Skarga o umiarkowany stopień niepełnosprawności nie trafiła do rozpoznania w SN

Sąd Rejonowy w Legnicy wyrokiem z 18 lipca 2024 r. w sprawie o ustalenie

stopnia niepełnosprawności z odwołania K.S. od orzeczenia Wojewódzkiego

Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim

odmawiającego przyznania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oddalił

odwołanie. Sąd Rejonowy wydał powyższy wyrok przyjmując za podstawę swojego

rozstrzygnięcia przeprowadzone w sprawie opinie biegłych sądowych z zakresu

neurochirurgii, neurologii oraz otolaryngologii. Podzielił w całości wnioski biegłych

I USK 149/26

2

uznając, że stan zdrowia wnioskodawcy nie kwalifikuje go do osób

niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Przyjął, że według przepisów ustawy

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych

niezasadne jest zakwalifikowanie wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych w

stopniu wyższym aniżeli lekki.

Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 24 września 2024 r. oddalił apelację

K.S. Ponowna analiza opinii biegłych pozwoliła przyjąć w ślad za Sądem

Rejonowym, że zostały one sporządzone w sposób rzetelny, zrozumiały i

obiektywny. Wnioski biegłych były natomiast jasne i kompletne, a przy tym

wewnętrznie spójne i zgodne z ustaleniami. Okoliczność, że wnioskodawca nie

zgadza się z dokonaną przez tych biegłych analizą dokumentacji medycznej nie

stanowi o naruszeniu zasad swobodnej oceny dowodów i nie nakłada na sąd

obowiązku przewidzianego w art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. Przywołane

powyżej przepisy regulują wypadki wymagające zasięgnięcia wiadomości

specjalnych, albo ich uzupełnienia, jeżeli opinia biegłego z jakichś względów nie

daje jasnej odpowiedzi na wszystkie postawione w niej pytania.

W ocenie sądu odwoławczego, apelujący nie przedstawił nowych dowodów

na poparcie swoich twierdzeń, a przede wszystkim dokumentacji medycznej, która

nie byłaby do tej pory przedmiotem oceny biegłych sądowych. Stąd Sąd

odwoławczy nie widział podstaw do przeprowadzenia uzupełniającego

postępowania dowodowego i ponownego dopuszczenia dowodów z opinii biegłych

sądowych z zakresu neurochirurgii, neurologii i otolaryngologii. Dowód z opinii

biegłego ma szczególny charakter. Korzysta się z niego w wypadkach

wymagających wiadomości specjalnych. Do dowodów tych nie mogą więc mieć

zastosowania wszystkie zasady o prowadzeniu dowodów. W konsekwencji nie

można przyjąć, że Sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych

uzupełniających opinii lub opinii innych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona

opinia jest niekorzystna dla strony.

Sąd odwoławczy nie widział podstaw do zmiany ustaleń Sad Rejonowego w

zakresie stanu zdrowia wnioskodawcy i zakwalifikowaniu go do umiarkowanego

stopnia niepełnosprawności. Granice oceny stanu zdrowia wnioskodawcy

wyznaczają przepisy art. 4 ust. 1-4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej

I USK 149/26

3

oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, określając przesłanki wedle, których

ustala się stopień niepełnosprawności badanego. Biegli opiniowali według zasad

przewidzianych w wyżej wymienionych przepisach, a Sąd Rejonowy dokonał

prawidłowej wykładni prawa materialnego, wyprowadzając przesłanki i kryteria

zaliczenia badanego wnioskodawcy do określonego w tych przepisach stopnia

niepełnosprawności, na podstawie analizy przeprowadzonych w sprawie opinii.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną

przez odwołującego się, w której zarzucono:

1. Naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z

2023 r. poz. 2327, dalej jako ustawa o rehabilitacji zawodowej) oraz § 30

rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca

2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności

(Dz. U. Nr 139, poz. 1328), poprzez uznanie, że skarżący nie kwalifikuje się do

umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, mimo że zgromadzony materiał

dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek do jego przyznania.

2. Naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej, przez

zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy uzasadniał

zastosowanie art. 4 ust. 2 tej ustawy, co skutkowało błędnym zakwalifikowaniem

skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

3. Naruszenie art. 227 k.p.c. i art. 232 zdanie drugie k.p.c. w związku z

art. 217 § 2 k.p.c., art. 278 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie przy

orzekaniu części zebranego w sprawie materiału, co skutkowało brakiem

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w szczególności

nieuwzględnieniem sprzeczności pomiędzy opiniami biegłych a dokumentacją

medyczną oraz stanem faktycznym.

4. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., przez przekroczenie granic swobodnej

oceny dowodów, skutkujące pominięciem zarzutów skarżącego do opinii biegłych,

opartych na dokumentacji medycznej, w szczególności opiniach biegłych

sporządzonych na potrzeby wcześniejszych postępowań, potwierdzających

poważny charakter schorzeń skarżącego i ich wpływ na jego zdolność do pracy

oraz samodzielne funkcjonowanie.

