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.

wynagrodzenie za pracę powinno odpowiadać w szczególności rodzajowi

wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu. Wyżej

cytowana ustawa przewiduje minimalne wynagrodzenia zasadnicze

poszczególnych grup zawodowych, co nie wyklucza możliwości przyjęcia przez

pracodawcę korzystniejszego rozwiązania w konkretnym wypadku. Zauważył, że w

rozpoznawanej sprawie faktyczna zmiana wyłącznie warunków płacy, bez zmiany

warunków pracy powódki była determinowana nie zmianą przepisów, lecz

arbitralnym działaniem pozwanego, który mając na uwadze jedynie potrzebę

dokonania oszczędności, działał z pominięciem zasad kształtujących indywidualne

stosunki pracy, które sam dotychczas stosował i respektował.

Skargę kasacyjną oparto na:

I. naruszeniu prawa materialnego, to jest:

1) art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (w zakresie roszczeń powódki o wyrównanie

wynagrodzenia za okres od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2023 r.) oraz art. 3a ust.

1 i 4 ww. ustawy (w zakresie roszczeń powódki o wyrównanie wynagrodzenia za

okres od 1 lipca 2023 r. do 30 września 2023 r.) w związku z treścią załącznika do

w/w ustawy, zawierającym grupy zaszeregowania „Grupy zawodowe według

kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku" oraz art. 50 ust. 5 ustawy z

dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej w związku z pozycją nr 33 w

części I. „Pracownicy działalności podstawowej" załącznika do Rozporządzenia

Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od

pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach

I PSK 291/26

4

leczniczych niebędących przedsiębiorcami, które posługują się pojęciem

„kwalifikacje wymagane";

2) art. 183c k.p. w związku z art. 5 k.p. w związku z art. 1 ustawy z dnia 8

czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych;

3) art. 42 § 1 i 2 k.p. w związku z przepisem art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy

z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych oraz niektórych innych ustaw

II. Naruszeniu przepisów postępowania:

1) naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy tj. art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 227 k.p.c. oraz w zw. z art. 387 § 21 k.p.c.

2) naruszeniu przepisu art. 380 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233

k.p.c.

3) naruszeniu przepisów postępowania skutkującego nieważnością

postępowania tj. art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1

k.p.c. w związku z przepisem art. 1481 § 1 i 3 k.p.c. oraz w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących wątpliwości oraz wywołujących rozbieżność w orzecznictwie sądów, to

jest potrzeby wykładni następujących przepisów:

a) art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz. U. z 2022 r. poz. 2139) oraz art. 3a ust.

1 i 4 ww. ustawy w związku z treścią załącznika do w/w ustawy w związku z

przepisem art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

(jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r. poz. 799 z późn. zm.) w związku z § 1 oraz treścią

załącznika do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie

kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk

I PSK 291/26

5

pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. Nr 151,

poz. 896 z późn. zm.) w zakresie wykładni zwrotu „kwalifikacje wymagane na

zajmowanym stanowisku pracy", którym posługują się wszystkie w/w akty prawne.

W ocenie skarżącego, Sąd drugiej instancji dokonał sprzecznej z dopuszczalnymi

zasadami wykładni utożsamienia pojęcia „kwalifikacje wymagane na zajmowanym

stanowisku pracy" z pojęciem „kwalifikacje posiadane przez pracownika".

b) art. 183c k.p. w zw. z art. 5 k.p. w związku z art. 1 ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w zakresie wykładni w/w

przepisów w zakresie ustalenia, czy pracownicy objęci regulacją ustawy z dnia 8

czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, zatrudnieni na

tym samym stanowisku pracy, przy jednakowym zakresie obowiązków

pracowniczych mają prawo do jednakowego najniższego wynagrodzenia

zasadniczego, czy też dopuszczalne jest przez pracodawcę różnicowanie

wysokości najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników, objętych w/w

ustawą, zatrudnionych na tym samym stanowisku pracy, przy jednakowym zakresie

obowiązków pracowniczych, ze względu na posiadany różny poziom wykształcenia.

W ocenie skarżącego, Sąd II instancji dokonał błędnej wykładni przedmiotowych

przepisów, stwierdzając, że dopuszczalne jest różnicowanie wysokości najniższego

wynagrodzenia zasadniczego tych pracowników.

c) art. 42 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w związku z art. 4 ust. 3

ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1352), w zakresie wykładni

w/w przepisów co do konieczności zastosowania wypowiedzenia wynikających z

umowy warunków pracy i płacy (art. 42 k.p.) od dnia 1 lipca 2022 r. w stosunku do

obowiązku wskazania, do której grupy zawodowej określonej w załączniku (do

ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych)

I PSK 291/26

6

jest zaliczane zajmowane przez pracownika stanowisko pracy, w sytuacji, gdy

przed dniem 1 lipca 2022 r. brak było przepisu zobowiązującego pracodawcę do

wskazania, do której grupy zawodowej określonej w załączniku jest zaliczane

zajmowane przez pracownika stanowisko pracy, a taki element nie został przed

dniem 1 lipca 2022 r. zawarty w treści umowy o pracę lub treści aneksu do umowy

o pracę. W ocenie skarżącego. Sąd drugiej instancji dokonał błędnej wykładni w/w

przepisów, stwierdzając obowiązek zastosowania wypowiedzenia zmieniającego.

