SN nie przyjął skargi kasacyjnej w sporze o odprawę; pozwany zapłaci 1350 zł

Sąd Okręgowy w Rybniku, wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r., w sprawie z

powództwa J.W. przeciwko S. w R. o odprawę pieniężną, oddalił apelację

pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 20 marca 2024 r. (w

zakresie w jakim zasądzono na rzecz powoda 42.000 zł tytułem odprawy).

Powód był zatrudniony w pozwanym (…) od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia

31 maja 2021 r., ostatnio na stanowisku starszego asystenta (…). Oświadczeniem z

dnia 26 lutego 2021 r. pozwany wypowiedział mu warunki pracy i płacy, polegające

na nierozliczeniu w ramach pracy pracownika godzin dyżuru medycznego do

I PSK 447/26

2

nominalnego wymiaru czasu pracy. Pozwany za przyczynę wypowiedzenia wskazał

uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2014 r., I PZP 2/14 oraz trudną

sytuację ekonomiczną. Wskazano także, że od 1 lipca 2021 r. będą obowiązywały

nowe warunki pracy, to jest za pracę w ramach pełnienia dyżuru medycznego,

dopełniającego czas pracy lekarza do obowiązującej go przeciętnej tygodniowej

normy czasu pracy pracownikowi (lekarzowi), przysługiwać będzie dodatek za pracę

w godzinach nadliczbowych. Pozostałe warunki miały nie ulec zmianie. Ponadto

wskazano, że jeśli do 15 maja 2021 r. powód nie złoży oświadczenia o odmowie

przyjęcia nowych warunków, pozwany uzna zgodę na proponowane warunki, zaś

złożenie oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków spowodowuje

rozwiązanie stosunku pracy z upływem okresu wypowiedzenia. Pismem z dnia 6

kwietnia 2021 r. powód złożył pozwanemu oświadczenie o odmowie przyjęcia

zaproponowanych warunków pracy i płacy. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu z

upływem okresu wypowiedzenia.

Powód odwołał się do sądu w zakresie złożonego oświadczenia

o wypowiedzeniu warunków. Sąd Rejonowy w Rybniku zasądził na jego rzecz

odszkodowanie. Pozwany nie wypłacił powodowi odprawy pieniężnej.

Lekarzom, którym w 2023 r. pozwany ponownie (tym razem formalnie

poprawnie) złożył wypowiedzenia warunków pracy i płacy, polegające na

nierozliczeniu w ramach pracy pracownika godzin dyżuru medycznego do

nominalnego wymiaru czasu pracy, a którzy odmówili ostatecznie ich przyjęcia, co

skutkowało rozwiązaniem umowy, odprawy zostały wypłacone.

W ocenie Sądu, w dacie wręczenia powodowi wypowiedzenia zmieniającego

pozwany zatrudniał ponad 1.300 pracowników. Mając na uwadze liczbę złożonych

wypowiedzeń w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r. lekarzom, diagnostom

i lekarzom rezydentom (148) oraz istotną, na niekorzyść pracowników zmianę

postanowień umowy o pracę związaną ze zmianą zasad wynagradzania dyżurów

medycznych - pracodawca powinien był postępować zgodnie z procedurą

przewidzianą w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 570, dalej jako ustawa o

zwolnieniach grupowych).

Sąd Rejonowy podkreślił, że skoro w sprawie zastosowanie ma art. 1 ustawy

o zwolnieniach grupowych, a nie art. 10 tej ustawy (zwolnienie indywidualne), to nie

I PSK 447/26

3

było konieczności ustalania czy przedstawienie powodowi nowych warunków pracy i

płacy było uzasadnione i czy odmowa ich przyjęcia w tej sytuacji może stanowić

współprzyczynę rozwiązania umowy.

Sąd Okręgowy w pełni podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną

przez Sąd Rejonowy i przyjął ją za własną. Również - w ocenie tego Sądu - przepisy

ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników, wskazują warunki, które muszą zostać

spełnione, aby zwalniany pracownik był uprawniony do odprawy. Skoro powód je

spełnił, to należna odprawa powinna zostać wypłacona przez pozwanego od razu, to

jest w dniu rozwiązania umowy.

