Osoba prywatna kontra Skarb Państwa o zapłatę, 34 tys. zł

W wyroku z 27 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Pa 47/25, Sąd Okręgowy – Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze – w sprawie z powództwa T. M.

przeciwko Skarbowi Państwa – Izbie Administracji Skarbowej w Zielonej Górze o

zapłatę – oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z 12 marca 2025 r., sygn. akt

IV P 8/25, w którym Sąd Rejonowy zasądził od Skarbu Państwa - Izby Administracji

Skarbowej w Zielonej Górze na rzecz strony powodowej kwotę 34 258 zł wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się wyroku do dnia

zapłaty - tytułem odprawy, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą

kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

I PSK 405/26

2

wskazano, że w sprawie ujawniła się potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów – art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, przy czym rozbieżności wywołuje

zagadnienie „czy poprzedzona uchwałą Sądu Najwyższego z 6 lutego 2024 r., sygn.

akt III PZP 2/23 niejednolitość orzecznictwa w sprawach o odprawę pieniężną

stanowi wyjątkową okoliczność w rozumieniu art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie

Celnej (i jego odpowiednika art. 252 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o

Krajowej Administracji Skarbowej), usprawiedliwiającą nieuwzględnienie terminu

przedawnienia roszczenia…”, a także kwestia podmiotu uprawnionego do

nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia, przy czym: - według jednej linii

orzeczniczej, opartej na wykładni językowej art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej

(oraz stanowiącego jego odpowiednik art. 252 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada

2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej), jest do tego uprawniony wyłącznie

kierownik jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona, - według linii

konkurencyjnej, uprawnienie to przysługuje również sądowi powszechnemu. Ten

problem prawny dostrzeżono, lecz nie rozstrzygnięto w nauce prawa (M. Wieczorek,

5. Przedawnienie roszczeń o uposażenie i innych należności pieniężnych (w:)

Zatrudnienie funkcjonariuszy publicznych na podstawie stosunku służbowego, red.

K. W. Baran, J. Dobkowski, W. Witoszko, Warszawa 2024).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w

sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

I PSK 405/26

3

uzasadniony potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki

przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Strona skarżąca – opierając wniosek o przyjęcie jej skargi do rozpoznania na

przyczynie przyjęcia skargi określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – powinna nie

tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym

polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z

podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości. Konieczne jest

opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Jeżeli

zaś skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to

zobowiązany jest przytoczyć te orzeczenia Sądów, przy czym musi wykazać, że

występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo

wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji sprzeczna jest z

jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Chodzi

przy tym o różnice w wykładni przepisu prawa, a nie o dysonans w jego

zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele, jakie ma do spełnienia

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także

wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu

na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 października

2012 r., III SK 15/12, LEX nr 1228636; 27 sierpnia 2021 r., III CSK 19/21, LEX nr

3400487), argumenty wskazujące na konieczność wypracowania reguł dotychczas

nieomówionych w orzecznictwie i doktrynie oraz by wyjaśnienie tej kwestii mogło

mieć bezpośrednie znaczenie dla rozwoju prawa - a w następstwie, aby doszło do

spełnienia wskazanego publicznego celu skargi kasacyjnej.

Uwzględniając przedstawione wyżej założenia interpretacyjne, Sąd

Najwyższy stwierdza, że skarżący nie przedstawił potrzeby wykładni przepisów

prawnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Zasadność wykładni przepisów

prawnych występuje, jeżeli co do konkretnego przepisu prawnego brak jest

jednolitego orzecznictwa, zwłaszcza Sądu Najwyższego, albo też przyjęta i

dominująca wykładnia jest oczywiście błędna lub kontrowersyjna. Podnoszone we

I PSK 405/26

4

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości dotyczące

możliwości nieuwzględnienia terminu przedawnienia wynikającego z art. 165 ust. 2

ustawy o Służbie Celnej (i jego odpowiednika art. 252 ust. 2 ustawy o Krajowej

Administracji Skarbowej) usprawiedliwionej wydaniem uchwały Sądu Najwyższego

z 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23, OSNP 2024, nr 7, poz. 69), a także podmiotu

uprawnionego do nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia jest jednolicie

dekodowana w judykaturze.

