Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej powódki o uznanie umowy za pracę

Wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie

z powództwa M.M. przeciwko G.W. przy udziale Inspektora Państwowej Inspekcji

I PSK 341/26

2

Pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy i zapłatę, oddalił apelację powódki

wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 18 kwietnia 2024 r., w

którym oddalono powództwo.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: art. 22 § 1, § 11 i § 12

k.p.; art. 734 k.c.; art. 65 k.c. oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 300 k.p.; art. 5 k.c. w zw.

z art. 300 k.p.

Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do

rozpoznania, gdyż jest oczywiście uzasadniona, a Sądy obu instancji dopuściły się

istotnych i rażących uchybień w wykładni i stosowaniu przepisów prawa materialnego

i procesowego, które miały bezpośredni wpływ na wynik postępowania. Zdaniem

powódki Sądy błędnie zastosowały art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p., mimo że zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy, jednoznacznie wskazywał na wykonywanie pracy

przez powódkę w warunkach podporządkowania pracowniczego, w określonym

miejscu i czasie, pod nadzorem pozwanej, za wynagrodzeniem, co wyczerpywało

ustawowe cechy stosunku pracy. Pomimo powszechnie obowiązującej wykładni art.

22 k.p., Sądy obu instancji błędnie zakwalifikowały stosunek prawny stron jako

umowę zlecenia, naruszając tym samym zasadę praworządności procesowej

i materialnej. Co więcej, uczyniły to mimo uznania, że umowy zlecenia oraz

przedłożone do nich przez pozwaną rachunki były niewiarygodne, antydatowane i nie

odzwierciedlały rzeczywistego czasu pracy powódki.

Niezależnie od powyższego, przyjęcie skargi do rozpoznania powinno także

służyć eliminacji z obrotu prawnego orzeczenia niezgodnego z zasadami współżycia

społecznego i przeczącego ochronnej funkcji prawa pracy. Sprawa ma charakter

indywidualny, ale jej rażący charakter wymaga korekty na poziomie kasacji — z

uwagi na jaskrawe naruszenie podstawowych praw pracownika oraz obejście art. 22

§ 1 k.p. pod pozorem umów cywilnoprawnych.

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.

Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

I PSK 341/26

3

kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym

środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być

uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku

prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa

sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej

wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09; wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

Przypomnienie to było potrzebne, gdyż wniesiona przez powódkę skarga

kasacyjna nie stosuje się do tej konwencji. Skarżąca w istocie dąży do tego, aby Sąd

Najwyższy po raz kolejny rozważył wszystkie argumenty sprawy i przesądził, czy

strony połączyły się umową o pracę, czy też nie. Tego rodzaju działania nie

korespondują z instytucją przedsądu.

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie jest oczywiście

uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy

zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy

prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym,

polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał,

względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym

stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r.,

IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można

dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub

dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być

dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu

I PSK 341/26

4

Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52;

z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 nr 10, poz. 156).

Przymierzając wspomniane zasady do stanu rzeczy występującego

w rozpoznawanej sprawie, staje się jasne, że w ramach przedsądu nie da się uznać,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, to jest, że bez szczegółowej

analizy prawnej i badania zgromadzonego materiału dowodowego można

jednoznacznie uznać, że Sąd odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego.

Wręcz przeciwnie, już nawet pobieżna analiza prowadzi do wniosku, że Sąd ten

trafnie sklasyfikował rodzaj więzi prawnej łączącej strony. W każdym razie ocena

Sądu odwoławczego mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni prawa. Znaczy

to tyle, że należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto kierując się art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.

i art. 99 k.p.c.

[A.P.]

[a.ł]