Skarżący wniósł również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

podstawie art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. – zaskarżony wyrok został wydany w warunkach

nieważności postępowania, z naruszeniem przepisu art. 379 pkt 5 k.p.c., gdyż

strona pozwana została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, co polegało

na nieprzeprowadzeniu rozprawy przez Sąd pierwszej instancji, pomimo

stosownego wniosku strony pozwanej, oraz pominięciu wniosków dowodowych z

przesłuchania świadków zawnioskowanych przez stronę pozwaną w odpowiedzi na

pozew.

Sąd Najwyższy zważył:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis

prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do

identycznych lub podobnych stanów faktycznych (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406).

Przedmiotem podstawy przedsądu, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest

I PSK 291/26

7

sam przepis prawa, a nie ocena jego zastosowania w konkretnej sprawie. Przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i

znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym

polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia

argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr

2054493). Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej.

Skarżący ma obowiązek nie tylko określić przepisy wymagające wykładni, ale także

wskazać poważne wątpliwości interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z

podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2014 r., III SK 63/13, LEX nr 1455742).

Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie odniósł się już do kwestii zaliczania

pracowników do grupy zawodowej w oparciu o załącznik do ustawy z dnia 8

czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, składania

wypowiedzenia zmieniającego w celu realizacji przepisów tej ustawy, a także

dopuszczalności różnicowania wynagrodzenia pracowników. W wyroku z dnia 23

kwietnia 2025 r., I PSKP 3/25 (OSNP 2025, nr 10, poz. 98). Sąd Najwyższy przyjął,

że od dnia 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy zawodowej nr 2, o której

mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1473 z późn. zm.) było

legitymowanie się pielęgniarki tytułem zawodowym: magister pielęgniarstwa albo

legitymowanie się położnej tytułem: magister położnictwa, z wymaganą

specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w

ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane

były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było

adekwatne wykształcenie i specjalizacja. Sąd Najwyższy uznał, że jeśli

I PSK 291/26

8

ustawodawca ze względów społecznych zdecydował się na ograniczenie swobody

kształtowania wysokości wynagrodzenia w zawodach związanych ze służbą

zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna i funkcjonalna wymaga, aby

limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było jednoznaczne, łatwe do stosowania

przez pracowników, pracodawców oraz finalnie - przez sąd. Już z samego

brzmienia ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić, czy jej wynagrodzenie

odpowiada najniższemu wynagradzaniu ustawowemu. W tym kontekście ustalanie

dolnego limitu wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek nie mogło więc podlegać

arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego ustalenia struktury organizacyjnej

jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka nie mogła się ubiegać o

wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do analizowanej ustawy. W ocenie

Sądu Najwyższego, określenie wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych

oraz wzajemnych relacji między wynagrodzeniami dla poszczególnych kategorii

zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza ogólnych przepisów prawa

pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za pracę, w tym zakłada

możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń poszczególnych pracowników w

zależności od posiadanego doświadczenia zawodowego, na przykład stażu pracy,

dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód formalnych, aby pracownicy z niższym

wykształceniem, ale z większym doświadczeniem zawodowym, byli analogicznie

wynagradzani, jak osoby zaliczone do grupy drugiej. W ocenie Sądu Najwyższego,

korzystna dla pracowników zmiana ustawowych warunków wynagradzania, co do

zasady, nie wymaga dokonywania wypowiedzeń zmieniających. Sąd Najwyższy w

powoływanym wyroku zwrócił uwagę, że analizowana ustawa nie przewiduje

konieczności dokonywania wypowiedzeń zmieniających, bowiem oparta została na

paradygmacie korzystnego dla pracowników podwyższenia wynagrodzeń

minimalnych (uzgodnionych ze stroną społeczną w komisji trójstronnej). Jeśli

natomiast nowelizacja zostałaby przez pracodawcę powiązana ze zmianą

zakładowego systemu wynagradzania, jurysdykcyjne zasady weryfikacji

korzystności bądź niekorzystności postanowień nowego regulaminu wynagradzania

pracowników w porównaniu do dotychczasowych warunków płacowych zostały

wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15

wrzenia 2004 r., III PZP 3/04 (OSNP 2005 Nr 4, poz. 49), z której wynika obowiązek

I PSK 291/26

9

zachowania trybów wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego także wtedy,

gdyby ukształtowane nowym układem (regulaminem) wynagrodzenie nie ulegało

obniżeniu. W przypadku wypowiedzeń zmieniających, pozwanego obciążałby

obowiązek podania zrozumiałej przyczyny wypowiedzenia w odniesieniu do sytuacji

indywidualnych pracowników, przy czym powołanie się w uzasadnieniu

wypowiedzenia tylko na konieczność wykonania art. 5a omawianej ustawy byłoby

niewystarczające, co z przyczyn formalnych implikowałoby uwzględnienie odwołań

pracowników.

Przeprowadzony wywód wyjaśnia, że w sprawie nie doszło do ziszczenia się

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Odnosząc się natomiast do wskazanej przez

skarżącego nieważności postępowania zauważyć należy, że skoro skarga

kasacyjna przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, nieważność postępowania,

skutkująca przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma dotyczyć

postępowania przed sądem drugiej instancji (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 18 lutego 2016 r., V CSK 465/15, LEX nr 2021933; z dnia 7 czerwca 2013 r., II

CSK 720/12, LEX nr 1353433; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r.,

II UK 318/10, LEX nr 885012). Przywołane przez skarżącego uzasadnienie tej

podstawy przedsądu wskazuje na łączenie jej z rażącym naruszeniem prawa na

etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Tak rozumiana nieważność

postępowania nie wypełnia przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

[A.P.]

[SOP]