Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi powoda o sprostowanie zaświadczenia o zarobkach

Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie z powództwa J. P. przeciwko O.

Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o sprostowanie dokumentu wyrokiem z dnia 17

stycznia 2025 r. oddalił apelację J. P. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy -

Śródmieścia w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2024 r. o oddalającego powództwo w

całości.

W skardze kasacyjnej, wywiedzionej od powyższego orzeczenia, powód

podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść

I PSK 463/26

2

rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie: art. 189 k.p.c. przez jego niezastosowanie i

oddalenie apelacji, jak i wcześniej powództwa w całości oraz uznanie, że powód nie

posiada interesu prawnego w wytoczeniu powództwa w sytuacji, gdy powód

posiada interes prawny w dochodzeniu niniejszego roszczenia, ponieważ nie może

osiągnąć roszczenia na innej drodze.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wskazał,

na podstawy wymienione w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., a to wobec zaistniałej w

sprawie konieczności rozważenia istotnych zagadnień prawnych i wobec oczywistej

zasadności, a mianowicie ustalenia istoty interesu prawnego pracownika do

sprostowania zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Argumentując

zasadność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powód wskazał, że istnieje

konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza

art. 89 k.p.c. (powinno być 189 k.p.c.) polegającego na przyjęciu przez Sąd drugiej

instancji, że powód nie posiada interesu prawnego do wystąpienia z powództwem

w niniejszej sprawie. Niewątpliwie przez błędnie wystawione zaświadczenie o

zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 28 października 2003 r. nastąpiło naruszenie

praw powoda, co w ocenie skarżącego stanowi podstawę interesu prawnego

powoda. Według skarżącego nie można pogodzić się z tym, że interes prawny

powoda jest wyłącznie powiązany ze sprawą o przyznanie świadczenia z

ubezpieczenia społecznego. W obrocie prawnym nie powinien znajdować się

dokument taki jak zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 28

października 2003 r., który to dokument jest nieprawidłowy. W sprawie występuje

więc istotne zagadnienie prawne w zakresie tego, co jest podstawą interesu

prawnego pracownika do występowania z żądaniem sprostowania zaświadczenie o

zatrudnieniu i wynagrodzeniu i czy pracownik może wystąpić z takim żądaniem

samoistnie bez żądania w sprawie o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

W związku z podniesionym zarzutem powód wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu

Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie, a także o zasądzenie od

pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

I PSK 463/26

3

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie

o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie znajdując podstaw do podzielenia argumentów skarżącego, Sąd

Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

przesłance występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.). W ocenie Sądu Najwyższego przesłanka ta w istocie nie występuje.

Zagadnienie prawne, uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania przez

Sąd Najwyższy, musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być

sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy

wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, 2) być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny – tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu, 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną

sprawą – tak, aby udzielenie odpowiedzi na postawione pytanie ułatwiło sądowi

odwoławczemu podjęcie decyzji jurysdykcyjnej co do istoty sprawy, 4) dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście poważne wątpliwości, ze względu na użycie

przez ustawodawcę przymiotnika kwalifikującego „istotne”. W sprawie nie

występuje więc istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,

jeżeli ocena sformułowanego przez skarżącego problemu jest jednoznaczna

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 grudnia 2007 r., I PK 220/07, LEX nr

I PSK 463/26

4

864044: 10 stycznia 2014 r., III UK 59/13, LEX nr 1648611; 31 stycznia 2018 r., II

UK 147/17, LEX nr 3373309; 27 marca 2025 r., III USK 403/24, LEX nr 3853564; 9

grudnia 2025 r., II USK 66/25, LEX nr 3974728). Ponadto, nie można uznać, aby w

sprawie występowało zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii prawnej przedstawianej przez skarżącego, a nie zachodzą

żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienia Sądu

Najwyższego z: 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. nr 13,

poz. 5; 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522; 29 sierpnia 2025 r., I CSK

1937/24, LEX nr 3922096).

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie spełniają

wymienionych wyżej kryteriów, gdyż kwestie w nich ujęte zostały już wielokrotnie i

jednolicie rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, co jasno wynika z licznych orzeczeń

tego Sądu.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2005 r., II PZP 1/05

(OSNP 2005 nr 10, poz. 138), w sprawie o sprostowanie zaświadczenia o

zatrudnieniu i wynagrodzeniu droga sądowa jest dopuszczalna, a do rozpoznania

takiej sprawy właściwy rzeczowo jest sąd rejonowy - sąd pracy (por. zob. też M.

Wujczyk, M. Wujczyk, 5.1. Ratione materiae jurisdiction in labour law matters (w:)

K. W. Baran, J. Czerniak-Swędzioł, D. Książek, M. Wujczyk, Labour law disputes in

Polish legal system, Warszawa 2017). W uzasadnieniu tej uchwały trafnie

wskazano, że dopuszczalność drogi sądowej dla dochodzenia roszczenia o

sprostowanie takiego dokumentu, a nawet o zobowiązanie pracodawcy do wydania

zaświadczenia o określonej treści, nie oznacza merytorycznej zasadności takich

żądań. O ile bowiem wydanie zaświadczenia jest obowiązkiem pracodawcy, a jego

niewydanie może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą, o tyle przy żądaniu

sprostowania takiego dokumentu, w istocie pracownik ubiega się o ustalenie treści

dokumentu, a więc wytacza powództwo w trybie art. 189 k.p.c., a to ostatnie zaś

może być merytorycznie nieuzasadnione, jeśli pracownik nie wykaże istnienia

interesu prawnego w wytoczeniu takiego powództwa. W sytuacji, gdy pracownik

domaga się sprostowania zaświadczenia o zarobkach wystawionego na druku Rp-

7, podstawą jego żądania jest więc art. 189 k.p.c., a nie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy o

emeryturach i rentach (por. wyroki Sądu Najwyższego z: dnia 20 sierpnia 2001 r., I

I PSK 463/26

5

PKN 594/00, OSNP 2003, nr 16, poz. 375; z 25 kwietnia 2024 r., I PSKP 1/23, LEX

nr 3708944).

