ZUS nie dostał rozpoznania skargi w sporze o przeliczenie emerytury ubezpieczonej

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 22 lipca 2025 r. oddalił

apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej od wyroku

Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 21 marca 2025 r., zmieniającego decyzję

organu rentowego z dnia 30 października 2024 r. o odmowie przeliczenia

świadczenia emerytalnego ubezpieczonej A. M. i zobowiązującego organ rentowy

do przeliczenia świadczenia emerytalnego ubezpieczonej z pominięciem art. 25 ust.

1 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze

zm., dalej ustawa emerytalna) za okres od dnia 16 marca 2012 r. do osiągnięcia

powszechnego wieku emerytalnego.

I USK 1121/26

2

W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że organ rentowy decyzją z dnia 27 marca

2012 r. przyznał ubezpieczonej (ur. […] 1957 r.) prawo do emerytury w obniżonym

wieku od dnia 16 marca 2012 r., a decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. - emeryturę z

tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, której wysokość ustalono z

uwzględnieniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W dniu 17 października 2024 r.

ubezpieczona wniosła o ponowne ustalenie wysokości emerytury z powszechnego

wieku powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.,

SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67), stwierdzający, że art. 25 ust. 1b ustawy

emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r.

(tj. przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych

innych ustaw, Dz.U. z 2012 r., poz. 637, która wprowadziła do ustawy emerytalnej

art. 25 ust. 1b), złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w tym przepisie,

jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Powołując się na

orzecznictwo Sądu Najwyższego wydane na tle podobnych spraw, Sąd Apelacyjny

uznał, że w odniesieniu do ubezpieczonej, która skorzystała z możliwości przejścia

na wcześniejszą emeryturę w 2012 r., a prawo do emerytury powszechnej nabyła w

2017 r. - należało zastosować art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, ale z

uwzględnieniem standardu konstytucyjnego doprecyzowanego w wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1),

stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w

zakresie, w jakim dotyczył urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed dniem 1

stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, który w

konsekwencji doprowadził do nowelizacji ustawy emerytalnej ustawą z dnia 19

czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1222, dalej jako ustawa

nowelizująca). Standard konstytucyjny w zakresie wykładni art. 2 Konstytucji RP w

kontekście ingerencji prawodawcy w uzasadnione prawnie oczekiwania osób

pobierających emerytury w wieku obniżonym co do zasad kształtowania wysokości

ich świadczeń po uzyskaniu prawa do emerytury w wieku powszechnym, ma

zastosowanie do kobiety, która nabyła abstrakcyjnie prawo do emerytury w wieku

powszechnym dopiero w 2017 r., a w chwili przejścia na emeryturę w wieku

I USK 1121/26

3

obniżonym nie mogła spodziewać się tego, że decyzja ta spowoduje obniżenie jej

świadczenia z powszechnego wieku emerytalnego.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł organ rentowy,

zaskarżając wyrok w całości. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w

całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym

składzie, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenia co do

istoty sprawy oraz zasądzenia na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów

postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W skardze zarzucono prawa materialnego, a to art. 25 ust. 1b ustawy

emerytalnej, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na

utrzymaniu w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji w części przyznania

ubezpieczonej prawa do ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego z

pominięciem tego przepisu.

Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ponieważ w świetle oczywistego literalnego brzmienia art. 25 ust. 1b ustawy

emerytalnej nie można uznać za prawidłowe stanowiska Sądu Apelacyjnego, że

ubezpieczonej przysługuje prawo do wyliczenia wysokości świadczenia

emerytalnego z pominięciem tego przepisu. Natomiast „zasadnym było

pomniejszenie podstawy wymiaru ustalanej emerytury o sumy wcześniej pobranych

emerytur. W związku z powyższym w sprawie zachodzi niewątpliwa, widoczna na

pierwszy rzut oka, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność wyroku z

przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

I USK 1121/26

4

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłance jej oczywistego uzasadnienia (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Przesłanka oczywistej zasadności skargi, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c., zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13, LEX nr 1402642 oraz z dnia

3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), a przytoczone podstawy

kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, LEX nr 560577 oraz z

dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, LEX nr 1522063). Skarżący jest w tym

zakresie zobowiązany do sformułowania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania odpowiednich wywodów potwierdzających tę okoliczność, a należy

pamiętać, że o oczywistości naruszenia prawa możemy mówić jedynie, gdy w

rozpoznawanej sprawie doszło do sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z

jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2013 r., III SK 43/12, LEX

nr 1331343 oraz z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, LEX nr 1844092

oraz powołane tam orzecznictwo). Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym

- w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, iż rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam zarzut

naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi

bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ

I USK 1121/26

5

61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr

198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia

2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).

