Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sprawie stopnia niepełnosprawności S. L.

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2025 r. III Ua 15/25 Sąd Okręgowy w O. oddalił

apelację S. L. od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt IV

U 110/24 w sprawie przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o

Niepełnosprawności w W. o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Ubezpieczony zaskarżył ten wyrok w całości wyrok sądu drugiej instancji.

Wniosek o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono

tym, że w sprawie zachodzi konieczność rozważenia istotnego zagadnienia

prawnego, to jest że istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa

procesowego zwłaszcza art. 378 § 1 oraz art. 385 i 382 k.p.c. polegającego na

przyjęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych sądu pierwszej

I USK 1963/26

2

instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, gdy zarzuty

apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji

ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W uzasadnieniu, argumentując

zasadność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania podkreślono, że istnieje

konieczność rozpatrzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa procesowego,

zwłaszcza art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 oraz 378 § 1 i 382 k.p.c.

polegającego na przyjęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych

sądu pierwszej instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii w

sytuacji, gdy zarzuty apelacyjne obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń

sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym co skutkowało

tym, że zarzuty apelacyjne nie zostały rozpatrzone.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne

zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)

zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych

w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał

istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem

prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,

nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się

do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego,

I USK 1963/26

3

dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie

skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne

polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego

przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także

na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być

zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego

z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06).

Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia

prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego

związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd

Najwyższy. Zagadnienie prawne, przede wszystkim, powinno być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i

abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej

odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego

sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP

66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08)

i pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane

zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy

(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada

2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście

istotne (poważne) wątpliwości.

Zagadnienia sformułowane przez skarżącego w niniejszej sprawie mają

charakter pozorny, zaś uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w zakresie tej przesłanki nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji prawnej

przekonującej, że w niniejszej sprawie rzeczywiście wyłoniło się nowe zagadnienie

prawne budzące poważne wątpliwości interpretacyjne lub wywołujące potrzebę

pogłębionej wykładni.

Stwierdzenie czy i jaki jest zakres przyjmowania przez sąd drugiej instancji za

własne ustaleń sądu pierwszej instancji ma charakter pozorny i zostało

I USK 1963/26

4

sformułowane w celu zakwestionowania stanu faktycznego oraz dokonanej przez

sądy powszechne oceny dowodów, mających wpływ na treść rozstrzygnięć. Opisując

schorzenia skarżącego w skardze kasacyjnej, dokonano w rzeczywistości próby

wykreowania alternatywnego stanu faktycznego sprawy.

Skarżący zapomina jednak o treści art. 3983 § 3 k.p.c., zgodnie z którym

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów. Zakaz ten został wsparty dyspozycją art. 39813 § 2 k.p.c., w myśl

którego w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych

faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się jednak skrótowo do wadliwie i nazbyt lakonicznie

sformułowanego problemu (a nie zagadnienia) prawnego, dotyczącego możliwości

przyjęcia ustaleń sądu pierwszej instancji za własne przez sąd drugiej instancji warto

przypomnieć treść art. 387 § 21 k.p.c. Zgodnie z nim w uzasadnieniu wyroku sądu

drugiej instancji: 1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć

się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu

pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia;

jeżeli sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie

ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie

powinno także zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za

udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym

dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) wyjaśnienie podstawy

prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę

poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do

stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej

instancji.

Podsumowując, ustawodawca akceptuje przyjmowanie za własne ustaleń

sądu niższego rzędu, o ile spełnione są kryteria cytowanego wyżej przepisu.

W sprawie niniejszej sąd drugiej instancji swoje stanowisko uzasadnił, w związku z

czym miał prawo skorzystać z dyspozycji art. 387 § 21 k.p.c.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

I USK 1963/26

5

[KK]

[r.g.]