Spór o przeliczenie emerytury,

Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 23 stycznia 2025 r. oddalił odwołanie

ubezpieczonego J. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Łodzi

z dnia 8 sierpnia 2024 r. odmawiającej ubezpieczonemu ponownego ustalenia

wysokości emerytury.

Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 listopada 2025 r. zmienił

zaskarżony apelacją ubezpieczonego wyrok Sąd Okręgowego oraz poprzedzającą

go decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu od dnia 2 sierpnia 2024 r.

prawo do przeliczenia emerytury bez potrącenia kwot emerytur w obniżonym wieku

wypłaconych do osiągnięcia przez niego wieku uprawniającego do nabycia

emerytury w wieku powszechnym i oddalił odwołanie w pozostałej części (pkt I) oraz

oddalił apelację w pozostałej części (pkt II).

W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że organ rentowy decyzją z dnia 19

I USK 1583/26

2

września 2007 r. przyznał ubezpieczonemu, urodzonemu 26 sierpnia 1952 r., prawo

do wcześniejszej emerytury, a decyzją z dnia 27 listopada 2017 r. - prawo do

emerytury w powszechnym wieku, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art.

25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze

zm., dalej jako ustawa emerytalna). W dniu 6 sierpnia 2024 r. ubezpieczony wniósł o

ponowne ustalenie wysokości emerytury powołując się na wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67),

stwierdzający, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy

osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11

maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2012 r., poz. 637, która

wprowadziła do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b), złożyły wniosek o jedną z

emerytur wymienionych w tym przepisie, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z

art. 2 Konstytucji RP. Niezależnie od tego, że wyrok ten nie został opublikowany w

Dzienniku Ustaw, to wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, w sprawie wystąpiła

podstawa z art. 114 ustawy emerytalnej, gdyż nową okolicznością istniejącą przed

wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego, o której mowa w tym przepisie, jest

nieuwzględnienie przez organ rentowy standardu konstytucyjnego obowiązującego

w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2019 r.,

P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1), stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 25

ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczył urodzonych w 1953 r. kobiet,

które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art.

46 tej ustawy. Wyrok ten pozwala na przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni

art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w stosunku do osób, które skorzystały z

wcześniejszej emerytury przed dniem 6 czerwca 2012 r., tj. przed dodaniem art. 25

ust. 1b do ustawy emerytalnej. Ubezpieczony mieści się w kręgu osób objętych

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20, albowiem wniosek o przyznanie

wcześniejszej emerytury złożył w 2007 r., czyli przed dniem 6 czerwca 2012 r., a więc

nie mógł on przewidzieć, że konsekwencją przejścia na tę emeryturę będzie

pomniejszenie podstawy jego emerytury „powszechnej” o pobrane wcześniej

świadczenia. To oznacza, że nie można wobec niego stosować art. 25 ust. 1b ustawy

emerytalnej bez uwzględnienia standardu konstytucyjnego, doprecyzowanego w

wyroku SK 140/20, za okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. W

związku z tym, że ubezpieczony miał przyznaną wcześniejszą emeryturę od 2007 r.,

a od dnia 1 października 2017 r. (czyli od osiągnięcia powszechnego wieku

I USK 1583/26

3

emerytalnego) emeryturę powszechną, której nie pobierał gdyż była mniej korzystna,

Sąd Apelacyjny ustalił okres, za który pobrane wcześniej emerytury nie mogą być

potrącone od emerytury powszechnej na podstawie art. 25 ust. 1b emerytalnej i

przyznał ubezpieczonemu prawo do przeliczenia emerytury z pominięciem tego

przepisu począwszy od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 2 sierpnia 2024 r. (art. 129

ust.1 ustawy emerytalnej), ale tylko w odniesieniu do kwot emerytur wypłaconych za

okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (tj. do dnia 1 października

2017 r.). Za pozostały okres odwołanie podlegało oddaleniu.

Ubezpieczony zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Sądu Apelacyjnego w części

oddalającej odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w

zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu w innym składzie, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i

rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (art. 39816 k.p.c.) oraz zasądzenia od organu

rentowego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na

błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu: 1) art. 129 ust. 1 ustawy

emerytalnej w zakresie, w jakim Sąd drugiej instancji przyjął, że skarżącemu

przysługuje wyrównanie emerytury wyłącznie za okres od dnia złożenia wniosku o

ponowne przeliczenie emerytury, 2) art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej w

zakresie, w jakim przyjęto, że skarżącemu przysługuje wyrównanie emerytury

wyłącznie za okres od dnia złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania „uwagi na jej

oczywistą zasadność oraz na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. wskazując, że w sprawie

występuje konieczność rozważenia istotnych zagadnień prawnych”,

sprowadzających się do pytań: 1) czy w świetle art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej

ubezpieczony ma prawo dochodzić wypłaty wyrównania emerytury za okres sprzed

złożenia wniosku o ponowne przeliczenie emerytury, a jeżeli tak, to to od kiedy; 2)

czy w świetle art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej ubezpieczony ma prawo

dochodzić wypłaty wyrównania emerytury za okres 3 lat sprzed złożenia wniosku o

ponowne przeliczenie emerytury.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I USK 1583/26

4

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłankach wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., tj. występowaniu w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej.

