Sąd Najwyższy oddalił wniosek ubezpieczonego o wyłączenie sędziego w sprawie emerytury

Pełnomocnik odwołującego się L. Ś. w sprawie przeciwko Dyrektorowi

Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnetrznych i

Administracji o wysokość emerytury i renty inwalidzkiej w piśmie z 18 listopada

2025 r. wniósł o wyłączenie SSN R. Ż. od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej

odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 12 czerwca 2024

r., sygn. III AUa 706/22.

W ocenie wnioskodawcy w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co

do bezstronności i niezależności tego sędziego, a to z kolei wywołuje ryzyko

uznania, że orzeczenie wydane z udziałem tego sędziego zostanie wydane w

I USK 100/26

2

warunkach nieważności postepowania. Argumentacja, mająca uzasadniać takie

twierdzenie, sprowadza się do powołania SSN R. Ż. na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3, zwanej „ustawą o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa”), które w świetle uchwały Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r. (C-718/21), może być

okolicznością świadczącą o nieprawidłowej obsadzie sądu.

Jako podstawę prawną wnioskodawca wskazał art. 48 § 1 pk. 1 k.p.c. oraz

art. 49 § 1 k.p.c. powołując się w swoich rozważaniach na orzeczenia Sądu

Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Sąd Najwyższy, zważył, co następuje.

Wniosek strony odwołującej się, jako pozbawiony uzasadnionych podstaw,

podlegał oddaleniu.

Zgodnie z art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., sędzia jest wyłączony z mocy samej

ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim

stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki.

Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych

w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co

do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Zważywszy na przywołaną przez pełnomocnika odwołującego się

argumentację tytułem uzasadnienia wniosku o wyłączenie sędziego, podkreślenia

wymaga, że poza wskazaniem okoliczności powołania sędziego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, wnioskodawca nie wskazał

żadnych okoliczności odnoszących się do osoby sędziego, której wniosek dotyczy

oraz do sprawy I USK 100/26, która ma być rozpoznana na skutek wniesienia

I USK 100/26

3

skargi kasacyjnej przez odwołującego się, a które mogłyby świadczyć o tym, że

sędzia objęty wnioskiem nie jest bezstronny. Pełnomocnik odwołującego się nie

podjął nawet próby uprawdopodobnienia podstaw wyłączenia sędziego przez

wykazanie konkretnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Zastosowana przez

wnioskodawcę argumentacja stanowi wywód prawny na temat konsekwencji

wystąpienia wadliwości w toku procesu nominacyjnego na urząd sędziego Sądu

Najwyższego i odnosi się do systemowej wadliwości procesu mianowania w takim

trybie każdego sędziego. Brak jest natomiast w uzasadnieniu wniosku

jakiegokolwiek odwołania się do konkretnych okoliczności sprawy, w której sędzia

objęta wnioskiem została wyznaczona sprawozdawcą, które mogłyby potwierdzić,

że sędzia SN R. Ż. nie jest niezawisła czy bezstronna w tej konkretnej sprawie.

Prowadzi to do konkluzji, że wywiedziony w niniejszej sprawie wniosek o

wyłączenie sędziego obarczony jest wadą o charakterze konstrukcyjnym.

Elementarnym wymogiem każdego wniosku o wyłączenie sędziego,

opartego na art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. lub art. 49 § 1 k.p.c., jako podstawie, jest

uprawdopodobnienie podstaw wyłączenia imiennie wskazanego sędziego, tj.

wskazanie konkretnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 § 1

k.p.c.). Wniosek o wyłączenie sędziego winien z samej swej istoty mieć charakter

zindywidualizowany zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i być skonkretyzowany w

znaczeniu przedmiotowym przez wskazanie przyczyn uzasadniających wyłączenie.

Te przyczyny muszą odnosić się do konkretnego sędziego i konkretnej

sprawy, skoro wyłączenie może nastąpić w sprawie, w której sędzia jest stroną lub

pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa

na jego prawa lub obowiązki (art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.) bądź też istnieje po stronie

sędziego okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość

co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 § 1 k.p.c.).

Pełnomocnik odwołującego się nie sformułował żadnych konkretnych

zarzutów mających świadczyć o braku niezawisłości sędziego Sądu Najwyższego

R. Ż. lub braku jej niezależności. W uzasadnieniu podniesiono jedynie, że została

ona powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

I USK 100/26

4

Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (…). Wnioskodawca w ramach

okoliczności związanych z powołaniem sędziego powołuje zatem występującą jego

zdaniem wadliwość systemową. Wniosek nie zawiera natomiast przytoczenia

żadnych okoliczności o charakterze zindywidualizowanym, które wskazywałyby na

jakiekolwiek nieprawidłowości zaistniałe w ramach wynikającej z obowiązujących

przepisów procedury nominacyjnej, wobec czego wniosek sprowadza się w istocie

do kwestionowania przyjętych ustawowo rozwiązań.

Reguły stanowiące podstawę instytucji wyłączenia sędziego są ściśle

określone w ustawie i tak też należy je interpretować. Odwołanie się w

uzasadnieniu wniosku do uchwał i orzeczeń Sądu Najwyższego oraz przepisów

prawa europejskiego nie zmienia oceny, że decyduje obowiązująca ustawa zgodna

z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 28 lipca 2025 r., I USK 312/24, LEX nr 3907794 i z 5 grudnia

2023 r., I USK 205/23, LEX nr 3649714).

Art. 176 ust. 2 Konstytucji stanowi, że ustrój i właściwość sądów oraz

postępowanie przed sądami określają ustawy. Do wyłącznej kompetencji

ustawodawcy polskiego należy zatem stanowienie regulacji prawnych

kształtujących ustrój sądów, ich właściwość oraz zasady postępowania sądowego

(w tym zasady dotyczące dopuszczalności wyłączenia sędziego jako wyjątku od

reguły).

Powołanie sędziego do pełnienia urzędu jest wyłączną kompetencją

Prezydenta, wynikającą wprost z art. 179 Konstytucji, którą wykonuje na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa. Żadne, wynikające z orzecznictwa sądów czy

trybunałów wnioski nie mogą prowadzić do formułowania takich wyników wykładni

wskazanych przepisów Konstytucji, które skutkowałyby w istocie podważeniem czy

zakwestionowaniem tych prerogatyw. Potwierdza to także ustawa o Sądzie

Najwyższym, która stanowi (w art. 29 § 2, 3 i 4 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym; Dz.U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.), że niedopuszczalne jest ustalanie

lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem

powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do

wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności

I USK 100/26

5

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art. 29 § 3 i 4 ustawy).

Orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być w tym zakresie

sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji RP) i nie ma mocy zastąpienia

ustawodawcy, nie jest bowiem powszechnym źródłem prawa i dlatego nie może

zmienić ustawy (art. 87 w zw. z art. 176 ust. 2 Konstytucji). Przywołana przez

wnioskodawcę argumentacja odnosząca się zatem do tych kwestii okazała się

nietrafna.

Z naświetlonych przyczyn wniosek podlegał oddaleniu.

[a.ł]