Skargę kasacyjna wywiódł pozwany. Wskazał, że w sprawie występuje:

- istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące wyjaśnienia

przez Sąd Najwyższy podstaw i przesłanek dla stosowania art 10 ust. 1 ustawy o

zwolnieniach grupowych w sytuacji, gdy pracodawca dokonuje zmiany warunków

płacy na zasadach powszechnie obowiązujących u innych pracodawców, np. w

innych podmiotach leczniczych, a będących skutkiem uchwały Sądu Najwyższego

regulującej dodatki dla lekarzy, a zmiany te stosunkowo i obiektywnie nieznacznie

obniżają dodatki do wynagrodzenia pracownika, które pozostaje w swej zasadniczej

części bez zmian. Zdaniem skarżącego takie zmiany w zasadach wynagradzania,

jako nie powodujące istotnego pogorszenia sytuacji pracownika, nie spełniają

kryterium przesłanek leżących wyłącznie po stronie pracodawcy w rozumieniu art. 10

ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych, bowiem ich ocena jest wynikiem

subiektywnego odczucia pracownika objętego wypowiedzeniem, a to powinno z

założenia wykluczać możliwość zastosowania przepisów dotyczących prawa do

odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych.

- potrzeba dodatkowej wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości, a to art. 10 ust. 1 i art. 8 ust. 1 - 4 ustawy o zwolnieniach grupowych (art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy dotychczas nie wypowiedział się, czy w sytuacji,

gdy pracodawca dokonuje wypowiedzenia jedynie nieznacznie obniżającego

wynagrodzenie pracownika, a jest to skutek i dążenie do dostosowania zasad

wypłaty dodatków do wynagrodzenia do powszechnie przyjętych reguł - można

ocenić, że mamy, do czynienia w przyczynami leżącymi po stronie pracodawcy (w

rozumieniu art. 10 ust. 1 i art. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych), czy też jest to

współprzyczyna leżąca też po stronie pracownika.

I PSK 447/26

4

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do merytorycznego przyjęcia.

W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że

stosownie do art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych

nabycie prawa do odprawy pieniężnej jest uzależnione od rozwiązania stosunku

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników stanowiących wyłączny powód

uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Przyczynami niedotyczącymi

pracownika są zaś wszystkie okoliczności niezwiązane z jego cechami

psychofizycznymi i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków

pracowniczych. Są to zarówno przyczyny leżące po stronie pracodawcy, jak i inne

obiektywne przyczyny, które nie leżą po stronie pracodawcy, ale również nie leżą po

stronie pracownika, a które jednak stanowią wyłączną przyczynę rozwiązania

stosunku pracy jako niedotyczącą pracownika. Inaczej rzecz ujmując, prawo do

odprawy przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy i niedotyczących żadnej ze stron (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego:

z dnia 24 marca 2011 r., I PK 185/10, LEX nr 1119478; z dnia 6 lipca 2011 r.,

II PK 51/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 219; z dnia 3 sierpnia 2012 r., I PK 61/12,

OSNP 2013 nr 17-18, poz. 199; z dnia 14 grudnia 2016 r., II PK 281/15, LEX nr

2200601; z dnia 9 stycznia 2020 r., I PK 199/18, LEX nr 3220963).

W wyroku z 12 kwietnia 2012 r., I PK 144/11 (LEX nr 1219488) podkreślono,

że ocena, czy odmowa przyjęcia nowych warunków pracy i płacy stanowi

współprzyczynę rozwiązania stosunku pracy, należy do sądu rozpoznającego

sprawę i jest kwestią ustaleń faktycznych, co nie podlega weryfikacji przez Sąd

Najwyższy. Jednakże należy przyjąć, że sąd dokonując takiej oceny powinien po

pierwsze, wziąć pod uwagę interes pracownika i zakładu pracy (wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 9 listopada 1990 r., OSP 1991, z. 9, poz. 212; z dnia 7 lipca

2000 r., I PKN 728/99, OSNAPiUS 2002 nr 2, poz. 40). Po drugie, ocena ta powinna

być zobiektywizowana, co oznacza, że sąd powinien rozważyć, czy w danych

okolicznościach zaproponowane pracownikowi nowe warunki pracy są

usprawiedliwione sytuacją pracodawcy i czy rozsądnie rzecz biorąc osoba

znajdująca się w takiej sytuacji jak zainteresowany pracownik, powinna tę ofertę

przyjąć. Po trzecie, dokonując takiej oceny sąd powinien mieć na uwadze, że jeśli