Przy powołaniu się w skardze kasacyjnej na przesłankę przedsądu, jaką jest

istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) w uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania winno zostać sformułowane zagadnienie prawne

oraz winny zostać przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość

różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie

wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi

odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu

o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia

1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej

subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22

października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08, LEX nr 478179); 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i

dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne)

wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej

I USK 1583/26

5

sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub

znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie

o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy

przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12

marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Problem przedstawiony jako istotne

zagadnienie prawne nie może też sprowadzać się do zwykłej wykładni i stosowania

prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2009 r., III UK 90/08,

LEX nr 707909; z dnia 8 września 2008 r., II UK 55/08, LEX nr 818587) ani

sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do prawidłowości

rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy. Zatem rozstrzygnięcie zagadnienia

prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do odpowiedzi

na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani też

do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą

obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX

nr 1215126; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 24

września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 201952 i z dnia 5 kwietnia 2016 r., II UK 229/14,

LEX nr 3534759). W tym wyraża się bowiem publicznoprawny charakter skargi

kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).

Z kolei odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie

tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)

określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie

prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego

lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widoczną prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu

I USK 1583/26

6

Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia

26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11,

LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto

przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której

zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne

przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak

i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr

1675171). Jednak o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może

decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860).

Wobec powyższego skarżący nie zdołał wykazać występowania w sprawie

wskazanych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W pierwszej kolejności należy wspomnieć, że ujęte w skardze przesłanki

przedsądu wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie

można twierdzić, iż skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas,

gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez

pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie występują poważne

zagadnienia prawne, które wymagają zaangażowania Sądu Najwyższego w

dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171 czy z dnia 8

lutego 2023 r., I USK 529/21, LEX nr 3522769). To co ma świadczyć o oczywistej

zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo

poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można

jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście

uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas

w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę

przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., I UK

414/12, LEX nr 1675225). To co jest sporne, nie może być zarazem oczywiste (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15, LEX

nr 2159122 czy z dnia 9 kwietnia 2014 r., V CSK 383/13, LEX nr 1771724). Zatem

nie do pogodzenia z oczywistością skargi jest stawianie w niej zagadnień prawnych,

I USK 1583/26

7

wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy ani wskazywanie na potrzebę

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

14 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, LEX nr 1365662 czy z dnia 25 stycznia 2023 r., II

USK 62/22, LEX nr 3517044).

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący - powołując się na

oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) - w ogóle nie nawiązał do treści

jakichkolwiek przepisów prawa, z którymi wyrok Sądu Apelacyjnego miałby być

sprzeczny w sposób oczywisty. W orzecznictwie ugruntowane jest natomiast

stanowisko, według którego dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przesłanka

oczywistej zasadności skargi, skarżący powinien był wskazać konkretne, naruszone

przez sąd przepisy, a także przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające,

dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr

2508120), zaś skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, by

Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej podstawach lub ich uzasadnieniu

pozostałych elementów kreatywnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

494134; z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca

2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX

nr 2015640).

Z kolei istotne zagadnienia prawne sformułowane przez skarżącego na tle art.

129 ust. 1 oraz art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej sprowadzają się do dwóch

tożsamych pytań, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby pozwolić na

sformułowanie przez Sąd Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej -

ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. Ponadto pytania te nie dają podstaw

do oceny, że przedstawione zagadnienie stanowi rzeczywiście zagadnienie „prawne”

i to „istotne”, aby uzasadnić występowanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zagadnienie prawne wymaga przytoczenia argumentów wskazujących na istniejące

w nauce lub orzecznictwie rozbieżne oceny prawne, w związku z którymi zagadnienie

zostało sformułowane. Skarżący nie wyjaśnia jednak, z jakich przyczyn

dotychczasowe obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące art. 129 ust. 1

i art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej jest jego zdaniem niewystarczające i

I USK 1583/26

8

zapomina, że uwzględnienie w postępowaniu wznowieniowym standardu

konstytucyjnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi o

błędzie organu rentowego uzasadniającego zastosowanie art. 133 ust. 1 pkt 2

ustawy emerytalnej,

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

[a.ł]