I USK 149/26

4

W skardze kasacyjnej sformułowano wniosek „o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w

zw. z art. 5191 § 1 k.p.c., wobec uznania, iż powyższa skarga jest oczywiście

uzasadniona”. Skarżący argumentował, „że oczywistego naruszenia prawa

skarżący dopatruje się w fakcie niedopuszczenia przez Sądy obu instancji

uzupełniających opinii biegłych na skutek złożonych przez skarżącego zarzutów, w

sytuacji, gdy istniała wyraźna rozbieżność pomiędzy dokumentacją medyczną a

sporządzonymi na potrzeby postępowania opiniami. W orzecznictwie podkreśla się,

że dopuszczenie dowodu z dodatkowej opinii biegłych może być uzasadnione

jedynie „w razie potrzeby”, która nie może być wynikiem wyłącznie niezadowolenia

strony z niekorzystnej dla niej opinii już przeprowadzonej (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 23 czerwca 2017 r., I CSK 627/16, LEX nr 2333045).

W przedmiotowej sprawie konieczność dopuszczenia opinii uzupełniających nie

wynika z samego niezadowolenia strony, ale jest wyraźnie oparte na różnicy

pomiędzy zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną a stanowiskiem

biegłych. Należy w tym miejscu wskazać, że Sąd Rejonowy dopuścił i

przeprowadził dowody z dokumentacji medycznej skarżącego, akt WZON we

Wrocławiu oraz opinii biegłych sądowych z zakresu neurochirurgii, neurologii i

otolaryngologii, ale ani biegły neurochirurg, ani biegli w zakresie neurologii i

otolaryngologii w żaden sposób nie odnieśli się do potwierdzonego w dokumentacji

medycznej występowania u skarżącego już w 2013 r. zespołu piramidowo-

móżdżkowego czy choroby Meniere'a. Wobec tak istotnych różnic pomiędzy

opiniami należy uznać, że dopuszczenie opinii uzupełniającej było konieczne i

uzasadnione”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniesiono o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie w przypadku nie uwzględnienia

powyższego wniosku, o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od

wnioskodawcy na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I USK 149/26

5

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu

wymiaru sprawiedliwości. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że

wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny

koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności

przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że odwołanie się do przesłanki z

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC z 2006 r. nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr

1215126; z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone

orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy

prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w

jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr

1675171).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika oczywista zasadność w

przedstawionym powyżej znaczeniu.

I USK 149/26

6

W sprawie, w której przedmiotem ustaleń i ocen sądu jest stopień

niepełnosprawności wnioskodawcy, rozstrzygnięcie zagadnień dotyczących stanu

zdrowia ubezpieczonego wymaga zasadniczo wiedzy specjalistycznej. Podkreśla

się w związku z tym konieczność zasięgnięcia opinii biegłych lekarzy właściwych

specjalności w celu oceny stanu zdrowia ubezpieczonego. Zaznaczenia jednak

wymaga, że sąd nie ma obowiązku uwzględnienia kolejnych wniosków

dowodowych tak długo, aż strona udowodni tezę korzystną dla siebie (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2002 r., II UKN 701/00, LEX nr 559961). Nie można

przyjąć, że sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym

przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (zob. wyroki Sądu

Najwyższego: z 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr 7404; z 18 lutego 1974 r.,

II CR 5/74, Biul. SN 1974 nr 4, poz. 64; z 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00,

PPiPS 2003 nr 9, poz. 67). Wielokrotnie już w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy

stwierdzał, że potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności

sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNAPiUS 2000 nr

22, poz. 807; z 14 maja 1997 r., II UKN 108/97, OSNAPiUS 1998 nr 5, poz. 161;

z 18 września 1997 r., II UKN 260/97, OSNAPiUS 1998 nr 13, poz. 408; z 10

grudnia 1997 r., II UKN 391/97, OSNAPiUS 1998 nr 20, poz. 612). Przy czym

potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na

udowodnienie korzystnej dla strony tezy (por. wyrok Sądu Najwyższego

z 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP 2003 nr 7, poz. 182; postanowienie

Sądu Najwyższego z 18 maja 2022 r., II USK 505/21, LEX nr 3439105).

W sprawie przed sądami powszechnymi dopuszczono dowody z opinii wielu

biegłych lekarzy z zakresu specjalizacji odpowiadających schorzeniom

wnioskodawcy. Stwierdzili oni, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do osób

niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Przyjęto, że według przepisów

ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób

niepełnosprawnych niezasadne jest zakwalifikowanie wnioskodawcy do osób

niepełnosprawnych w stopniu wyższym aniżeli lekki. Sąd Apelacyjny odniósł się do

sporządzonych w sprawie opinii i uznał je za sporządzone w sposób rzetelny i

wnikliwy.

I USK 149/26

7

Do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o ocenę

dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany. Sąd Najwyższy, nie jest

sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. W zakresie jego ustawowych

kompetencji nie mieści się korygowanie ustaleń faktycznych lub oceny materiału

dowodowego dokonanego przez sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 października 2018 r., I UK 437/17, LEX nr 2570520). Sąd

Najwyższy jest bowiem związany w postępowaniu kasacyjnym ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez sądy (art. 3933 § 3 k.p.c.).

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania na

podstawie art. 102 k.p.c.

M.G.

[a.ł]