W powołanej uchwale z 6 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy przesądził, że

funkcjonariuszowi służby celnej, który zgodnie z art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 16

listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji

Skarbowej stał się funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej pełniącym służbę w

jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i który następnie przyjął propozycję,

o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe warunki zatrudnienia

na podstawie umowy o pracę, stając się zgodnie z art. 171 ust. 1 wyżej

wymienionej ustawy pracownikiem zatrudnionym w Krajowej Administracji

Skarbowej na podstawie umowy o pracę, przysługuje - w związku z zakończeniem

służby - prawo do odprawy pieniężnej (art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia

2009 r. o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i

4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej). W

uzasadnieniu uchwały z 6 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że zawierając

umowę o pracę strony stosunku służbowego, jednocześnie przyjmują, iż ulega

zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy

funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak „przekształcenie”, w

którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, czyli przykładowo jak w

odnowieniu z art. 506 k.c. (m.in. P. Drapała, Cywilne prawo - zobowiązania -

przelew wierzytelności - świadczenie w miejsce wykonania (cessio in solutum).

Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2008 r., I CSK 100/08,

OSP 2010, nr 3, s. 31), lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega

zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy).

Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór

między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a

wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie

I PSK 405/26

5

oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji

stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie

zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z

dotychczasowej służby. Według Sądu Najwyższego były funkcjonariusz celny ma

prawo do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o

Krajowej Administracji Skarbowej w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 Przepisów

wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Podstawa do

przyjęcia poglądu o przysługiwaniu odprawy w takiej sytuacji wynika z

prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawowych, uwzględniającej zasadę

równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne. Sąd

Najwyższy stanął zatem na stanowisku, zgodnie z którym, mimo że prawo do

odprawy nie wynika wprost z art. 170 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o

Krajowej Administracji Skarbowej, konieczne jest odstąpienie od jego wykładni

językowej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej. Taka możliwość wynika z

analizy orzeczeń Sądu Najwyższego, w których podkreśla się trafnie, że odejście

od wyników wykładni językowej jest uzasadnione wtedy, gdy prowadzi ona do

absurdu albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, lub gdy

zachodzi sprzeczność jej wyników z podstawowymi założeniami systemu prawnego,

albo niemożność jej akceptacji ze względów moralnych, jak również społecznych

(uchwały Sądu Najwyższego z: 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005

Nr 3, poz. 42; 20 lipca 2005 r., I KZP 18/05, OSNKW 2005 Nr 9, poz. 74; 23 maja

2012 r., OSNC 2012, Nr 10, poz. 118; 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, OSNP 2024 Nr

7, poz. 69; wyroki Sądu Najwyższego z: 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999

Nr 1, poz. 7; 21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005 nr 7-8, poz. 137; 18 stycznia

2008 r., V CSK 351/07, OSNC 2009 Nr 3, poz. 44; 17 maja 2023 r., I PSKP 20/22,

OSNP 2024 Nr 1, poz. 3). W ocenie Sądu Najwyższego odprawa w służbach

mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej

Polskiej. Jest to dodatkowym uzasadnieniem dla jej wypłaty osobie, która w sposób

niezawiniony i wbrew swojej woli służbę tę kończy. W przypadku funkcjonariusza,

którego służba na skutek przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia na

stanowisku w ramach korpusu służby cywilnej uległa zakończeniu i który utracił

szereg uprawnień składających się na tzw. "prawo do munduru", konieczne jest

I PSK 405/26

6

zrekompensowanie mu dotychczasowych szczególnych warunków służby

związanych z pracą w formacji mundurowej. Sąd Najwyższy wskazał, że art. 64 ust.