W rozpoznawanej sprawie brak argumentów, które dawałyby podstawę do

przyjęcia, że wniesiona skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ

Sąd Apelacyjny w swoim rozstrzygnięciu prawidłowo zastosował wykładnię art. 25

ust. 1b ustawy emerytalnej obowiązującą w związku z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16, a sprowadzającą się do

stwierdzenia niekonstytucyjności tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia

30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy on urodzonych w 1953 r. kobiet,

które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art.

46 tej ustawy - wyłączył stosowanie przewidzianego w tym przepisie mechanizmu

potrącenia kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszych emerytur przy

obliczaniu podstawy wymiaru emerytury powszechnej wobec kobiet urodzonych w

1953 r. Skoro ubezpieczona nie mogła w chwili składania wniosku o wcześniejszą

emeryturę przewidzieć konsekwencji prawnych, jakie na mocy wprowadzenia art.

25 ust. 1b do ustawy emerytalnej z dniem 1 stycznia 2013 r. będzie miało

skorzystanie z tego świadczenia, to tego rodzaju legislacja nie mieści się w ramach

wyznaczonych przez art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Oznacza to,

że Sąd Apelacyjny wyłączył zastosowanie w niniejszej sprawie art. 25 ust. 1b

ustawy emerytalnej zgodnie ze stanowiskiem obowiązującym obecnie w

orzecznictwie, odwołując się do art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.

W zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny przytoczył ponadto ugruntowaną już

w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnię art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej co

do jego zastosowania dla obliczenia wysokości podstawy emerytury mężczyznom

urodzonym w latach 1949-1953, którzy skorzystali z przywileju przejścia na

emeryturę w wieku obniżonym, a powszechny wiek emerytalny osiągnęli po dniu

wejścia w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Po raz pierwszy w wyroku z dnia

6 maja 2021 r., III USKP 52/21 (OSNP 2022 nr 2, poz.19), Sąd Najwyższy wyraził

pogląd, że mimo iż wywody prawne Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 6

marca 2019 r., P 20/16, koncentrowały się na sytuacji kobiet urodzonych w 1953 r.,

to wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku zapatrywania prawne co do standardu

I USK 1121/26

6

konstytucyjnego, z którego wynikała sprzeczność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej

z art. 2 Konstytucji RP i z wyrażoną w tym przepisie zasadą zaufania obywateli do

państwa i stanowionego przez nie prawa, w pełni znajdują zastosowanie także do

sytuacji mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953, którzy skorzystali z prawa do

emerytury wcześniejszej. Powyższy pogląd podzielił w całości Sąd Najwyższy

również w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., III USKP 98/21 (LEX nr 3352121),

przyjmując, że „w stosunku do mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953, którzy

spełnili warunki przejścia na emeryturę nauczycielską bez względu na wiek w ciągu

dziesięciu lat od dnia 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 88 ust. 2a Karty

Nauczyciela, potrąceniu podlegają wyłącznie kwoty emerytur w wieku obniżonym

wypłaconych po osiągnięciu przez ubezpieczonych wieku uprawniającego do

nabycia emerytury w wieku powszechnym (art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej). W

takiej samej sytuacji prawnej jak kobiety urodzone w 1953 r. są mężczyźni urodzeni

w latach 1949-1953 i mający prawo do emerytury nauczycielskiej (art. 32 ustawy

emerytalnej). Jakkolwiek wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r.,

P 20/16, odnosi się wprost wyłącznie do kobiet urodzonych w 1953 r., to wynikający

z tego orzeczenia standard konstytucyjny w zakresie wykładni art. 2 Konstytucji RP

w kontekście ingerencji prawodawcy w uzasadnione prawnie oczekiwania osób

pobierających emerytury w wieku obniżonym co do zasad kształtowania wysokości

ich świadczeń po uzyskaniu prawa do emerytury w wieku powszechnym, ma

zastosowanie także do mężczyzny, który - jak podkreślił Sąd Najwyższy - nabył

abstrakcyjnie prawo do emerytury w wieku powszechnym dopiero w marcu 2017 r.,

a w chwili przejścia na emeryturę w wieku obniżonym nie mógł spodziewać się tego,

że decyzja ta spowoduje obniżenie świadczenia powszechnego” (zob. też wyrok

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 234/22, LEX nr

34999904). Powyższy pogląd w całości podzielił Sąd Najwyższy w kolejnym wyroku

z dnia 8 stycznia 2025 r., III USKP 121/23 (OSNP 2025 nr 7, poz. 75).

Podsumowując powyższe, nie można podzielić stanowiska skarżącego o

oczywistej zasadności skargi, ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego wpisuje się w

utrwaloną linię orzecznictwa Sądu Najwyższego odnośnie do stosowania art. 25 ust.

1b ustawy emerytalnej w stanach faktycznych, jak w niniejszej sprawie.

I USK 1121/26

7

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

[r.g.]

[a.ł]