Osoba prywatna kontra Skarb Państwa o odszkodowanie, 40 tys. zł. Sąd zasądził

Sąd Rejonowy w Białymstoku, wyrokiem z dnia 31 października 2024 r., w

sprawie z powództwa T.M. przeciwko Skarbowi Państwa — Izbie Administracji

Skarbowej w Białymstoku o odszkodowanie oraz w sprawie z powództwa M.M.

I PSK 359/26

2

przeciwko temu samemu pozwanemu o przywrócenie do służby, ewentualnie o

ustalenie i o odszkodowanie, w punkcie I zasądził od pozwanego na rzecz powódki

T.M. 40.000 zł tytułem odszkodowania, a w punkcie VI przywrócił powódkę M.M. do

Służby Celno-Skarbowej jako funkcjonariusza Izby Celno-Skarbowej w Białymstoku.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił

apelacje pozwanego wniesione w stosunku do obu powódek.

Prokuratoria Generalna zastępująca pozwanego domagała się przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż w sprawie z powództwa M.M. występuje

istotne zagadnienie prawne, które sprowadza się do pytania: Czy na podstawie

zastosowanego w sprawie 184 ust. 1 uKAS (ewentualnie art. 56 § 1 k.p.)

dopuszczalne jest przywrócenie do służby, ze skutkiem wstecznym oraz za

zamknięty okres czasu (to jest za okres pozostawania w stosunku pracowniczym),

funkcjonariusza służby celno- skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia

(został „ucywilniony") i wystąpił z roszczeniem o przywrócenie do służby na

dotychczasowych warunkach, lecz przed wydaniem prawomocnego wyroku w

sprawie ponownie wstąpił w stosunek służby?

W przypadku skargi kasacyjnej dotyczącej powódki T.M. pozwany twierdził,

że za jej przyjęciem do rozpoznania przemawia jej oczywista zasadność w zakresie

zarzutów sformułowanych w pkt 2,3,4 i 5. Zarzuty te opierają się na założeniu, że

Sąd odwoławczy dokonał wadliwej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku i nie

uchylił z urzędu rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w części w jakiej Sąd ten

orzekał ponad żądanie – gdyż powódka nie zgłosiła skutecznie roszczenia o zapłatę

40.000 zł z tytułu szkody związanej z otrzymywaniem zaniżonego świadczenia

emerytalnego. Dodatkowo zdaniem skarżącego oczywiście niewłaściwe

zastosowanie prawa materialnego polegało również na tym, że zasądzone

roszczenie zostało zgłoszone 23 października 2019 r., w sytuacji, gdy zostało ono

sformułowane po raz pierwszy w dniu 2 października 2024 r., a w konsekwencji

uznanie, że nie doszło do upływu terminu przedawnienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających jej przyjęcie do

rozpoznania.

I PSK 359/26

3

Jeśli chodzi o zagadnienie prawne mające uzasadniać przyjęcie do

rozpoznania skargi kasacyjnej w stosunku do powódki M.M., to należy zauważyć, że

zostało ono wyjaśnione przez Sąd Najwyższy w analogicznej sprawie zakończonej

wyrokiem z dnia 18 września 2025 r., III PSKP 24/25, LEX nr 4018201. W judykacie

tym przesądzono, że przywrócenie do służby nie działa wstecz. W rezultacie, biorąc

pod uwagę funkcje stawiane skardze kasacyjnej, a przede wszystkim zdominowanie

jej roli interesem publicznym, przejawiające się w przypadku przesłanki z art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c. w dążeniu do wyjaśnienia nowych albo kontrowersyjnych instytucji

prawnych, zrozumiałe staje się, że Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do

rozpoznania skargi kasacyjnej poddającej pod rozwagę zagadnienie prawne, w

sytuacji, gdy zostało ono w orzecznictwie wyczerpująco i jednolicie wyjaśnione. W

takim przypadku zagadnienie prawne nie charakteryzuje się „istotnością", czyli nie

jest doniosłe dla praktyki stosowania prawa, jak również nie wypływa na rozwój

określonych instytucji prawnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20

stycznia 2026 r., I PSK 83/26, LEX nr 4028748).

Nienależnie od tego należy dodać, że lektura uzasadnień wyroków wydanych

przez Sądy pierwszej i drugiej instancji nie pozwala na twierdzenie, że Sądy te

przywróciły powódkę do pracy ze skutkiem wstecznym. Wręcz przeciwnie, racjonalne

jest założenie, że posłużenie się konstrukcją „przywrócenie do służby" zostało

odwzorowane pracowniczym modelem przywrócenia do pracy, a ten nie zakłada

wstecznego reaktywowania stosunku pracy. Spostrzeżenie to również wyjaśnia, że

skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania na podstawie art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c. Staje się to zrozumiałe, jeśli uwzględni się, że skarga kasacyjna jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej

sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za

potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy

faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą.

W sprawie nie występuje też oczywista trafność skargi kasacyjnej dotyczącej

powódki T.M. Staje się to zrozumiałe, jeśli uwzględni się różnicę występującą między

żądaniem a jego uzasadnieniem. W sprawie nie ma wątpliwości, że dochodzona

przez powódkę kwota 40.000 zł jest należna z tytułu „ucywilnienia” jej zatrudnienia.

W takim kształcie powództwo to zostało zamanifestowane w pozwie. Prawdą jest, że

w trakcie postępowania wartość szkody została odniesiona do straty powstałej po

I PSK 359/26

4

stronie powódki w związku z zaniżeniem świadczenia emerytalnego. Nie jest jednak

tak, że uzasadnienie to stanowi nowe, oderwane od wcześniejszego roszczenie.

Oczywiste jest przecież, że „pozbawienie munduru” doprowadziło powódkę do

wymierzalnej szkody w zakresie wysokości świadczenia emerytalnego. Oba te

czynniki (przyczyna i skutek) zbiegają się w jedno roszczenie. Nie jest zatem tak –

co bezpodstawnie zakłada skarżący – że powódka zgłosiła dwa roszczenia, pierwsze

dotyczące szkody z tytułu dyskryminacji związanej z „ucywilnieniem” jej zatrudnienia

i drugie dotyczące szkody na świadczeniu emerytalnym. Spojrzenie z tej

perspektywy sprawia, że głoszona przez skarżącego oczywista zasadność skargi

kasacyjnej nie jest dostrzegalna.

W rezultacie, nie doszło do wykazania występowania przesłanek z art. 3989 §

1 pkt 1 i 4 k.p.c. Dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.

oraz art. 99 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]