Środa Wydanie nr 32

Sygnatura akt
I USK 106/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
15 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Składki za zleceniobiorców spoza UE. SN odmówił przyjęcia skargi spółki

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Spółka P. sp. z o.o. z S. spierała się z ZUS Oddział w Lublinie o to, czy zleceniobiorcy spoza UE, zatrudniani na podstawie zezwoleń na pracę sezonową, oświadczeń lub zezwoleń A, podlegają ubezpieczeniom społecznym.

Ustalenia sądu

Według uzasadnienia spółka opierała stanowisko na art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, a organ rentowy uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił odwołanie spółki.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej spółki do rozpoznania i zasądził od spółki na rzecz ZUS 240 zł kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Dlaczego

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w tej kwestii, a jego stanowisko jest ugruntowane, więc spółka nie wykazała potrzeby wykładni budzącej poważne wątpliwości ani rozbieżności w orzecznictwie.

Dla firm

Cudzoziemcy spoza UE zatrudnieni w Polsce na umowie zlecenia podlegają ubezpieczeniom społecznym, nawet gdy mają zezwolenie na pobyt czasowy. Wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej należy interpretować wąsko.

Więcej o sprawie

Spółka powoływała się na art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, który wyłącza z ubezpieczeń cudzoziemców, których pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego. SN uznał, że ten wyjątek nie obejmuje zleceniobiorców spoza UE, a sprawa nie wymaga nowej wykładni.

Wykonywanie przez obywatela Ukrainy jak i obywatela Mołdawii aktywności zarobkowej, stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, oznacza jego podleganie polskim

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 106/26

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I USK 106/26

POSTANOWIENIE

Dnia 15 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Sobutka

w sprawie z odwołania P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie

o podleganie ubezpieczeniom społecznym,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 15 stycznia 2026 r.,

na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt III AUa 1451/23,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

II. zasądza od P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w

S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie

kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych, wraz z odsetkami z

art. 98 § 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

DS

Uzasadnienie

Decyzją z 13 czerwca 2019 r. (Nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Lublinie, na podstawie przepisu art. 34 ust. 1, 5 ustawy z dnia 6 marca

2018 r. prawo przedsiębiorców, w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uznał za nieprawidłowe stanowisko

wnioskodawcy P. sp. z o.o. z siedzibą w S.:

I USK 106/26

2

1. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców spoza UE, osoby z Ukrainy, zatrudnione na podstawie

zezwolenia na pracę sezonową lub oświadczenia o powierzeniu

wykonywania pracy cudzoziemcowi, na okres pracy wynoszący łącznie nie

dłużej niż 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy;

2. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców spoza UE, osoby z republiki Mołdawii, Ukrainy, zatrudnione

na podstawie zezwolenia na pracę sezonową lub oświadczenia o

powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, na okres pracy wynoszący

łącznie nie dłużej niż 6 miesięcy wciągu kolejnych 12 miesięcy;

3. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców spoza UE, osoby z Republiki Armenii, Republiki Białorusi,

Republiki Gruzji, Federacji Rosyjskiej, zatrudnione na podstawie zezwolenia

na pracę sezonową lub oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy

cudzoziemcowi, na okres pracy wynoszący łącznie nie dłużej niż 6 miesięcy

w ciągu kolejnych 12 miesięcy;

4. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców spoza UE, osoby z Mołdawii i Ukrainy, które uzyskały

zezwolenie A na pobyt czasowy i pracę cudzoziemca na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej;

5. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców z Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji,

Federacji Rosyjskiej, Uzbekistanu, Republiki Kazachstanu, Republiki

Azerbejdżanu, Republiki Indii, Islamskiej Republiki Pakistanu, Ludowej

Republiki Bangladeszu, Republiki Indonezji, Federalnej Demokratycznej

Republiki Nepalu, Malezji, które uzyskały zezwolenie typu A na pobyt

czasowy cudzoziemca i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

I USK 106/26

3

6. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców spoza UE, osoby z republiki Mołdawii i Ukrainy, które

uzyskały zezwolenie A na pobyt czasowy i pracę cudzoziemca do trzech lat;

7. w sprawie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez obywateli

państw obcych, z którymi wnioskodawca zawarł umowy zlecenia -

zleceniobiorców z Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji,

Federacji Rosyjskiej, Uzbekistanu, Republiki Kazachstanu, Republiki

Azerbejdżanu, Republiki Indii, Islamskiej Republiki Pakistanu, Ludowej

Republiki Bangladeszu, Republiki Indonezji, Federalnej Demokratycznej

Republiki Nepalu, Malezji, które uzyskały zezwolenie typu A na pobyt

czasowy cudzoziemca i pracę do trzech lat.

Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy wskazał, że wniosek został

oparty na przepisie art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przyjmując na jego podstawie wyłączenie obowiązku opłacania składek na

ubezpieczenia, wynikające z przepisów wskazanej ustawy. Zdaniem organu

rentowego stanowisko to jest nieuprawnione. Zasady podlegania ubezpieczeniom i

opłacania składek wynikają z treści przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art.

13 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1989 r. Z treści tych przepisów wynika, że

obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu osoby

wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej

umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się

przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, od dnia

rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Z treści

wskazanego przepisu wynika, że podleganie ubezpieczeniom nie jest uzależnione

od obywatelstwa, miejsca zamieszkania, czasu pobytu, okresu świadczenia pracy.

W niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 5 ustawy systemowej,

bowiem wymienione w nim przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 10 grudnia 2019 r. (sygn. akt XI U 1801/19), wydanym w sprawie P. sp.

z o.o. w S., z odwołania od decyzji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Lublinie, o podleganie ubezpieczeniom społecznym, zmienił zaskarżoną decyzję,

I USK 106/26

4

uznając za prawidłowe stanowisko odwołującej spółki zawarte we wniosku z 22

maja 2019 r. oraz zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 180 zł,

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z 30 marca 2021 r., oddalił apelację

organu rentowego. Na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego, Sąd Najwyższy

wyrokiem z 18 października 2023 r. uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę

Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania wraz z

pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Na skutek apelacji organu rentowego – po ponownym rozpoznaniu sprawy -

na skutek wyroku Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 12 czerwca 2024 r. (sygn. akt III

AUa 1451/23), zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddalił odwołanie, zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądził od odwołującej spółki na rzecz organu

rentowego kwotę 180 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu przed Sądem I instancji oraz zasądził od odwołującej spółki na rzecz

organu rentowego kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym i Sądem Najwyższym.

Skargę kasacyjną do wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach do Sądu

Najwyższego wywiodła odwołująca spółka, zaskarżając judykat w całości,

zarzucając naruszenie norm prawa materialnego, a to art. 5 ust. 2 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na

przyjęciu, że zatrudnione na podstawie umowy zlecenia osoby nie będące

obywatelami Polski, ani innych państw członkowskich Unii Europejskiej, których

pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej związany jest z wykonywaniem pracy na

podstawie umów zlecenia, podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym w

Polsce, w sytuacji, podczas gdy art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych wprost wskazuje, że nie podlegają ubezpieczeniom społecznym ci

cudzoziemcy, których pobyt na terenie Polski nie ma charakteru stałego, a ponadto

członkowie misji dyplomatycznych.

I USK 106/26

5

Mając na uwadze powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie wyroku

Sądu Apelacyjnego w Katowicach i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach, a w sytuacji uznania przez Sąd

Najwyższy, że podstawa naruszenia prawa jest oczywiście uzasadniona, uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez uznanie

stanowiska spółki, które zostało przedstawione we wniosku o interpretację za

prawidłowe, a także rozstrzygnięcie o kosztach procesu i zasądzenie na rzecz

wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm prawem przepisanych.

Skarżąca spółka wniosła także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

wskazując, że w niniejszej sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie dla

wyjaśnienia, czy zatrudnione na podstawie umowy zlecenia osoby nie będące

obywatelami Polski, ani innych państw członkowskich Unii Europejskiej, którzy

przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wykonywaniem

umów zlecenia, podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym w Polsce, w

sytuacji, gdy przepisy te wprost wskazują, że nie podlegają ubezpieczeniom

społecznym ci cudzoziemcy, których pobyt na terenie Polski nie ma charakteru

stałego, a ponadto członkowie misji dyplomatycznych. Wskazanie to powinno

bezpośrednio prowadzić do uznania, że zleceniobiorcy pochodzący z tych państw,

wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej pracę na podstawie umowy

zlecenia, których pobyt na terenie Polski nie ma charakteru stałego, nie podlegają z

tytułu wykonywanej pracy ubezpieczeniom społecznym. Natomiast, zdaniem

skarżącej, przepisem budzącym poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów –

wskazanym w uzasadnieniu wniosku, jest art. 5 ust. 2 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i

zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego,

według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie, ewentualnie, w przypadku

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenie skargi

I USK 106/26

6

kasacyjnej i zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania

kasacyjnego, według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej spółki nie kwalifikuje się do przyjęcia i

merytorycznego rozpoznania.

Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie

przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art.

3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania,

jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub

jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących

obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca

zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

I USK 106/26

7

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca

wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.) – sprowadzające się do dokonania wykładni przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym miejscu

należy przypomnieć, że odwołanie się do przesłanki przedsądu jaką jest potrzeba

wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis

prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie, w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008

r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr

2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242). Stronę

skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji

prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności, uzasadniającej

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na

czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r.

I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą,

że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba

zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego

wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz

rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest

istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji

skargi kasacyjnej. Strona skarżąca nie wykazała istnienia wskazywanej przez

siebie przesłanki przedsądu – tym bardziej, że Sąd Najwyższy wielokrotnie

zajmował się wykładnią przywołanego we wniosku przepisu, stanowisko w tym

zakresie ma charakter ugruntowany i nie wymaga zmiany.

I USK 106/26

8

W wyroku z 18 października 2023 r. (I USKP 79/22, OSNP 2025 nr 6, poz.

60), wydanym w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy wskazał, że w kwestii zakresu

podmiotowego art. 5 ust. 2 ustawy systemowej należy uznać, że brak jest podstaw

do odstąpienia od dotychczasowej jego wykładni, zgodnie z którą przepis ten kreuje

dwie niezależne od siebie kategorie określonych w nim osób niepodlegających

obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Są nimi: po pierwsze - obywatele państw

obcych, których pobyt na obszarze Polski nie ma charakteru stałego, oraz po drugie

- obywatele państw obcych, którzy zatrudnieni są w wymienionych w tym przepisie

placówkach. Charakter pobytu obywatela państwa obcego na obszarze

Rzeczypospolitej Polskiej (stały albo niestały) trzeba odnosić do powszechnego

obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, czyli do podstawy

ubezpieczenia. Kluczowy jest zatem charakter aktywności zarobkowej

cudzoziemca, stanowiącej tytuł ubezpieczeniowy i sposób jej realizacji w

okolicznościach indywidualnej sprawy. Charakter tego pobytu nie zależy natomiast

od zamiaru, jaki co do okresu przebywania w Polsce przejawia cudzoziemiec;

rodzaju posiadanego dokumentu pobytowego; kwestii formalno-meldunkowych, itp.

W szczególności, uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas

oznaczony nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy

systemowej. W tym kontekście za objęciem ubezpieczeniem cudzoziemca

przemawia „niezmienny” pobyt na terenie RP w okresie realizacji podstawy

ubezpieczenia, który w szczególności ma miejsce wówczas, gdy chodzi o

cudzoziemców - obywateli odległych przestrzennie państw, którzy w okresie

realizacji umów zatrudnieniowych w Rzeczypospolitej Polskiej nie powracają

regularnie do kraju pochodzenia, np. w związku z dniami wolnymi od pracy (jak się

wydaje dotyczy to obywateli Armenii, Gruzji, Uzbekistanu, Azerbejdżanu,

Tadżykistanu, Kazachstanu, Nepalu, Bangladeszu, Indii, Pakistanu, Indonezji,

Malezji). Nawiązując do wypracowanej w orzecznictwie przesłanki „centrum

interesów życiowych cudzoziemca”, można wręcz przyjąć, że w okresie jakkolwiek

czasowego, to jednak długookresowego pobytu takich cudzoziemców na obszarze

Rzeczypospolitej Polskiej ich „centrum interesów życiowych” znajduje się właśnie

na terytorium Polski. Nie bez znaczenia jest przy tym także argumentacja

dotycząca konieczności zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej osobom faktycznie

I USK 106/26

9

wykonującym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej aktywność zarobkową,

stanowiącą tytuł ubezpieczeniowy. W konsekwencji należy uznać, że wyjątek

przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie dotyczy cudzoziemców spoza

Unii Europejskiej (obywateli: Ukrainy, Armenii, Gruzji, Mołdawii, Białorusi,

Uzbekistanu, Azerbejdżanu, Tadżykistanu, Kazachstanu, Nepalu, Bangladeszu,

Indii, Pakistanu, Indonezji, Federacji Rosyjskiej, Malezji), zatrudnionych przez

polskiego przedsiębiorcę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy

zlecenia.

