Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala w sporze o równe wynagrodzenie z pielęgniarką

Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. zasądził od

pozwanego (…) Szpitala (…) w R. na rzecz powódki E.W. 55.061,73 zł tytułem

odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu od 1 lipca

2021 r. do 29 lutego 2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ustalił też,

że zasadnicze wynagrodzenie za pracę powódki wynikające z łączącego ją ze stroną

pozwaną stosunku pracy na dzień 29 lutego 2024 r. wynosi 8.186,53 zł brutto.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r. oddalił

apelację pozwanego.

Skargę kasacyjna oparto na:

I PSK 370/26

2

a) naruszeniu przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny

wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c. - za

sprawą nie odniesienia się w sposób szczegółowy przez Sąd drugiej instancji do

zgłoszonych w apelacji zarzutów pozwanego, co uniemożliwia prawidłowe

odczytanie przez strony i zweryfikowanie przez Sąd Najwyższy motywów prawnych

jakimi kierował się Sąd odwoławczy wydając zaskarżone orzeczenie, co powoduje,

że orzeczenie wymyka się spod kontroli jurydycznej i co stanowi istotne naruszenie

przepisów postępowania;

2. art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r.

o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz.U.

z 2019 r., poz. 2393 wraz z późn. zm.) - przez ich nieuwzględnienie i nie

przedstawienie przez Sąd pytania prawnego w zakresie zbadania zgodności z art. 65

ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2139

wraz z późn. zm.), skoro od odpowiedzi na zadane pytanie zależał wynik niniejszego

postępowania;

b) naruszeniu przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 9 § 1 k.p. - przez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie przez Sąd

woli stron kształtującej źródła prawa pracy w postaci porozumienia zbiorowego z dnia

9 kwietnia 2024 r. oraz dwóch porozumień indywidualnych, w których strony

dwukrotnie ukształtowały treść obowiązujących ich stosunków pracy;

2. art. 5a w zw. z załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 2139

wraz z późn. zm.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu,

iż pozwany nie zaliczył strony powodowej do grupy drugiej z uwagi na brak spełnienia

warunków formalnych, o których stanowi ustawodawca w podanym powyżej

załączniku do ustawy.

3. art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności

leczniczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 2190 wraz z późn. zm.) - przez ich

niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że pozwany jako szpital (…) wykonuje

działalność leczniczą polegającą nie tylko na udzielaniu świadczeń zdrowotnych (tak

I PSK 370/26

3

jak większość podmiotów leczniczych) ale także na realizacji zadań dydaktycznych i

badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia

i kwestia prowadzenia działalności dydaktycznej studentów kierunków medycznych

jako działalność statutowa wymaga, aby pracownicy medyczni wykazywali się jak

najwyższymi kwalifikacjami naukowymi, czego strona powodowa nie spełnia;

4. art. 183c § 1 i § 3 k.p. w zw. z art. 183d § k.p. - przez nieprawidłową wykładnię

i uznanie, że w stosunku do strony powodowej pracodawca naruszył zasadę

równego traktowania w zakresie wynagradzania, w sytuacji, gdy jak wykazało

postępowanie dowodowe strona powodowa nie posiada wyższego wykształcenia,

które jest bezpośrednio związane z przedmiotem działalności pozwanego (udzielanie

świadczeń zdrowotnych oraz działalność dydaktyczna i badawcza) oraz

zajmowanym przez stronę powodową stanowiskiem pracy, a pozwany jako

pracodawca uzależnił wysokość wynagrodzenia od posiadanego wykształcenia

także na wniosek organizacji związkowej strzegącej interesu prawnego strony

powodowej;

5. art. 78 § 1 k.p.. - przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na

pominięciu, iż pozwany był uprawniony do zróżnicowania wynagrodzenia strony

powodowej, ze względu na rodzaj wykonywanej pracy i kwalifikacje wymagane przy

jej wykonywaniu, w taki sposób, by uwzględniało to jakość i ilość świadczonej pracy.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ

skarga jest oczywiście uzasadniona, bowiem Sąd drugiej instancji rażąco naruszył

przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd zignorował stanowisko i zarzuty

strony pozwanej albo uznając je za niezasadne albo milcząc na ich temat, co

wskazuje, że nie zostały one szczegółowo i w pełni przeanalizowane i zweryfikowane

przez Sąd w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tym samym w ocenie

strony pozwanej Sąd odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie apelacji i nie odniósł

się szczegółowo do stanowiska pozwanego zawartego w skardze apelacyjnej, przez

co nie została wypełniona w sposób prawidłowy kontrola instancyjna wydanego

przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia. Naruszenie to miało istotny wpływ na

wydanie zaskarżonego orzeczenia (choć formalnie nastąpiło już po ogłoszeniu

wyroku). Równocześnie Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa materialnego,

bowiem oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnie zastosowanych lub niewłaściwe

zinterpretowanych przepisach prawa pracy. Ponadto Sąd drugiej instancji naruszył

także szereg przepisów Kodeksu pracy, czego konsekwencją było przyjęcie

I PSK 370/26

4

nieuzasadnionego poglądu, iż „przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu

przez pracodawcę przepisów kodeksu pracy”. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący dodał, że Sąd Okręgowy w sposób

nieuzasadniony w ślad za Sądem pierwszej instancji odmówił wystąpienia do

Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym wskazanym przez pozwanego,

w sytuacji gdy od rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego zależałby wynik

postępowania wobec podniesionych rozbieżności w zakresie ustalania minimalnych

wymogów dla określania wysokości wynagrodzenia pielęgniarek/położnych.

Sąd Najwyższy zważył:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność

podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.

Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego,

zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających

w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie

i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK

263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez

potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań.

Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne

w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52; z dnia z 22

marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). W przyczynie kasacyjnej

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez

I PSK 370/26

5

sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa

procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia

2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr

1215115). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Zauważyć należy, że w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie wskazał jakichkolwiek argumentów prawnych, świadczących

o tym, dlaczego zarzucane uchybienia mają jego zdaniem kwalifikowany charakter.

Waloru tego nie można bowiem przypisać sformułowaniu: „W ramach skargi

kasacyjnej pozwany zaprezentował argumenty wskazujące na oczywistą zasadność

skargi zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Niniejsza skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona i zasługuje na przyjęcie do rozpoznania przez Sąd Najwyższy z w/w

powodów”. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest

stanowisko, że w wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną, wyjaśniającą

w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie (postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 36/18, LEX nr 2508116; z dnia 29

maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120). Wywód prawny wskazujący, w czym

wyraża się ta „oczywistość" winien znaleźć się w uzasadnieniu wniosku

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., III UK 127/17, LEX nr

2496323). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może decydować

argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie został

wykorzystany dorobek orzecznictwa i doktryny w zakresie warunków prawnych, jakie

muszą zostać spełnione, aby można stwierdzić spełnienie przesłanek określonych

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przepisu tego nie wystarczy tylko powołać, lecz trzeba

mieć na uwadze, że dąży się do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego

przez zastosowanie nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest

stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

I PSK 370/26

6

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą

być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane

w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak

zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać

w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym

bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października

2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr

2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24

września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Skarga kasacyjna jest wszak

szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes

publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie

okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20

października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK

10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640;

z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527).

Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]