Spór o dalszą wypłatę emerytury,. Sąd zasądził

W wyroku z 13 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 560/25, Sąd Apelacyjny w

Łodzi – w sprawie z odwołania B.T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

I Oddział w Łodzi o dalszą wypłatę emerytury – oddalił apelację odwołującego się od

wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 13

marca 2025 r., sygn. akt VIII U 1581/24, w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołania

I USK 1476/26

2

ubezpieczonego od dwóch decyzji organu rentowego z: - 24 maja 2024 r., w której

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z urzędu wstrzymał B.T. wypłatę

emerytury od 1 czerwca 2024 r. tj. od najbliższego terminu płatności z tego względu,

że ubezpieczony pobiera świadczenie wypłacane przez inny organ rentowy; 6

czerwca 2024 r., w której Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z

urzędu ponownie ustalił wysokość emerytury B.T. od 12 października 2023 r., tj. od

osiągnięcia wieku emerytalnego, zawieszając wypłatę świadczenia. W uzasadnieniu

organ rentowy wskazał, że z informacji uzyskanej z Wojskowego Biura Emerytalnego

wynika, że ubezpieczony złożył oświadczenie, w którym wybrał świadczenie

wojskowe jako korzystniejsze. Jednocześnie wcześniejsza decyzja została uchylona

przez organ rentowy jako mylnie wydana, wskazując, że kwoty nadpłacone nie

podlegają dochodzeniu.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego ubezpieczony zaskarżył skargą

kasacyjną. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

oparto na przyczynach przyjęcia skargi określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Wskazano, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się

do konieczności ustalenia, czy zostaje zachowana obowiązująca w polskim systemie

emerytalnym zasada wzajemności składki i świadczenia w przypadku, gdy

odprowadzone od ubezpieczonego składki na ubezpieczenie emerytalne wyrażają

się wartością wielokrotnie większą od zera, a świadczenie emerytalne wartością zero

- w sytuacji, gdy żołnierz zawodowy po zakończeniu służby pobiera emeryturę lub

rentę wojskową obliczoną bez uwzględnienia cywilnych okresów ubezpieczenia

przypadających w okresach przed, lub po zakończeniu służby, a mimo nabycia

prawa również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie to

nie jest mu w ogóle wypłacane. W ocenie skarżącego istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów tj. art. 95 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z

art.15 a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych oraz ich rodzin, art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w związku z art. 95 ust. 2 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie pojęcia

„zbiegu prawa do świadczeń” oraz co do zakresu znaczeniowego wyjątku, o którym

I USK 1476/26

3

mowa w art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: 1. odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania, a w przypadku jej przyjęcia do rozpoznania o

oddalenie skargi; 2. zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym, według norm przepisanych z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia orzeczenia do dnia

zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje

skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a

jego uzasadnienie ma zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz potrzeba wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości, oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał

istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt

1 i 2 k.p.c.

Odpowiednio do utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego

dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c. przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie

skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne

polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego

przepisu prawa, na którego tle to zagadnienie występuje oraz wskazaniu

I USK 1476/26

4

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także

na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być

zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (M. Manowska (w:) Apelacja w

postępowaniu cywilnym. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2025, art. 390).

Celem regulacji komentowanego przepisu jest umożliwienie Sądowi

Najwyższemu - z inicjatywy sądów odwoławczych - pełnienia jego konstytucyjnej

funkcji nadzoru nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania nie

tylko poprzez rozstrzyganie w indywidualnych sprawach w ramach środków

zaskarżenia znajdujących się w jego kognicji, lecz również przez wydawanie aktów

o charakterze bardziej abstrakcyjnym (P. Jadłowski (w:) P. Rylski, A. Olaś (red.),

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2026, art. 390 k.p.c.).

Zapewnienie jednolitości orzecznictwa tworzy podstawę stabilizacji obowiązującego

systemu prawnego oraz stosunków społeczno-gospodarczych, a tym samym

praworządności, a także bezpieczeństwa prawnego (K. Piasecki, Organizacja

wymiaru sprawiedliwości w Polsce, Kraków 2005, s. 76). W konsekwencji wymaga

się dokonania oceny prawnej, tzn. wykładni przepisów prawa procesowego i

materialnego, subsumpcji zbieżnych stanów faktycznych pod relewantną prawnie

normę i określenia skutków zastosowania jej w badanym stanie faktycznym (B.

