Spór o podstawę wymiaru składek,

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 września 2025 r. zmienił

zaskarżony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział we Wrocławiu wyrok

Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2025 r. - którym uwzględniono

odwołanie K. S. (dalej odwołująca się) od decyzji organu rentowego z dnia 23

września 2024 r. i stwierdzono, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie

zdrowotne odwołującej się, jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność

gospodarczą od lutego 2023 r., stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w

sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego łącznie z wypłatami z

zysku ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku

I USK 1366/26

2

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” - w ten sposób, że oddalił

odwołanie oraz orzekł o kosztach postępowania za obie instancje.

Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji prawnej Sądu pierwszej instancji,

że odwołująca się jako komornik sądowy, opłacający liniowy podatek dochodowy, nie

należy do kręgu osób wymienionych w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004

r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(obecnie jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r., poz. 1461 ze zm., dalej jako ustawa o

świadczeniach opieki zdrowotnej lub ustawa), a zatem ustalenie dla niej podstawy

wymiaru składki zdrowotnej powinno mieć miejsce w oparciu o art. 81 ust. 2za tej

ustawy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że wyróżnienie poszczególnych grup osób

prowadzących pozarolniczą działalność, do których mają zastosowanie przepisy art.

81 ust. 2 i 2b - 2zd ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zostało dokonane ze

względu na rodzaj działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z

2026 r., poz. 199 ze zm., dalej jako ustawa systemowa) oraz rodzaju opłacanego

podatku dochodowego. Co prawda komornik nie jest osobą prowadzącą działalność

gospodarczą, ale ustawodawca w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o

komornikach sądowych (obecnie jednolity tekst: Dz. U. z 2026 r., poz. 881)

postanowił, że do komornika sądowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca

1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie jednolity tekst: Dz. U.

2026 r., poz. 592, dalej: ustawa o podatku dochodowym) oraz ustawy systemowej, a

także ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, dotyczące osób prowadzących

pozarolniczą działalność gospodarczą. Literalna wykładnia tego przepisu wskazuje

wprost, że komornika traktuje się jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą

na potrzeby ubezpieczeń społecznych, a zatem jako podmiot, o którym mowa w art.

8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej. Z tego względu do ustalenia podstawy wymiaru

składki na ubezpieczenie zdrowotne odwołującej się będą miały zastosowanie

przepisy art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zza ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a nie

jej art. 81 ust. 2za, który odnosi się do pozostałych osób wymienionych w art. 8 ust.

6 ustawy systemowej, to jest: twórców, artystów, akcjonariusza prostej spółki

akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy

lub usług czy też komplementariusza w spółce komandytowo – akcyjnej.

Odwołująca się w całości zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą

kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania

I USK 1366/26

3

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz zasądzenia na jej

rzecz od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to: 1) art.

81 ust. 2 i 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w związku z art. 33 ust. 3

ustawy o komornikach sądowych w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej

oraz art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, przez ich błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2) art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach

opieki zdrowotnej w związku z art. 8 ust. 6 ustawy systemowej oraz art. 79 ust. 1

ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, przez ich błędną wykładnię i

niezastosowanie do skarżącej na skutek błędnego przyjęcia, że podstawę wymiaru

składki zdrowotnej komornika sądowego określa art. 81 ust. 2 ustawy, podczas gdy

prawidłowa wykładnia prowadzi do zastosowania art. 81 ust. 2za w związku z art. 79

ust. 1, bowiem komornik sądowy nie jest i nie może być traktowany jako

przedsiębiorca w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców (art. 8 ust. 6 pkt 1

ustawy systemowej), nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego status został

przez ustawodawcę ukształtowany w sposób odmienny i autonomiczny, właściwy dla

organu władzy publicznej (art. 3 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na istotne

zagadnienie prawne, co wiąże się z potrzebą dokonania przez Sąd Najwyższy

autorytatywnej wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych. Zagadnienie

dotyczy właściwej podstawy prawnej ustalenia podstawy wymiaru składki na

ubezpieczenie zdrowotne komorników sądowych, tj. czy zastosowanie w stosunku

do komorników sądowych znajduje art. 81 ust. 2, czy też art. 81 ust. 2za ustawy o

świadczeniach opieki zdrowotnej. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest niezbędne dla

zapewnienia jednolitości stosowania prawa w sprawach dotyczących całej grupy

zawodowej komorników sądowych oraz dla ukształtowania pewności prawa w

zakresie obciążeń publicznoprawnych, gdyż w sprawach dotyczących tej kwestii

występują rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I USK 1366/26

4

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się celem jej merytorycznego przyjęcia.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłance z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., to jest występowaniu w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, a wykazywane rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych stanowią jedynie jeden z argumentów odnośnie do istotności

zagadnienia prawnego.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w przypadku powoływania się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku

winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty

prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu.

Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w

praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a

mianowicie: być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39

i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej

subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22

października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08, LEX nr 478179); pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i dotyczyć

I USK 1366/26

5

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie

występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie

precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX

nr 577467, z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 20 stycznia

2026 r., I PSK 83/26, LEX nr 4028748).

Tymczasem kwestie związane z ustaleniem podstawy wymiaru składki na

ubezpieczenie zdrowotne komornika sądowego, który rozlicza się z podatku

dochodowego według stawki przewidzianej dla podatku liniowego rozstrzygnął już

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 lipca 2026 r., II USKP 390/26 (niepubl.), przyjmując,

iż do komornika sądowego mają zastosowanie zasady obliczania podstawy wymiaru

składki zdrowotnej rocznej i miesięcznej określone w art. 81 ust. 2, 2b-d ustawy o

świadczeniach opieki zdrowotnej, a nie art. 81 ust. 2za tej ustawy.

