Przyczyna z wypowiedzenia wyznacza spór. SN nie przyjął skargi kasacyjnej M.A.

Wyrokiem z 29 kwietnia 2024 r., IV P 1/24 Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w

sprawie z powództwa M.A. przeciwko pozwanemu U. SA w K. o przywrócenie do

pracy albo odszkodowanie w punkcie I zasądził od strony pozwanej na rzecz

powódki 23.469,27 zł tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w punkcie II

zasądził od pozwanej na rzecz powódki koszty procesu, w punkcie III nadał

wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 7823,09 zł.

I PSK 70/26

2

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 10 października 2024 r., IV

Pa 67/24 zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że oddalił

powództwo (pkt I.); zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że

zasądził od powódki na rzecz pozwanego 360 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od 18 października 2024 r. do

dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II.); zasądził od

powódki na rzecz pozwanego 120 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia pieniężnego od 18 października 2024 r. do dnia zapłaty

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym (pkt

III.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódka zarzuciła

naruszenie: 1) art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 45 § 1 k.p.; 2) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z

art. 382 k.p.c.; 3) art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.

Za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia w ocenie

skarżącej potrzeba rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego,

wymagającego odpowiedzi na pytania:

1) Czy w postępowaniach o przywrócenie do pracy albo o

odszkodowanie wskutek nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę zakres

analizy sądu wyznacza przyczyna wskazana przez pracodawcę w wypowiedzeniu?

2) Czy sąd może badać równolegle przyczyny wskazane przez

pracodawcę w wypowiedzeniu oraz przyczyny podnoszone przez pracownika w

odwołaniu od wypowiedzenia?

3) Czy też Sąd najpierw musi dokonać analizy przyczyny wskazanej

przez pracodawcę w wypowiedzeniu, a dopiero w razie dojścia do przekonania, że

przyczyna ta jest nieprawdziwa, nierzeczywista albo pozorna - Sąd może przejść

do analizy innych przyczyn zwolnienia pracownika?

Skarżąca podała, że podstawą dla powyższego zagadnienia są przepisy art.

30 § 4 k.p. w zw. z art. 45 § 1 k.p.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie z uwagi na występujące

I PSK 70/26

3

w sprawie istotne zagadnienie prawne; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Nowym

Sączu, ewentualnie, w razie gdyby Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że

zaszły przesłanki określone w art. 39816 k.p.c., o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie od pozwanego na

rzecz powódki odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę

oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; w

przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - oddalenie skargi kasacyjnej

w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stosownie do przepisu art. 3989 § 1 k.p.c. przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi

nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej,

skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie

winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy.

I PSK 70/26

4

O zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu

prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są

możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r., II PK 66/09, LEX nr

553691). Zagadnienie prawne jest to problem, który wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma

znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, ale także dla

rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., I PK 158/11, LEX nr 1215116). Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało

ono sformułowane, i przytoczenie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione

zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to

zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001

r., II CZ 35/01, OSNC 2002 Nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01,

OSNP 2004 Nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr

7-8, poz. 51; z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia 23

marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK

729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307;

z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października

2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15,

LEX nr 2090999). Jednocześnie obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i

uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki

przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd

odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817).

Sformułowanie zagadnienia powinno zatem odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego

I PSK 70/26

5

organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w

interesie indywidualnym, lecz powszechnym, przez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki

stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc orzeczenie, nawet błędnie

wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu kasacyjnym (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz.

147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX nr 513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II

PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883).

Nie spełnia określonego w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagania sformułowanie

istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i nieprecyzyjny, a zwłaszcza

ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez odniesienia się do

problemów interpretacyjnych przepisów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX nr 491538).

Ponadto twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy po pierwsze, przedstawiony problem prawny nie

został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne

poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów

konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12

marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468) oraz po drugie, jego wyjaśnienie ma

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2009 r., II PK 248/09, LEX nr

736732). W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca

2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX

nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 18

lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383; z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15,

LEX nr 1661934).

I PSK 70/26

6

Skarżąca nie zdołała wykazać, że skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie

do rozpoznania, w związku z tym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie

zachodzi potrzeba dokonania przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do

merytorycznego rozpoznania ze względu na powołane wyżej przesłanki.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że wymóg zasadności

wypowiedzenia umowy o pracę (art. 45 § 1 k.p.) implikuje obowiązek wskazania

(art. 30 § 4 k.p) przyczyny wypowiedzenia. Wskazanie przyczyny lub przyczyn

przesądza o tym, że spór przed sądem pracy może się toczyć tylko w ich

granicach. Okoliczności podane pracownikowi w uzasadnieniu decyzji o

rozwiązaniu stosunku pracy, a następnie ujawnione w postępowaniu sądowym,

muszą być takie same, zaś pracodawca pozbawiony jest możliwości powoływania

się przed organem rozstrzygającym spór na inne przyczyny mogące przemawiać za

słusznością wypowiedzenia umowy (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 19 kwietnia

2010 r., II PK 306/09, LEX nr 602696; z 23 maja 2019 r., III PK 71/18, LEX nr

2673109; z 10 maja 2018 r., II PK 74/17, LEX nr 2488653; z 12 kwietnia 2018 r., I

PK 19/17, LEX nr 2492099). Pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku

wynikającego z art. 30 § 4 k.p. wówczas, gdy albo w ogóle nie wskazuje przyczyny

wypowiedzenia, albo kiedy wskazanie przyczyny jest pozorne w tym znaczeniu, że

jest ona niedostatecznie jasna, konkretna, a w rezultacie niezrozumiała dla

pracownika i niepoddająca się weryfikacji w postępowaniu sądowym (por.

postanowienie SN z 15 października 2024 r., II PSK 62/24, LEX nr 3779449).

We wniosku zawartym w skardze kasacyjnej strony pozwanej nie

przedstawiono jurydycznego wywodu, który przekonywałby, że dotychczasowy

bogaty dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa jest niewystarczający z punktu

widzenia przedmiotu sprawy, w której została złożona niniejsza skarga kasacyjna.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając, że ciężar wykazania przyczyn kasacyjnych spoczywa na

skarżącym, a Sąd Najwyższy - orzekając w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania - bada jedynie wniosek i jego motywy (art. 3984 § 2 k.p.c.), bez

wnikania w ocenę zasadności podstaw kasacyjnych (postanowienia Sądu

Najwyższego z: 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13; 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16,

LEX nr 2312016; 28 listopada 2023 r., III USK 392/22, LEX nr 3635136). Nie jest w

I PSK 70/26

7

szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na rzecz

istnienia przesłanek przedsądu w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, jeżeli

skarżący zaniechał ich przedstawienia we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2014 r., II UK

451/13; 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; 7 grudnia 2018 r., II CSK 309/18; 15

marca 2019 r., IV CSK 373/18, LEX nr 2639472; 8 czerwca 2021 r., I USK 205/21,

LEX nr 3302504).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 98

§ 1 i § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821

k.p.c.

[SOP]