Janiszewska, O jednolitości orzecznictwa jako wartości systemowej, Przegląd

Sądowy 2018, nr 11-12, s. 149; s. 41; K. Osajda, Przesłanki odmowy podjęcia

uchwały przez Sąd Najwyższy w postępowaniu cywilnym, (w:) J. Gudowski, K. Weitz

(red.), Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci profesora Tadeusza

Erecińskiego, t. 1, Warszawa 2011, s. 427 i n.; A. Góra-Błaszczykowska (w:) A. Góra-

Błaszczykowska (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Tom I A. Komentarz. Art. 1-

42412, Warszawa 2020, art. 385 k.p.c.; T. Wiśniewski, Przebieg procesu cywilnego,

Warszawa 2013, s. 383).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z

którym oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

z art. 3989 § 1 pkt 2 wymaga wykazania, że niejednolita wykładnia określonego

przepisu prawa, będącego źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych,

wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów

faktycznych, które należy przytoczyć wraz z podaniem doktrynalnego lub

orzeczniczego źródła tych wątpliwości (M. Dziurda, T. Ereciński, B. Wołodkiewicz (w:)

I USK 1476/26

5

M. Dziurda, T. Ereciński, B. Wołodkiewicz, Apelacja i kasacja w postępowaniu

cywilnym. Komentarz do art. 367-3911 i 3981-39821k.p.c., Warszawa 2023, art. 3989

wraz z powołanym orzecznictwem). Zagadnienia faktyczne podlegają wyłącznej

kompetencji sądu orzekającego co do istoty sprawy (T. Wiśniewski (w:) D. Dończyk,

J. Iwulski, G. Jędrejek, I. Koper, G. Misiurek, M. Orecki, P. Pogonowski, S. Sołtysik,

D. Zawistowski, T. Zembrzuski, T. Wiśniewski, Kodeks postępowania cywilnego.

Komentarz. Tom. II. Artykuły 367–50539, Warszawa 2021, art. 390). Orzeczenie

sądowe jest aktem formalnym i jako taki powinien być dokonany w ściśle określonej

formie. Formalizm, a także w niektórych przejawach rygoryzm prawa procesowego,

jest - w granicach wyznaczanych jego celami i funkcją - zjawiskiem koniecznym i

pożytecznym, jednak należy rozróżniać formalizm prawa procesowego od

formalizmu jego stosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 15 maja 2025 r., III CZP

40/24, Legalis nr 3213928).

Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia

prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego

związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd

Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno: 1) być sformułowane w oparciu o

okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych

przez sąd ustaleń; 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu;

3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia

budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia

prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie

prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej. Wymóg ten jest

uzasadniony publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi

kasacyjnej. Ograniczenie się przez skarżącego do pytania nie jest wystarczającym

określeniem zagadnienia prawnego, jeżeli nie zostało one oderwane od kontrowersji

dotyczących ustaleń faktycznych oraz przedstawione bez odniesienia się do

ogólnych problemów interpretacyjnych celem służenia wyjaśnieniu prawa

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 lutego 2017 r., I CSK 555/16, LEX nr

2255332; 12 marca 2025 r., I USK 345/23, Lex nr 3845591; 24 września 2025 r., I

CSK 2125/25, LEX nr 3916284; 20 stycznia 2026 r., I USK 49/26, LEX nr 4014736).