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawa o komornikach sądowych

stanowi, iż komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących

podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej i nie może

prowadzić działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 i 2). Zarazem jednak art. 33 ust.

3 tej ustawy przewiduje, że do komornika stosuje się przepisy ustaw: 1) z dnia 26

lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie jednolity tekst:

Dz.U. z 2026 r., poz. 592, dalej jako ustawa o podatku dochodowym), 2) z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst:

Dz.U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), 3) z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( obecnie jednolity tekst: Dz.U. z

2025 r., poz. 1461) - dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność

gospodarczą. Oznacza to, że z perspektywy podatkowej i składkowej do komornika

zastosowanie znajdą – z braku odmiennego wyraźnego zastrzeżenia w ustawie:

wprost, a nie odpowiednio – przepisy dotyczące przedsiębiorców.

Odesłanie zawarte w art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych powoduje,

że w świetle regulacji kształtującej system ubezpieczeń społecznych, a w

I USK 1366/26

6

konsekwencji także system opieki zdrowotnej, komornik będzie traktowany jak

przedsiębiorca, a nie, że nim jest lub że się nim staje. Mają zatem do niego

zastosowanie wprost przepisy ustawy systemowej dotyczące przedsiębiorców, co

oznacza, że komornik sądowy mimo iż nie jest przedsiębiorcą, to ma możliwości

skorzystania z udogodnień i benefitów, które przewidziane są dla przedsiębiorców,

tj. między innymi preferencyjnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

emerytalno-rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia

rozpoczęcia wykonywania działalności (por. M. Świtkowski [w:] B. Falkowski, A.

Grajewski, J. Prasałek, M. Rączkowski, M. Simbierowicz, T. Skoczylas, M.

Świtkowski: Komentarz do ustawy o komornikach sądowych [w:] Ustawa o

komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, wyd. IV,

LEX/el. 2025, komentarz do art. 33, pkt 2) oraz - jak stwierdził Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 25 listopada 2025 r., I CSK 1529/25 (niepubl.) - do skorzystania

z subwencji w ramach Tarczy Finansowej 1.0 w związku z pandemią COVID-19.

Program ten stanowił formę pomocy dla przedsiębiorców i został zatwierdzony przez

Komisję Europejską. Jego założeniem było zapewnienie przedsiębiorcom środków

finansowych jako pomoc „w trudnym okresie zamrożenia gospodarki” w celu

ograniczenia skutków trwającej pandemii. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd

Najwyższy zwrócił również uwagę, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE

komornicy sądowi zostali uznani za przedsiębiorców, a więc za osoby wykonujące

działalność gospodarczą (zob. np. wyroki z dnia 16 listopada 1995 r., C-244/94; z

dnia 11 grudnia 1997 r., C-55/96).

W powołanym wyroku z dnia 1 lipca 2026 r., II USKP 390/26, Sąd Najwyższy

wskazał też, że po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r.

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku

dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz.

2105, ze zm., dalej jako „Polski Ład”) podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla osób

prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą określona w art. 81 ustawy o

świadczeniach opieki zdrowotnej została uzależniona od sposobu opodatkowania

osoby prowadzącej działalność gospodarczą i ustalana jest albo od podstawy

wymiaru stanowiącej dochód płatnika składek, albo od kwoty ustalanej ryczałtowo od

podstawy wymiaru stanowiącej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze

przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego. W konsekwencji przyjęcie

jako podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne indywidualnego

I USK 1366/26

7

dochodu komornika pozwala właśnie uwzględnić zróżnicowanie przychodów

komorników w zależności od rewiru, liczby prowadzonych spraw, co było założeniem

Polskiego Ładu przy ustalaniu podstawy wymiaru składek i wpisuje się w spójność

sytemu prawa. To zaś oznacza, że do ustalenia podstawy wymiaru składki na

ubezpieczenie zdrowotne będzie miał do komornika rozliczającego się według

podatku liniowego zastosowanie art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki

zdrowotnej, a nie art. 81 ust. 2za tej ustawy, który - o czym była mowa powyżej -

stosuje się do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8

ust. 6 ustawy systemowej innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa. Zakres

stosowania art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest relatywnie

wąski, bo chodzi w nim o przedsiębiorców prowadzących tylko jedną działalność i

nieosiągających przychodów ani dochodów z działalność gospodarczej

opodatkowanych w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów

ewidencjonowanych czy na zasadach ogólnych.

W tym kontekście w piśmiennictwie wymienia się: komplementariusza w

spółce komandytowo-akcyjnej, akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do

spółki, wkład którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, twórcę i artystę

(nieprowadzącego jednocześnie pozarolniczej działalności, z której opłacany jest

podatek dochodowy z działalności gospodarczej) oraz wspólników spółek, w których

osiąga się przychody, które dla celów podatkowych nie są traktowane jako przychody

z działalności gospodarczej.

Skoro z utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska wynika,

że nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje w sprawie

istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we

wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę

tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK

4/17, LEX nr 1661934), to nie realizuje się przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane stosownie

do reguły z art. 102 w związku z art. 39821 k.p.c., ponieważ w dacie wniesienie skargi

kasacyjnej orzecznictwo sądów powszechnych co do wykładni art. 81 ust. 2 ustawy

o świadczeniach opieki zdrowotnej nie było jednolite.

I USK 1366/26

8

[r.g.]