2 Konstytucji RP jest uznaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego podstawą

uzasadniającą przyznanie świadczenia funkcjonariuszom (uchwała siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006 nr 15-

16, poz. 227). Sytuacja takiego funkcjonariusza nie może być gorsza od sytuacji

funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł wobec niezaproponowania lub

odrzucenia zatrudnienia w formie pracowniczej, podczas gdy obaj tracą swój status

funkcjonariusza oraz związane z nim uprawnienia. Sam fakt nawiązania stosunku

pracowniczego z Krajową Administracją Skarbową nie poprawia sytuacji byłego

funkcjonariusza na tyle, aby uznać, że wyłącza prawo do odprawy. Wskazać

bowiem należy, że jego sytuacja nie różni się zasadniczo od sytuacji

funkcjonariusza, który przed wygaśnięciem stosunku służbowego znalazł nową

pracę i nawiązał stosunek pracy bezpośrednio po wygaśnięciu stosunku

służbowego, a przecież w tym drugim przypadku przysługiwałaby mu odprawa na

podstawie art. 170 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej

Administracji Skarbowej.

Zgodnie z art. 163 ust. 4 uchylonej ustawy o Służbie Celnej

funkcjonariuszowi służby stałej zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem

lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, przysługuje odprawa na zasadach i w

wysokości określonych w ust. 1-3 tego artykułu. Przepis ten odnosi się

bezpośrednio do zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej, nie zaś do

likwidacji i przekształcenia całej Służby, nie budzi jednak wątpliwości Sądu

Najwyższego, że w takiej sytuacji, jak będąca podstawą dla rozpatrywanego

zagadnienia prawnego, do funkcjonariusza per analogiam znajdzie odpowiednie

zastosowanie art. 170 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej

Administracji Skarbowej, który przyznaje świadczenia należne w związku ze

zniesieniem lub reorganizacją jednostki w rozumieniu ustawy o Służbie Celnej.

Wynika to ze wskazanego powyżej faktu tożsamości sytuacji funkcjonariusza,

którego stosunek służbowy wygasł z uwagi na nieprzyjęcie zaproponowanych

warunków, jak również z uwagi na ich przyjęcie i nawiązanie w miejsce wygasłego

stosunku służbowego, stosunku pracy. Tym samym funkcjonariuszowi należna jest

I PSK 405/26

7

odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej (postanowienie Sądu

Najwyższego z 25 września 2024 r., III PSK 46/24, LEX nr 3777582).

W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił zatem powody,

dla których nie można zaakceptować stanowiska skarżącego (to, że powódce nie

należy się odprawa pieniężna - przekształceniowa), a tym samym wyznaczył

standard interpretacyjny, który obecnie nie znajduje uzasadniania dla odmiennej

wykładni niż ta zaprezentowana w uchwale. Kwestia wpływu powyższej uchwały na

terminy wymagalności roszczeń o odprawę doczekała się interpretacji Sądu

Najwyższego, zgodnie z którą przyjmuje się, że podjęcie przez Sąd Najwyższy

uchwały z 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23, OSNP 2024, nr 7, poz. 69) miało jedynie to

znaczenie, że wyjaśniło wątpliwości dotyczące prawa do odprawy pieniężnej dla

pracownika zatrudnionego w Krajowej Administracji Skarbowej będącego wcześniej

funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej. Niemniej jednak Sąd Najwyższy w

uchwale tej podzielił jedynie poglądy i argumentację wyrażone m.in. w wyroku z 17

maja 2023 r. (I PSKP 20/22, OSNP 2024, Nr 1, poz. 3). Uchwała w sprawie III PZP

2/23 nie kreowała zatem nowego stanu prawnego, a odnosiła się do

skonkretyzowanej kwestii prawnej. Nie można więc przyjmować, że dopiero od

podjęcia uchwały III PZP 2/23 w dniu 6 lutego 2024 r. roszczenia "ucywilnionych"

funkcjonariuszy o odprawę stawały się wymagalne.