Powyższy pogląd znalazł potwierdzenie w kolejnych orzeczeniach Sądu

Najwyższego. W wyroku z 9 stycznia 2024 r. (I USKP 6/23, Legalis nr 3038072)

Sąd Najwyższy przesądził, że decydujące znaczenie w ocenie charakteru pobytu

cudzoziemca, na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mają okoliczności faktyczne

sprawy: charakter aktywności zarobkowej cudzoziemca, stanowiącej tytuł

ubezpieczeniowy i sposób jej realizacji, a nie zamiar cudzoziemca, co do okresu

przebywania w Polsce, rodzaj dokumentu pobytowego, kwestie formalno-

meldunkowe, itp. Wobec tego, uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt

na czas oznaczony, wcale nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2

ustawy systemowej, jako że nawet taki pobyt jest również stały w sensie

„niezmienny w danym okresie”. W konsekwencji, nie jest uprawnione założenie,

wykluczające z pojęcia pobytu stałego, w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy

systemowej, pobytu cudzoziemca, na podstawie zezwolenia na czas oznaczony i

akceptujące taki stały pobyt, dopiero w przypadku zezwolenia na pobyt na czas

nieoznaczony (art. 19 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r.) albo zezwolenia na

pobyt rezydenta długoterminowego WE (art. 65 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach z

2003 r.). Natomiast, wyjątek przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie

dotyczy cudzoziemców spoza Unii Europejskiej (obywateli: Ukrainy, Armenii, Gruzji,

Mołdawii, Azerbejdżanu, Federacji Rosyjskiej), zatrudnionych przez polskiego

przedsiębiorcę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zlecenia.

Wykonywanie przez obywatela Ukrainy jak i obywatela Mołdawii aktywności

zarobkowej, stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na

terenie Rzeczypospolitej Polskiej, oznacza jego podleganie polskim

I USK 106/26

10

ubezpieczeniom społecznym, bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art.

5 ust. 2 ustawy systemowej nie znajduje zastosowania.

Także w wyroku z 9 kwietnia 2024 r. (II USKP 67/22, Legalis nr 3081895),

Sąd Najwyższy podkreślił, że wykonywanie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej

aktywności zarobkowej, stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy

zlecenia), przez obywateli Ukrainy, Białorusi i Mołdawii, oznacza ich podleganie

polskim ubezpieczeniom społecznym - bez względu na charakter pobytu, gdyż

wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie znajduje zastosowania. Wyjątek

przewidziany w tej regulacji nie dotyczy cudzoziemców spoza UE (obywateli:

Armenii, Gruzji, Uzbekistanu, Azerbejdżanu, Tadżykistanu, Kazachstanu, Nepalu,

Bangladeszu, Indii, Pakistanu, Indonezji, Federacji Rosyjskiej, Malezji),

zatrudnionych przez polskiego przedsiębiorcę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,

na podstawie umowy (umów) zlecenia, gdyż jej (ich) wykonywanie wiąże się ze

stałym - niezmiennym - przebywaniem w Polsce w okresie jej (ich) wykonywania.

Podlegający zawężającej wykładni wyjątek przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy

systemowej, a dotyczący wyłączenia obowiązku ubezpieczeniowego dla osób

wskazanych w tym przepisie, nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania z

art. 2a ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej. Odnosi się on bowiem do sytuacji

szczególnej, w której sposób realizacji aktywności zarobkowej cudzoziemca

stanowiącej tytuł ubezpieczeniowy w Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru

stałego, co uzasadnia uchylenie obowiązku ubezpieczeniowego. W artykule 2a ust.

1 ustawy systemowej przewidziano zamknięty i wąski katalog kryteriów

dyskryminacji, obejmujący tylko płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość,

stan cywilny oraz stan rodzinny. Ustawa ta nie odwołuje się natomiast do

formalnego kryterium obywatelstwa. W konsekwencji należy uznać, że

różnicowanie sytuacji prawnej cudzoziemców, w każdym razie odnośnie do

podmiotów określnych w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, nie narusza zasady

równego traktowania z art. 2a tej ustawy.

Z tego powodu brak jest podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z

potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.

I USK 106/26

11

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Orzeczenie o kosztach

postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c.,

w kwocie ustalonej na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), a w zakresie odsetek

art. 98 § 11 k.p.c.

DS.

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.