Roszczenie o "sprostowanie" (zmianę, uzupełnienie) zaświadczenia o

zarobkach wydanego przez pracodawcę na podstawie art. 125 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych jest bowiem żądaniem ustalenia wysokości wypłaconego

wynagrodzenia (art. 189 k.p.c., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007

r., I UK 321/06, OSNP 2008, nr 11-12, poz. 171, s. 497; B. Czech (w:) A. Marciniak

(red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz. Art. 1–205, Warszawa

2019, art. 189).

Przepis art. 189 k.p.c. wprowadza istnienie interesu prawnego jako

materialnoprawnej podstawy zasadności powództwa o ustalenie. Powództwo o

ustalenie zmierza do usunięcia stanu niepewności w łączącym strony stosunku

prawnym. Nie może ono służyć uzyskaniu dowodów niezbędnych do realizacji

konkretnych roszczeń bądź ustaleniu stanu prawnego dla takiej realizacji. Dlatego

powszechnie przyjmuje się, że nie istnieje interes prawny w ustaleniu, jeżeli

możliwa jest realizacja konkretnego roszczenia wynikającego z łączącego strony

stosunku prawnego (por. uchwałę z 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87, OSNCP

1988 z. 10, poz. 132; wyroki z: 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 z. 7,

poz. 121; 11 października 1985 r., II CR 302/85, OSNCP 1986, z. 10, poz. 155; 14

września 1998 r., I PKN 334/98, OSNP 1999, nr 20, poz. 646; 16 marca 2021 r., II

PSK 45/21, Legalis nr 2555561). Wówczas bowiem stan niepewności w zakresie

łączącego strony stosunku prawnego może być usunięty przez realizację

konkretnego roszczenia w powództwie o świadczenie. Konieczne jest jednak, aby

możliwość realizacji takiego roszczenia wyczerpywała w całości interes prawny w

ustaleniu. Takiego wyczerpania interesu prawnego z reguły nie ma w sytuacji, gdy

ustalenie istnienia stosunku prawnego ma usunąć stan niepewności na przyszłość

względem różnych roszczeń, które mogą być realizowane, a jeszcze nie są

określone (skonkretyzowane, wymagalne). Dlatego w orzecznictwie powszechnie

przyjmuje się istnienie interesu prawnego w takich sytuacjach (por. np. uchwały z

11 maja 1994 r., II PZP 1/94, OSNAPiUS 1994, nr 6, poz. 96; 17 kwietnia 1970 r., III

PZP 34/69, OSNCP 1970, z. 12, poz. 217). Pracownik nie ma interesu prawnego w

I PSK 463/26

6

wytoczeniu powództwa przeciwko byłemu pracodawcy o ustalenie, że wykonywał

pracę w warunkach szczególnych w celu ubiegania się o emeryturę w obniżonym

wieku (art. 189 k.p.c.; wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r., I PK 229/17,

OSNP 2019, nr 9, poz. 107, s. 31; postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca

2021 r., II PSK 45/21, LEX nr 3158157).

W przypadku gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym

powodowi służy roszczenie o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie,

znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o

ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a

rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru

przesłankowego (zob. m.in. także wyrok Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 2004 r., II

CK 125/03, OSP 2005/2, poz. 23; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 17

grudnia 1993 r., III CZP 171/93, OSNCP 1994, nr 7–8, poz. 149, i uzasadnienie

uchwały Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1995 r., III CZP 179/94, OSNC 1995, nr

5, poz. 76).

Przedstawione przez skarżącego wątpliwości, ujęte jako „istotne zagadnienia

prawne” w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

zostały rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy we wcześniejszych orzeczeniach.

Sformułowane przez skarżącego problemy, nazwane „zagadnieniami prawnymi”,

nie spełniają zatem wymienionych wyżej kryteriów, były bowiem wielokrotnie i

jednolicie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i nie wykazano, że zachodzi

rozbieżność w orzecznictwie.

Nie można uznać, też, aby rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji naruszało

art. 189 k.p.c. uzasadniający oczywistą zasadność wniesionej skargi. Zgodnie z

utrwalonym stanowiskiem judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego

naruszenia prawa, rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania

pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego

brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji i jest możliwe do

przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa. Ma to być przy

tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi

I PSK 463/26

7

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr

602638; 25 marca 2026 r., I CSK 3353/25, LEX nr 4038174).

Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia

lub nieistnienia stosunku prawnego, lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przy

czym przyjmuje się, że skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga

wykazania, iż oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między

stronami, w których następstwie ich sytuacja prawna zostanie określona

jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie, wynikające z błędnego

przekonania o przysługiwaniu powodowi określonych uprawnień, ryzyko naruszenia

w przyszłości jego praw (wyroki Sądu Najwyższego z: 15 marca 2002 r., II CKN

919/99, LEX nr 54376; 10 maja 2023 r., II CSKP 1121/22, LEX nr 3570742). Powód,

nie wykazał interesu prawnego w dochodzonym świadczeniu.

Wskazane przez skarżącego zagadnienie prawne było przedmiotem

wykładni Sądu Najwyższego i to w wielu orzeczeniach, a wyrażone w tym zakresie

poglądy są jednolite. Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą,

uznając, że powód nie wykazał istnienia interesu prawnego.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 11 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 1 w związku z § 20 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

(J.K.)

[r.g.]