Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szkoły w sporze o odszkodowanie dla nauczyciela

Powód M.K., po sprecyzowaniu powództwa, ostatecznie wniósł o zasądzenie

kwoty 19.506,45 zł (trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia powoda).

Wyrokiem z 11 lipca 2024 r., Sąd Rejonowy w Stargardzie zasądził od

pozwanej S. w R. na rzecz powoda kwotę 19.506,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie.

Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrokiem z 2 kwietnia 2025 r., oddalił apelację

pozwanej.

I PSK 325/26

2

Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości.

Zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na

niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela

i art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela przez jego błędną wykładnię i uznanie, że w

niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy podczas gdy sama

Karta Nauczyciela wyraźnie odsyła do przepisów Kodeksu pracy w sprawach

nieuregulowanych w jej treści, przy jednoczesnym pominięciu tego, że powód

dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, która

to przesłanka rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie

została uregulowana w przepisach Karty Nauczyciela, lecz wynika wprost z art. 52 §

1 pkt 1 Kodeksu pracy;

2) naruszenie art. 8 Kodeksu pracy przez jego niezastosowanie oraz błędną

wykładnię i uznanie, że norma ta nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z

uwagi na fakt, że to Dyrektor Szkoły rozwiązał z powodem umowę o pracę z

naruszeniem przepisów prawa i tym samym — w ocenie Sądu — przepis ten nie

może być zastosowany względem powoda, przy czym pogląd ten nie może zostać

uznany za słuszny bowiem wykładnia tego przepisu nie wskazuje na to aby powód

mógł korzystać z ochrony prawnej w sytuacji naruszenia prawa przez stronę

przeciwną, szczególnie że naruszenie to jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na

jej oczywistą zasadność.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazała,

że „Przedstawione w niej zarzuty odnoszą się nie tylko do błędnej wykładni przepisów

prawa materialnego, ale również do ich niewłaściwego zastosowania w kontekście

aktualnych realiów społecznych, prawnych i edukacyjnych. Zasadniczym problemem,

który wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, jest utrwalona linia orzecznicza

oparta na uchwale z dnia 7 marca 1986 r. (sygn. akt III PZP 10/86), zgodnie z którą

art. 52 Kodeksu pracy nie znajduje zastosowania wobec nauczycieli mianowanych.

Orzeczenie to, choć historycznie istotne, zostało wydane w zupełnie odmiennych

warunkach społecznych i prawnych, które nie przystają do współczesnych wyzwań

związanych z funkcjonowaniem systemu oświaty. Od tamtego czasu nastąpiły istotne

zmiany w zakresie ochrony praw dziecka, odpowiedzialności zawodowej nauczycieli

oraz oczekiwań społecznych wobec kadry pedagogicznej. W tym kontekście literalne

I PSK 325/26

3

i bezrefleksyjne stosowanie uchwały z 1986 r. prowadzi do skutków nie tylko

nieproporcjonalnych, ale wręcz sprzecznych z aktualnymi standardami ochrony

dzieci oraz zasadami racjonalnego i odpowiedzialnego zarządzania placówką

oświatową. Z tego względu zachodzi pilna potrzeba wydania przez Sąd Najwyższy

orzeczenia, które nie tylko rozstrzygnie niniejszą sprawę, ale również wyznaczy nowy

kierunek wykładni przepisów prawa pracy w odniesieniu do nauczycieli mianowanych.

Orzeczenie to powinno uwzględniać współczesne realia, w tym konieczność

zapewnienia dyrektorom szkół skutecznych narzędzi reagowania w sytuacjach

poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych, zwłaszcza gdy w grę wchodzi

bezpieczeństwo dzieci”.

Powód, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu

Najwyższego przez stronę skarżącą, za pomocą jurydycznej argumentacji, że

zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanej w skardze

kwestii prawnej przy jej merytorycznym rozpoznawaniu.

Skarżąca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparła na

twierdzeniu o jej oczywistej zasadności. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie może

zostać przyjęta do rozpoznania bez przedstawienia, już na etapie przedsądu,

argumentacji uzasadniającej to twierdzenie.

W przypadku oparcia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., konieczne jest wykazanie

niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka sprzeczności wyroku z przepisami

prawa nie podlegającymi różnej wykładni (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC

2015 Nr 7-8, poz. 91). Dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

I PSK 325/26

4

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 3

października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967 i powołane tam orzecznictwo).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest przy tym oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonych przepisów

prawa nie jest wystarczający, gdyż nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Mimo bowiem nawet oczywistego

naruszenia prawa, wyrok może być prawidłowy (postanowienie Sądu Najwyższego

z 7 grudnia 2011 r., V CSK 113/11, LEX nr 1101690 i powołane tam orzecznictwo).

Skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w

przedstawionym wyżej rozumieniu.

Po pierwsze, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

zostały skonkretyzowane przepisy prawa, które – zdaniem skarżącej - zostały

naruszone w stopniu kwalifikowanym. Skarżąca ograniczyła się do ogólnych

sformułowań, a mianowicie, że „Orzeczenie Sądu Okręgowego oczywiście

niesprawiedliwe i w dodatku wydane z naruszeniem przepisów prawa”, oraz

odwołania do zarzutów powołanych w ramach podstaw skargi kasacyjnej. Taka

konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jest nieprawidłowa. Przytoczenie

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz sformułowanie wniosku o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie stanowią bowiem dwa odrębne elementy

konstrukcyjne skargi kasacyjnej, co wynika z art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy

wielokrotnie wskazywał, że skarga kasacyjna powinna być tak skonstruowana i

zredagowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw,

pozostałych elementów kreatywnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać (zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 sierpnia 2007 r., I PK 129/07, LEX nr

884974; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 9 kwietnia 2015 r., III PK

151/14, LEX nr 1678968).

Po drugie, skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie zawiera argumentacji prawnej uzasadniającej jej oczywistą zasadność.

Ogranicza się do stwierdzenia, że przyjęta i utrwalona wykładnia – bliżej

nieokreślonych we wniosku przepisów prawa – przestała być prawidłowa w

I PSK 325/26

5

aktualnych „realiach społecznych, prawnych i edukacyjnych”. Takie ogólnikowe

stwierdzenie nie jest wywodem prawnym wymaganym dla wykazania oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżąca nie sprecyzowała

co rozumie przez aktualne realia prawne, które w jej przekonaniu uzasadniają

odstąpienie od stanowiska przyjętego w uchwale Sądu Najwyższego z 7 marca 1986

r., III PZP 10/86, OSNC 1987 Nr 2-3, poz. 24. W konsekwencji nie wykazała również,

że zastosowanie przez Sąd Okręgowy wykładni zgodnej ze stanowiskiem przyjętym

w uchwale z 7 marca 1986 r. stanowiło nie tylko naruszenie prawa, ale rażące

(oczywiste) naruszenie.

Z podanych wyżej powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak

w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie reguły z art.

98 § 1, 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

[az]

[a.ł]