I USK 1476/26

6

Skarżący – opierając wniosek o przyjęcie jego skargi do rozpoznania na

przyczynie przyjęcia skargi określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – powinien nie tylko

określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają

poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem

doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości. Konieczne jest opisanie

tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Jeżeli zaś

skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to zobowiązany

jest przytoczyć te odmienne orzeczenia Sądów, przy czym musi wykazać, że

występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo

wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji sprzeczna jest z

jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Chodzi przy

tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o dysonans w jego

zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele, jakie ma do spełnienia

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także

wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu

na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 października

2012 r., III SK 15/12, LEX nr 1228636; 27 sierpnia 2021 r., III CSK 19/21, LEX nr

3400487; 16 grudnia 2025 r., I USK 31/25, LEX nr 3980930), prztoczyć argumenty

wskazujące na konieczność wypracowania reguł dotychczas nieomówionych w

orzecznictwie i doktrynie oraz wskazać, aby wyjaśnienie tej kwestii mogło mieć

bezpośrednie znaczenie dla rozwoju prawa - a w następstwie, aby doszło do

spełnienia wskazanego publicznego celu skargi kasacyjnej. Nie jest zasadne

założenie, że rozbieżne orzeczenia sądów w podobnych sprawach składają się na

taką dywersyfikację, która stanowi w orzecznictwie przesłankę podstawy przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Takie zapatrywanie nie jest uprawnione w przedmiotowych

ramach, nie ocenia się prawidłowości orzeczeń sądów powszechnych w podobnych

sprawach. Sądy powszechne suwerennie ustalają stan faktyczny i stosują prawo

materialne. Sąd Najwyższy kontroluje te orzeczenia jedynie w granicach określonych

w ustawie, czyli w ramach zarzutów podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2

k.p.c., postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 kwietnia 2024 r., II USK 125/23, LEX

nr 3703676; 15 kwietnia 2025 r., III USK 198/24, LEX nr 3862003).

Nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.),

jak i nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),

I USK 1476/26

7

jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub

wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie

zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienia

Sądu Najwyższego z: 3 marca 2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647; 12 maja 2020

r., I UK 128/19, LEX nr 3026475; 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; 19

stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX

nr 1214578; 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968; 10 kwietnia 2018 r.,

II PK 143/17, LEX nr 2525398; 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr 2486162;

23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02,

OSNP - wkładka 2003, nr 13, poz. 5). Wykładnia jest interpretacją, w której

zastosowano wnioskowania prawnicze (M. Zieliński, Wyznaczniki reguł wykładni

prawa, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998, nr 3-4, s. 1). W procesie

stosowania prawa nie może dochodzić do wykładni prawotwórczej (L. Morawski,

Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 21-22).

Analizą interpretacyjną przepisów art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zajmował się

Sąd Najwyższy, który w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 grudnia

2021 r. (III UZP 7/21, OSNP 2022 nr 6, poz. 58, s. 67) stwierdził, że ubezpieczonemu,

który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i

pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez

uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z których tytułu jest

uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca

się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, obecnie jednolity tekst: 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r., poz. 1749)

w związku z art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, jednolity tekst: 6 marca 2025 r., Dz.U. z 2025

r., poz. 305).

Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi uwzględnia w swojej ocenie

prawnej stanowisko powołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego. Skarżący

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opiera między

innymi na odwołaniu się do argumentacji Sądu Najwyższego przedstawionej w

wyroku z 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17. Pomija się jednak w uzasadnieniu wniosku,

że Sąd Najwyższy w powołanej uchwale III UZP 7/21 przedstawił szeroką analizę

I USK 1476/26

8

interpretacyjną wskazanych w uzasadnieniu wniosku przepisów prawa – powołał się

także na dotychczasowe orzecznictwo określające przedstawioną w uzasadnieniu

wniosku kwestię, odnosząc się przy tym szczegółowo do stanowiska wyrażonego w

wyroku I UK 426/17. Skarżący nie przedstawił przekonującej argumentacji

polemicznej, którą zakwestionowałby stanowisko aktualnej judykatury Sądu

Najwyższego w zakresie omawianego zagadnienia. Wydawane przez Sąd

Najwyższy uchwały, dążąc do zapewnienia jednolitości orzecznictwa, realizują

istotną funkcję, jaką jest zapewnienie przewidywalności rozstrzygnięcia, co stanowi

fundamentalny element pewności prawa (W Sanetra, Jednolitość orzecznictwa jako

wartość sądowego stosowania prawa i rola Sądu Najwyższego w jej zapewnieniu,

Przegląd Sądowy 2013, nr 7, s. 13).

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie z

art. 3989 § 2 k.p.c. (punkt pierwszy) Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto

na podstawie art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c. (punkt drugi).

[SOP]