Wina współpracownika ustalona w sprawie karnej. SN nie przyjął skargi pracownicy

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2023r., IV P 496/18 Sąd Rejonowy w Opolu

zasądził od pozwanego W.S. a na rzecz powódki A.K. kwotę 44.000 zł tytułem

zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 września

2020 r. do dnia zapłaty (pkt I.); zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę

1.939,13 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od dnia 4 września 2020 r. do dnia zapłaty (Pkt II.); w pozostałym zakresie

powództwo oddalił (pkt III.); wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej

I PSK 40/26

2

wykonalności do kwoty 1.850 zł (pkt IV.); zasądził od pozwanego na rzecz powódki

kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 7 czerwca 2024 r., V Pa 4/24,

zmienił zaskarżony wyrok w punktach: I,II,IV,V i VI w ten sposób, że powództwo

oddalił oraz odstąpił od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego na

rzecz pozwanego (pkt I.); w pozostałej części oddalił apelację odstępując od

postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego (pkt II.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódka zarzuciła

naruszenie: 1. art. 378 §1 k.p.c.; 2. 233 §1 k.p.c.; 3. art. 120 k.p. w zw. z art. 300

k.p. w zw. art. 361 k.c.; 4. art. 415 k.c., art. 444 § 1 i 2 k.c., art. 445 k.c. w zw. z art.

300 k.p. i w związku z art. 15 k.p. oraz art. 94 pkt 4 k.p. w związku z art. 207 § 1 i §

2 k.p.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła

występowaniem istotne zagadnienia prawnego sprowadzającego się do

wyjaśnienia kwestii, czy o zasądzenie na drodze postępowania cywilnego roszczeń

uzupełniających może zostać pozwany pracodawca, który nie przestrzegał

przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, co w konsekwencji

doprowadziło do powstania szkody na skutek wypadku przy pracy. Mając na

względzie fakt, że w powódka wykazała związek przyczynowy pomiędzy

zdarzeniem będącym wypadkiem przy pracy a powstaniem szkody

Skarżąca podniosła także oczywistą zasadność skargi kasacyjnej polegającą

na oczywistym naruszeniu przepisów prawa, tj. art. 378 §1 k.p.c. poprzez

dokonanie pozornej kontroli odwoławczej, a ponadto niewłaściwe zastosowanie

normy wynikającej z art. 11 k.p.c. i przyjęcie, że pracodawca zostaje zwolniony z

odpowiedzialności za wypadek przy pracy w sytuacji, gdy pracownikowi tego

pracodawcy w związku z wypadkiem przy pracy udowodniona została wina w

postępowaniu karnym. Skarżąca stwierdziła, że zaskarżony wyrok w sposób

niewątpliwy i widoczny na pierwszy rzut oka narusza prawo materialne tj. przepisy

art. 415 k.c., art. 444 § 1 i 2 k.c., art. 445 k.c. w zw. z art. 300 k.p. i w związku z art.

15 k.p. oraz art. 94 pkt 4 k.p. w związku z art. 207 § 1 i § 2 k.p.

I PSK 40/26

3

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie w przypadku

uznania przez Sąd Najwyższy, że wskazane naruszenie przepisów postępowania

jest nieuzasadnione, na podstawie art. 39816 k.p.c. wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie od

pozwanego na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; zasądzenie

od strony powodowej, na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych,

oraz w przypadku przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania

o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od strony powodowej, na

rzecz strony pozwanej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów

zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie kwalifikuje się do jej przyjęcia i

merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na

etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z

art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

I PSK 40/26

4

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie

oparty został na dwóch przesłankach: występowania w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz jej oczywistej zasadności

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Należy więc przypomnieć, że powołując się na przesłankę, jaką jest istnienie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, należy w uzasadnieniu wniosku

sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić argumenty prawne, które

wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu - czego strona

skarżąca w ogóle nie uczyniła. Zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym

wymaganiom, a mianowicie:

1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń;

2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu;

3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i

4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne)

wątpliwości.