I PSK 447/26

5

występują przyczyny uzasadniające wypowiedzenie stosunku pracy z przyczyn

niedotyczących pracownika, pracodawca nie ma obowiązku proponować mu dalszej

pracy na zmienionych warunkach (wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r.,

I PKN 600/99, OSNAPiUS 2001 r. nr 19, poz. 576). Można więc przyjąć, że złożenie

takiej propozycji jest z istoty rzeczy korzystne dla pracownika, ponieważ pozwala mu

na zachowanie miejsca pracy. Za takim podejściem przemawia także okoliczność,

że odprawa pieniężna, o której stanowi art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych,

przysługuje pracownikom, którzy tracą pracę z przyczyn, które ich nie dotyczą, a nie

pracownikom, którym pracodawca zmienia warunki pracy lub płacy i proponuje w

dobrej wierze dalsze zatrudnienie. Z tego względu po odmowie ich przyjęcia,

odprawa może być zasądzona tylko wyjątkowo, gdy nowe warunki proponowane w

związku z wypowiedzeniem zmieniającym można uznać za zmierzające do

rozwiązania stosunku pracy lub obiektywnie nie do przyjęcia. Jeżeli pracownik

odrzuca nowe warunki, które obiektywnie są do przyjęcia i nie mają charakteru

propozycji pozornej, zmierzającej w istocie do zakończenia stosunku pracy, to

oczywiście ma on prawo to uczynić.

W niniejszej sprawie Sąd ocenił, że wypowiedzenie zmieniające warunkowane

było przyczynami ekonomicznymi, a umowa o pracę uległa rozwiązaniu z powodu

zaproponowania niekorzystnych warunków i niezgodnego z przepisami dokonania

wypowiedzenia tych warunków, a więc przyczyn leżących po stronie pozwanej i brak

było podstaw do tego, by w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych

przerzucać odpowiedzialność za zakończeniu stosunku pracy na powoda. Warunki

zaproponowane powodowi były dla niego obiektywnie niekorzystne i występowały

racjonalne powody do odmowy ich przyjęcia.

Tymczasem, skoro zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej

nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy

jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia, to i o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie można wnioskować na

podstawie zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2021 r., I PSK 19/21, LEX nr

3112894).

Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem o charakterze

prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty

w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem

I PSK 447/26

6

ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co należy rozumieć, że

jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych podobnych spraw.

Jednocześnie, chodzi o zagadnienie, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla

rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi

oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem

faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w związku z podstawą prawną

stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Musi więc pozostawać w

związku ze sprawą. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie

przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu

prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są

możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący ze

wskazaniem argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen (postanowienie

Sądu Najwyższego: z 19 maja 2009 r., II PK 66/09, LEX nr 553691; 19 kwietnia

2023 r., II USK 208/22, LEX nr 3582485). Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma

podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem

„prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Istotne jest przy tym, aby problem

prawny, ujęty w skardze kasacyjnej, dotyczył kwestii decydującej o rozstrzygnięciu

sprawy. Nie może być bowiem dla niej prawnie obojętny. Jeśli mamy do czynienia z

istotnym zagadnieniem prawnym, to ten sam nowy problem nie może stanowić

przedmiotu rozbieżnej wykładni w orzecznictwie.

Już dotychczasowe uwagi wskazują na brak w sprawie podstaw do przyjęcia

wskazanej podstawy przedsądu. Problem ten oczywiście może być szerzej

ujmowany (zob. wyroki TSUE: z dnia 21 września 2017 r., Halina Socha i inni,

C- 149/16; z dnia 11 listopada 2015 r., Pujante Rivera, C-422/14), lecz tego wątku

(wykorzystanie rozwiązań opartych na dyrektywie Rady nr 98/59/WE z dnia 20 lipca

1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się

do zwolnień grupowych, Dz.U.UE.L z dnia 12 sierpnia 1998 r.) skarżący nie dotyka i

nie lokuje na tym tle swych wątpliwości.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że skarżący

nie wykazał potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej. Dlatego, opierając się na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach

orzeczono w myśl art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

I PSK 447/26

7

A.P.]

[a.ł]