Zagadnienie związane z terminami przedawnienia szczegółowo wyjaśnił Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 września 2025 r., III PSK 131/25,

(niepublikowanym) wskazując, że w sprawach o zasądzenie odprawy z tytułu

zwolnienia ze służby zastosowanie znajdują przepisy szczególne w rozumieniu art.

118 k.c. Zgodnie z art. 165 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, który stanowił, iż

roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności

pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie

stało się wymagalne. Identyczne z tym przepisem brzmienie ma art. 252 ust. 1

obowiązującej ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej; także Kodeks pracy

(choć powyższe przepisy stanowią lex specialis w stosunku do rozwiązań

przyjętych na gruncie art. 291–295 k.p.; R. Bucholski (w:) Ustawa o Krajowej

Administracji Skarbowej. Komentarz, red. A. Melezini, K. Teszner, Warszawa 2024,

art. 252), przewiduje 3-letni okres przedawnienia, stanowiąc w art. 291 § 1 k.p., że

I PSK 405/26

8

roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w

którym roszczenie stało się wymagalne. Należy zatem uznać, że roszczenie

„ucywilnionego” funkcjonariusza o odprawę ulega przedawnieniu z upływem 3 lat

od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Generalnie - za początek biegu terminu przedawnienia należy uznać dzień,

w którym uprawniony mógł żądać spełnienia świadczenia (zob. też wyrok

Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 2895/21, LEX nr

3197691). W odniesieniu do wielu świadczeń pracowniczych termin ich spełnienia

wynika wprost z przepisów prawa pracy - Kodeksu pracy, układu zbiorowego pracy

bądź regulaminu wynagrodzenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego

2026 r., I PSK 155/26, LEX nr 4032350). W takim przypadku termin ten jest

jednocześnie dniem wymagalności roszczenia. Natomiast jeżeli termin spełnienia

świadczenia nie został w powyższy sposób określony ani nie wynika z właściwości

zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu

dłużnika do jego wykonania (art. 455 k.c. w związku z art. 300 k.p.; A. Kidyba (w:)

Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, Gdańsk

2025, art. 473). W wielu przypadkach sprecyzowanie terminu wymagalności

roszczenia nastąpiło dzięki orzecznictwu Sądu Najwyższego, na przykład w

odniesieniu do takich kwestii jak wymagalność roszczenia o udzielenie urlopu

wypoczynkowego i o ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (A.

Kosut (w:) K.W. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 94-3045,

Warszawa 2025, komentarz do art. 291, pkt 5). W kontekście odprawy emerytalnej

zgodnie i trafnie wskazuje się, że terminem wymagalności roszczenia o taką

odprawę jest dzień ustania zatrudnienia (postanowienia Sądu Najwyższego z: 23

lipca 2025 r., III PSK 69/25, LEX nr 3941149; 27 stycznia 2026 r., I PSK 92/26, LEX

nr 4016800). Nie ma powodu, aby uwag sformułowanych na bazie przepisów prawa

pracy nie stosować także do zatrudnienia służbowego, zwłaszcza wobec

zasadniczej tożsamości brzmienia tych przepisów. W konsekwencji roszczenie o

odprawę przysługujące funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w

związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, stało się

wymagalne w dniu zwolnienia ze służby (postanowienia Sądu Najwyższego z: 23

lipca 2025 r., III PSK 69/25, LEX nr 3941149; 2 grudnia 2025 r., II PSK 54/25, LEX

I PSK 405/26

9

nr 3954300; 25 listopada 2025 r., II PSK 48/25, LEX nr 3996514; 4 lutego 2026 r., I

PSK 155/26, LEX nr 4032350; 27 stycznia 2026 r., I PSK 92/26, LEX nr

4016800;14 kwietnia 2026 r., I PSK 108/26, LEX nr 4084890).