I PSK 40/26

5

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w

związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), a także w

związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, Legalis nr 490620; postanowienia Sądu

Najwyższego: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, Legalis nr 797138; z 27 lutego

2019 r., I CSK 447/18, Legalis nr 1880000 i 28 stycznia 2021 r., III PSK 19/21,

Legalis nr 2528902). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis

prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego

rozstrzygnięcia w jego sprawie (tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28

listopada 2003 r., II CK 324/03, Legalis nr 261010; z 13 lipca 2007 r., III CSK

180/07, Legalis nr 158082; z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, Legalis nr 174062; z

20 lutego 2019 r., IV CSK 351/18, Legalis nr 1875501; z 12 lutego 2021 r., IV CSK

437/20, Legalis nr 2555688 oraz z 9 marca 2021 r., III CSK 219/20, Legalis nr

2540231). Ponadto "istotne zagadnienie prawne" jest istotne w tym znaczeniu, że

nie było dotychczas rozważane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a zatem jego

rozstrzygnięcie miałoby znaczenie dla praktyki orzeczniczej sądów - tylko wtedy

wykazany zostałby publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej, której

podstawowym celem jest wkład w rozwój prawa i zapewnienie jednolitości jego

sądowej wykładni (postanowienia Sadu Najwyższego: z 3 kwietnia 2008 r., II PK

351/07, Legalis nr 170164; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17, Legalis nr

1781391 i z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17, Legalis nr 1781827). Istotne

zagadnienie powinno się charakteryzować "nowością", która uzasadniałaby

I PSK 40/26

6

potrzebę jego analizy ze strony Sądu Najwyższego (T. Szanciło (red.), Kodeks

postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1-45816. Tom I. Wyd. 2,

Warszawa 2023).

Skarżąca nie wypełniła rozumianej w powyższy sposób przesłanki

przedsądu. W sformułowanym przez siebie zagadnieniu nie tylko nie wskazuje

żadnego przepisu, w oparciu o które je konstruuje ale też tej przesłanki w nie

uzasadnia, co sprawia, że problem nie może zostać poddany merytorycznej

kontroli.

Drugą ze wskazanych w skardze kasacyjnych przesłanek, mających

uzasadniać wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jest jej oczywista

zasadność. Należy więc przypomnieć, że w motywach wniosku opartego na tej

przesłance przedsądu powinien być zawarty wywód prawny wyjaśniający, w czym

wyraża się owa oczywistość i przedstawione argumenty na poparcie twierdzeń

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr

198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r.,

III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3

kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08,

LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania pogłębionej analizy przepisów prawa i doszukiwania się ich znaczenia

(tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03,

LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008

r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21

maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

I PSK 40/26

7

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008

r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z

9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Zwrócić także należy uwagę, że Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2

k.p.c., jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek

zakresie dowodów, lecz także badanie, czy sąd drugiej instancji nie przekroczył

granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi

kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej

instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego

zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego

sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18, LEX nr 2645127).

Sąd drugiej instancji przyjął, że zgromadzone w sprawie dowody, przeczą

zdecydowanie możliwości przyjęcia założenia o zawinieniu pracodawcy. Sąd

Okręgowy stwierdził, że zarówno wina i sprawstwo współpracownika P.M. zostało

ustalone w postępowaniu karnym, w którym orzeczono również o obowiązku

naprawienia przez niego szkody. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd

odwoławczy przyjął, że pracodawca nie odpowiada w każdym przypadku za szkody

powstałe na terenie zakładu pracy, a w ocenianej sprawie powódka może kierować

ewentualne roszczenia wobec P.M..

Sformułowane przez skarżącego przesłanki przejęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania zmierzają w istocie do podważenia tych ustaleń, co jak wskazywano

powyżej, na etapie postępowania przed Sądem Najwyższym nie jest dopuszczalne.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1

k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

I PSK 40/26

8

[i.t.]

[SOP]