Były pracownik ANR o dodatkowe świadczenie. SN odrzucił skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 18 marca 2024 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy -

Śródmieścia w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 roku w

Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J.Ś. przeciwko K. w W. o

świadczenie odszkodowawcze w punkcie 1. zasądził od K. w W. na rzecz J.Ś.

kwotę 47 512,32 zł (czterdzieści siedem tysięcy pięćset dwanaście złotych i

trzydzieści dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1

września 2017 r. do dnia zapłaty; w punkcie 2. zasądził od K. w W. na rzecz J.Ś.

kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu

kosztów procesu; w punkcie 3. nadał wyrokowi rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 15 837,44 zł (piętnaście tysięcy osiemset trzydzieści siedem

I PSK 395/26

2

złotych i czterdzieści cztery grosze).

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie po

rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z

powództwa J.Ś. przeciwko K. w W. o odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego

K. w W. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 18 marca

2024 r. w punkcie 1. oddalił apelację; w punkcie 2. zasądził od pozwanego K. w W.

na rzecz powoda J.Ś. kwotę 1350,00 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych)

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie za czas po upływie tygodnia od ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty.

Od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie skargę kasacyjną złożył

pozwany K. w W. podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego: 1) art. 295 §

1 pkt 1 k.p. w zw. z art. 295 § 2 k.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie a priori,

że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej stanowi czynność przedsięwziętą

bezpośrednio w celu dochodzenia lub zaspokojenia roszczenia, a w konsekwencji

przyjęcie, że przerywa bieg przedawnienia roszczenia w sprawie o zapłatę, w

sytuacji gdy nie każdy wniosek o obyczajami, w szczególności wobec podniesienia

przez pozwanego zarzutu przedawnienia; 2) art. 295 § 1 pkt 1 k.p. w zw. z art. 84

k.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że zawezwanie do próby ugodowej

obejmującej bezwarunkowe żądanie zapłaty pełnej kwoty należności głównej wraz

z odsetkami, bez jakichkolwiek propozycji ugodowych, mając na względzie

charakter roszczenia, którego nie można się zrzec, mogło stanowić czynność

przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia

lub zabezpieczenia roszczenia skutkującą przerwaniem biegu przedawnienia.

Podczas gdy instytucja zawezwania do próby ugodowej nie stanowi swego rodzaju

wezwania do zapłaty roszczeń, będących pod prawną ochroną przed zrzekaniem

się i jako takie nie mogą korzystać ze skutków przewiedzianych w art. 295 k.p.;

3) art. 295 § 1 pkt 1 k.p. w zw. z art. 54a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o

finansach publicznych („u.f.p."), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że

jednostka sektora finansów publicznych miała obowiązek sporządzenia

wyjściowych propozycji ugodowych i mogła zawrzeć zgodnie z prawem ugodę w

niniejszej sprawie bez wcześniejszej pisemnej analizy skutków ugody dla tej

jednostki. Tymczasem, jednostka sektora finansów publicznych jest zobowiązana

I PSK 395/26

3

do sporządzenia pisemnej analizy skutków prawnych ugody i wzajemnych ustępstw

przed zawarciem ugody, a do zawarcia ugody na zasadach określonych w art. 54a

u.f.p. nie może dojść np. w przypadku gdyby należność główna nie była

kwestionowana, a rozważane były wyłącznie rezygnacja z części należności lub

należności ubocznych (odsetek); 4) § 15 Regulaminu wynagradzania pracowników

Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 18 marca 1992 roku, poprzez nieprawidłową

wykładnię polegającą na odejściu od literalnego znaczenia aktu prawnego - § 15

Regulaminu wynagradzania pracowników ANR i uznanie, że przepis swoim

zakresem zastosowania obejmował również sytuacje, w których stosunek pracy

wygasa z przyczyn niezależnych od pracodawcy; 5) § 15 Regulaminu

wynagradzania pracowników Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 18 marca 1992

roku w zw. z art. 42 § 3 k.p. i art. 51 ust. 7 pkt 2 pwuKOWR, poprzez nieprawidłową

wykładnię i nieusprawiedliwionym uznaniu, że ustanie stosunku pracy w niniejszej

sprawie spełniało przesłanki wypłaty dodatkowego świadczenia pieniężnego,

ponieważ zaproponowane warunki pracy i płacy stanowiły radykalne obniżenie

wynagrodzenia, co uzasadniało odmowę przyjęcia warunków pracy i pracy przez

powoda i jako takie stanowiło przyczynę dotyczącą pracodawcy.

Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które

miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 185 i art. 185 § 11 k.p.c. poprzez

niepoddanie pod rozstrzygnięcie Sądu, celu i intencji wzywającego do próby

ugodowej ani okoliczności sprawy, także w kontekście nadużycia uprawnienia

procesowego i czynności procesowej sprzecznej z dobrymi obyczajami.

W konsekwencji błędnej oceny, że badanie ww. okoliczności leżało w wyłącznej

kompetencji sądu prowadzącego postępowanie pojednawcze, postępowanie w

niniejszej sprawie nie doprowadziło do ustalenia i oceny wszystkich istotnych

okoliczności niniejszej sprawy, w tym do nierozpoznania podniesionego zarzutu

przedawnienia. Sąd orzekający w sprawie o zapłatę zobowiązany był do

stosowania ww. przepisów postępowania, w zakresie zbadania czy wniosek o

zawezwanie do próby ugodowej mógł skutecznie przerwać bieg terminu

przedawnienia - jako czynność przedsięwzięta bezpośrednio w celu zaspokojenia

roszczenia.

I PSK 395/26

4

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał,

że jest ona oczywiście zasadna gdyż w świetle treści uzasadnienia do uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2025 r. w sprawie sygn.

akt III CZP 22/24, Sąd Najwyższy uznał, że „w postępowaniu rozpoznawczym

istnieje miarodajna możliwość wyjaśnienia, w jakim celu złożono wniosek o

zawezwanie do próby ugodowej. To bowiem w tym postępowaniu sąd ma

instrumenty, aby ocenić, czy w świetle art. 123 § 1 pkt 1 k.c., w okolicznościach

danej sprawy, zawezwanie do próby ugodowej spowodowało przerwanie biegu

przedawnienia, czy też dochodzone roszczenie uległo przedawnieniu. Zasadą

winno być przyjęcie, że złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej

skutkuje przerwaniem biegu przedawnienia, jednak w okolicznościach konkretnej

sprawy cel wniosku może zostać podważony. Wówczas oceny wymagać będą

zewnętrzne (obiektywne) okoliczności złożenia tego wniosku"1. Sąd Najwyższy w

treści uzasadnienia wskazał konkretną argumentację, z powodu której to właśnie

sąd rozpoznawczy ma odpowiednie instrumenty do zbadania celu zawezwania do

próby ugodowej i okoliczności w jakich wniosek został wywiedziony. W świetle

takiego rozstrzygnięcia Sadu Najwyższego, nie ulega wątpliwości, że sąd meriti w

niniejszej sprawie miał obowiązek dokonać oceny skutków zawezwania do próby

ugodowej a nie sąd prowadzący postępowanie pojednawcze. Jedynie sąd

rozpoznawczy miał narzędzia do tego by ocenić, czy wierzyciel rzeczywiście miał

na celu dochodzenie roszczenia. Skarżący wskazał, że istnieje potrzeba wykładni

przepisu art. 295 k.p. w związku z art. 185 k.p.c. budzących poważne wątpliwości,

które powodują rozbieżności w orzecznictwie w kontekście, czy właściwy do

badania celu i intencji wzywającego do próby ugodowej jest wyłącznie sąd

pojednawczy, czy sąd rozpoznający sprawę co do istoty.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie lub innemu

Sądowi równorzędnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

za wszystkie instancje wraz z wnioskiem o orzeczenie o zwrocie spełnionego

świadczenia na zasadzie art. 39815§ 1 w zw. z art. 415 k.p.c., ewentualnie,

uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i rozstrzygnięcie o

I PSK 395/26

5

kosztach procesu za wszystkie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

według norm przepisanych, a także z orzeczeniem o zwrocie spełnionych

świadczeń na zasadzie art. 39816 w zw. z art. 415 k.p.c. Niezależnie od wybranego

rozstrzygnięcia pozwany wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej wedle

norm przepisanych i podtrzymał uprzednio sformułowany wniosek o zasądzenie na

jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm

przepisanych za postępowanie w obu instancjach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; wyznaczenie rozprawy w

niniejszej sprawie; zasądzenie od Pozwanego w każdym z przypadków

rozstrzygnięcia na rzecz Powoda kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do

dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Ponadto

zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej,

skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Skarżący ma więc obwiązek skonkretyzować przyczynę

uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i ją uzasadnić.

Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie

przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca

I PSK 395/26

6

zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Skarżący sformułował wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

nie wskazując jednak przesłanki kasacyjnej wynikającej z treści art. 3989 § 1 pkt 1-4

k.p.c. Nie jest więc jasne, jakie przyczyny kasacyjne, według skarżącego,

uzasadniają przyjęcie skargi do rozpoznania. Takie uchybienie uniemożliwia

zbadanie zasadności wniosku. Nie jest bowiem rolą Sądu Najwyższego domyślanie

się, którą przesłankę kasacyjną skarżący dostrzega, ani poszukiwanie w

uzasadnieniu skargi argumentów pozwalających na przyporządkowanie stanowiska

skarżącego do jednej z przyczyn kasacyjnych.

Nawet jeśliby przyjąć, że przesłankami przyjęcia skargi kasacyjnej są

oczywista zasadność oraz potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości, które powodują rozbieżności w orzecznictwie, to skarżący nie zdołał

wykazać ich istnienia w okolicznościach tejże sprawy.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wypowiadano

się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (por. zob. wśród wielu m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr

449007; z 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK

38/08, LEX nr 404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392). Skarga

kasacyjna służy kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem

weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego

I PSK 395/26

7

orzeczenia). Wskazano tam m. in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w

przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie

rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu

usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym

nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek

zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji

sądowej. Tym samym skarga kasacyjna pełni funkcję kontrolną i gwarancyjną,

skupiając się na kwestiach o znaczeniu ogólnosystemowym, a nie wyłącznie na

indywidualnym interesie strony.

Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy

zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy

prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym

polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w

orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał,

względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym

stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r.,

IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można

dostrzec bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia dłuższych badań lub

dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być

dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 Nr 3,

poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 Nr 10, poz. 156).

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów

prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w

dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej

wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz

przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i

poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem

I PSK 395/26

8

stosowania prawa. Chodzi naturalnie o przypadki, gdy przepis nie doczekał się

jeszcze wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które skarżący powinien przytoczyć. Skarżącego obciąża

obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej

wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają

poważne wątpliwości interpretacyjne. (zob. Postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 19 grudnia 2018 r., I UK 492/17, LEX nr 2604272).

Analiza skargi kasacyjnej oraz materii przedmiotowej sprawy prowadzi do

wniosku, że kasacja złożona w niniejszej sprawie została potraktowana przez

Pozwanego jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. W skardze Pozwany podnosi te same

okoliczności i zarzuty co w toku postępowania przez Sądem Rejonowym i

Okręgowym. Brak jest w niej wykazania, że orzeczenie Sądu Okręgowego jest

wadliwe, nieważne, czy też wymaga analizy pod kątem ochrony interesu

publicznego, jednolitości orzecznictwa, czy tez prawidłowej wykładni przepisów

prawa. Przeciwnie, z orzeczenia Sądu Okręgowego wynika, iż wpisuje się ono w

ugruntowaną linię orzeczniczą, jest oparte na dorobku Sądu Najwyższego, również

tym najnowszym, jak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2025 r., III CZP

22/24. W związku z powyższym, wniesiona skarga kasacyjna nie spełnia

ustawowych przesłanek dopuszczalności i nie jest uzasadniona potrzebą

zapewnienia jednolitego stosowania prawa oraz eliminacji orzeczenia obarczonego

istotnymi wadami prawnymi. Dotychczasowy dorobek orzeczniczy jednoznacznie

rozstrzyga wszystkie kwestie, zakwalifikowane przez skarżącego w skardze

kasacyjnej, jako zagadnienia, które powinny być ponownie przedmiotem rozważań

Sądu Najwyższego. Oczywiste jest zatem, że ich problematyka została

wszechstronnie wyjaśniona, zaś samo orzeczenie Sądu Okręgowego wpisuje się w

aktualną linię orzeczniczą, która w sposób jednolity zaczęła być stosowana przez

sądy powszechne w sporach pomiędzy byłymi pracownikami Agencji

Nieruchomości Rolnych a Pozwanym przy rozpoznaniu składanych przez nich

pozwów o odszkodowanie oparte o § 15 Regulaminu wynagradzania pracowników

Agencji Nieruchomości Rolnych.

I PSK 395/26

9

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.,

odrzucił skargę kasacyjną.

M.G.

[a.ł]