Odnośnie do przerwania biegu przedawnienia należy wskazać, że zgodnie z

art. 252 ust. 3 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (art. 165 § 3 pkt 1

ustawy o Służbie Cywilnej) bieg przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do

uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda

czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, podjęta bezpośrednio w

celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Ustawa nie

dookreśla formy tej czynności, która jednak musi zostać podjęta w celu

„bezpośredniego” dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia.

W kontekście podniesionych argumentów pozwanego o nieuwzględnieniu

zarzutu przedawnienia przez sąd orzekający należy zauważyć, że racjonalny

ustawodawca celowo i rozważnie wprowadza do aktu prawnego klauzulę generalną,

jednocześnie sposobem regulacji wyznacza kierunek i pole jej zastosowań (P.

Borszowski, Określenia nieostre i klauzule generalne w prawie podatkowym,

Warszawa 2017, s. 97; A. Piaskowy, Klauzule generalne w projekcie nowego

kodeksu cywilnego, Transformacje prawa prywatnego 2012, nr 3, s. 58).

Usytuowanie klauzuli w części ogólnej kodeksu pracy – w jego art. 8 przesądzać

powinno o obszarze jej zastosowania. Zarówno artykuł 5 k.c. (art. 8 k.p.), jako

przepis o charakterze wyjątkowym, którego zastosowanie prowadzi do ograniczenia

praw, musi być wykładany ściśle oraz stosowany ostrożnie i w wyjątkowych

wypadkach (wyroki Sądu Najwyższego z: 9 listopada 2016 r., II CSK 93/16, LEX nr

2182276; 21 marca 2017 r., I CSK 447/15, LEX nr 2294412; postanowienie Sądu

Najwyższego z 10 marca 2026 r., I CSK 4026/24, LEX nr 4032999), a zatem

uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być uznane za naruszające art. 5 k.c.

tylko w sytuacjach wyjątkowych i jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest

niewielkie (wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1020/22, LEX nr

3553390). Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa,

rozstrzygające znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku, zachodzące po

stronie poszkodowanego oraz podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody.

Podkreśla się, że istotnymi z tego punktu widzenia mogą być m.in. takie

I PSK 405/26

10

okoliczności, jak charakter dochodzonego roszczenia, wpływ zachowania dłużnika

na upływ okresu przedawnienia lub charakter uszczerbku doznanego przez

poszkodowanego (wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2014 r., II CSK 441/13, LEX

nr 1504552; P. Nazaruk (red.) (w:) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany,

Gdańsk 2024, art. 5). Przyjęcie, że w danej sprawie ze względu na całokształt

okoliczności, skorzystanie przez zobowiązanego z zarzutu przedawnienia stanowi

nadużycie prawa podmiotowego, ma charakter uznaniowy, a zatem jest przejawem

dyskrecjonalnej władzy sądu orzekającego (postanowienia Sądu Najwyższego z: 2

grudnia 2025 r., II PSK 54/25, LEX nr 3954300; z 23 lipca 2025 r., III PSK 69/25,

LEX nr 3941149). Ocena, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie norma art.

8 k.p., mieści się w granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w

ramach postępowania kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w przypadku

szczególnie rażącego i oczywistego naruszenia prawa (postanowienie Sądu

Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr 3811327). Poglądy te są

zgodne z podstawowym założeniem, że stosowanie art. 8 k.p. zawsze prowadzi do

osłabienia zasady pewności prawa, co może być dopuszczalne jedynie wyjątkowo i

w szczególnie uzasadnionych przypadkach (wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca

2017 r., II PK 17/16, LEX nr 2281253). Tych ostatnich elementów nie wykazano w

analizowanym wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W sytuacji, gdy podnoszone przez stronę pozwaną wątpliwości na tle

wykładni powołanego przepisu zostały wyjaśnione w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, autor skargi kasacyjnej nie wskazał przekonujących argumentów za

zmianą dotychczasowej linii orzecznictwa, a zapadły w sprawie wyrok jest zgodny z

poglądami wyrażanymi w judykaturze, nie zachodzi wskazana przez skarżącego

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

[a.ł]

I PSK 405/26

11